Харысхал аатынан библиотекаҕа Аан дойдутааҕы дьахталлар күннэригэр аналлаах акцияҕа кыттыһан нэһилиэкпит социальнай специалиһа Инесса Ким Степанованы ыҥыран, ветераннарга «Поделка с обычной веревкой», «Стильное преобразование платков» диэн мастер — класс ыытылынна. Онтон Владимирова Лена Петровна ас рецебын билиһиннэрдэ. Маны таһынан музейга нэһилиэкпит талба талааннааҕа, «Билиистээх» макеты оҥорбут Федора Яковлевна Сергеева оҥоһуктара музейы киэргэттилэр.
Кулун тутар 1 күнүгэр Харысхал аатынан библиотекаҕа — «День исторической местности» диэн улахан тэрээһин буолла. Ол курдук Билиистээх историческай сэриитэ 103 сылын көрсө Дьокуускай куорат 12 нүөмэрдээх оскуолатын 7-8 кылааһын 18 үөрэнээччилэрэ, 2 учуутал, 6 төрөппүт, 6 массыынанан кэлэн музей, оскуолабыт оҥотторбут «Буойун кэриэһэ» док. киинэтин, Мээндиги историятын видеотын көрөн, Амма историятын кэпсэтэн аастыбыт. Онтон, — Саһыл сыһыы, Билиистээх охсуһууларыгар, Аҕа дойду сэриитигэр, СВО-ҕа, Саха сирин историятыгар аналлаах «Өркөн өй» күрэххэ кэлбит оҕолор, /Мээндиги 5 үөрэнээччитэ кыттыы ылбыта хайҕаллаах/ бары 3 команданан кыттан библиотека оҥотторбут значогунан наҕараадаланнылар. (куораттар 10 оҕону кытыннарабыт диэн баран, төрөппүттэрэ «бары» диэннэр, эппиэттээбит 15 оҕолор эрэ ыллылар). Ити курдук 4 чаас устата ыытыллыбыт тэрээһиммит түмүгэр салайааччылара Чиряев А.К. библиотекаҕа бэйэтин авторскай оонньуутун, учууталлара музейга хаартыскаларын бэлэхтээн, ыалдьыттарбыт махтанан, үөрэн бардылар.
А вы знаете, что в первый день весны – 1 марта отмечается Всемирный день кошек?
Кошка- одно из самых популярных на Земле домашних животных. В этот день все признаются в любви своим домашним питомцам, проявляют заботу. Давно ли человек приручил кошку и сделал её своим домашним другом? Когда впервые появилось у него в доме это грациозное, опрятное, привлекательное животное? Эти вопросы пока неразрешимы для нас достоверно известно одно. Что кошка водилась в качестве домашнего животного, у народов глубокой древности. К нам, в Россию, она перешла из Египта. В честь Всемирного дня кошек 2 марта для детей детского сада «Солнышко» старшего возраста, был проведен Творческий час «Котенок с клубочком: объемная аппликация» , главным библиотекарем Майского наслега Екатерина Гороховой. В начале мероприятия провели беседу про кошек, познакомились с кошечкой – Муркой из кукольного театра, которая пришла к ним в гости, в честь дня кошек. Дети с удовольствием рассказывали про свою кошку, которая живет у них дома. В конце беседы была проведена смешная игра на придумывание веселых имен. Дети превращались в котят и говорили свои придуманные имена. После игры занялись творческим часом «Котенок с клубочком: объемная аппликация». Каждый ребенок был доволен своей работой. Свою аппликацию после того, как закончили, они взяли с собой домой, чтобы показать и рассказать своим родителям. В целом занятие прошло весело и плодотворно.
Горохова Е. И.
Познавательная программа «День защитника Отечества» 20 февраля в Майской сельской библиотеке, для детей старшей, подготовительной группы детского сада «Солнышко» была проведена беседа с презентацией на тему «Военные профессии». Отгадывали загадки на военную тему. Ознакомились с поэмой Сергея Михалкова «Дядя Стёпа». Поэма рассказывает о добродушном милиционере — великане Степане Степанове по прозвищу Каланча. Из-за высокого роста с ним происходят забавные казусы. Дети с интересом слушали поэму и весело смеялись над дядей Стёпой. Также была оформлена книжная выставка «День защитника Отечества», где представлена литература об известных солдатах-воинах России.
И.И. Константинов — Дэлэгээт Уйбаан аатынан Сулҕаччы орто оскуолатын директоры иитэр үлэҕэ солбуйааччы Аграфена Семеновна Данилова көҕүлээһининэн оскуолаҕа “Подари книгу библиотеке” акция ыытылынна. Бу акция олунньу 14 күнүгэр бэлиэтэнэр Аан дойдутааҕы кинигэни бэлэхтээһин күнүн чэрчитинэн ыытылынна. Быйылгы акцияны оскуола үөрэнээччилэрэ уонна учууталлар Д.Ф. Наумов — Миитэрэй Наумов аатынан библиотека фондатын хаҥатарга анаатылар. Акцияҕа кыттыыны ыллылар : 2-с кылаастан Ньургун Окороков уонна Виктория Неустроева (кыл. салайааччыта Татьяна Иннокентьевна Данилова), 3-с кылаастан Катя Сивцева, Алина Неустрова, Денис Варламов, Олег Максимов (кыл.салайааччыта Ульяна Семеновна Борисова), 5-с кыластан Карина Неустрова, Сандаара Бурцева (кыл. салайааччыта Оксана Ивановна Неустроева), 6-с кылаастан Андриян Неустроев,Аафоня Носов, Виолетта Неустроева (кыл. салайааччыта Галина Павловна Окорокова, 8-с кылаастан Сандал Максимов, Мичийэ Бурцева, Маргарита Павлова (кыл. салайааччыта Мария Николаевна Степанова, 10-с кылаастан Тимур Бурцев, Ангелина Варламова, Фея Христофорова, 11-с кылаас коллективынан бары (кыл.салайааччыта Венера Васильевна Данилова). Кинигэ бэлэхтээбит үөрэнээччилэргэ уонна төрөппүттэригэр, кылаас салайааччыларыгар, акцияны тэрийбит Сулҕаччы оскуолатын администрациятыгар, чуолаан иилээн — саҕалаан ыыппыт Аграфена Семеновна Даниловаҕа дириҥ махталбыт тиэрдэбин. Кинигэ билии төрдө диибит, ол эбэтэр ааҕар киһи билиилээх,билиилээх киһи сайдыылаах. Бэлэх кинигэлэр библиотека фондатын хаҥатыахтара; оҕолор, ааҕааччылар көрүөхтэрэ, туһаныахтара.
Олунньу 17 күнүгэр биллиилээх советскай суруйааччы, оҕо-аймах тапталлаах поэттара Агния Львовна Барто 120 сааһын туолла. Бу күн библиотека кыра кылаастарга суруйааччы айымньыларыгар аналлаах утренник ыытта. Оҕолор кыра саастарыгар үөрэппит уоннеа истибит бэртээхэй хоһооннорун санаан аахтылар, суруйааччы айымньыларынан оҥоһуллубут былыргы диафильм уонна мультфильмнары көрдүлэр, ким элбэх хоһоону өйдүүрүгэр куоталастылар.
Быйыл 2026 сылга кулун тутар 2 күнүгэ Саха сиринээҕи кинигэ издательствота тэриллибитэ 100 сылын туолар. 100 сыл усталаах — туоратыгар саха дьонун сырдыкка — кэрэҕэ, үөрэххэ — билиигэ уһуйбут, саха норуотун өйө-санаата сайдыытыгар, үрдүккэ дьулуһуутугар олук уурбут бэртээхэй счахалыы кинигэлэри бэчээттээн таһаарар кинигэ кыһата Илин — Сибииргэ биир бастыҥнара. 1993 с сылтан “Бичик” республиканскай национальнай кинигэ кыһата ааты ылыммыта, 2007 сылтан Семен Андреевич Новгородов аатынан “Бичик”государственнай национальнай кинигэ кыһата буола уларыйбыта. Онтон 2001 сылтан С.А. Новгородов аатынан “Айар” национальнай кинигэ кыһата(Издательскай компания) диэн ааттаммыта. Быйылгы төрөөбүт төрүт тыл уонна сурук-бичик декадатын Сулҕаччытааҕы Д.Наумов аатынан библиотека “Айар” кэрэ — бэлиэ дататыгар анаата. Декада Декада устата Сулҕаччы оскуолатын үөрэнээччилэригэр араас информация күннэрэ, кинигэ быыстапкатын ырытыы, бэсиэдэлэр оонньуулар ыытылыннылар. “Айар” саҥа сахалыы кинигэлэрин туһунан Подкастары көрдүлэр. Холобура: “Ааҕар киһи билиилээх, билиилээх киһи сайдыылаах” диэн информация күннэрэ YI-с, YII-с, YIII-c, IХ-с кылаастарга ыытылынна. Үөрэнээччилэр “Айардар” саҥа кинигэлэрин сэргэ Саха сирин историятын кытта билиһиннэрэр, өйү-билиини тургутар араас оонньууларын кытта билистилэр, оонньоон да ыллылар. Кыра кылаастар кырачааннарга аналлаах кыракый кинигэлэри көрдүлэр, сахалыы ким түргэнник ааҕарыгар куоталастылар: “Балыксыт” эбэҥки норуотун оонньуута, “Чороон” – мемо — оонньуу, “Лэппиэскэ” — “Т.У.О.С” — “Сөп-сыыһа” – диэн өс оонньуу биирдэ киирэр оонньуу наборунан оонньоотулар, күрэхтэстилэр. Декада иһинэн үтүө үгэс буолбут бүтүн республикатааҕы “Сахалыы диктант” акция ыытылынна. Барыта 14 киһи суруйда, ол иһигэр 6 киһи “5” сыанаҕа. Аахта СР үөрэҕириитин туйгуна, үрдүкү категориялаах саха тылын уонна литературатын учуутала Венера Васильевна Данилова.
Харысхал аатынан библиотекаҕа 150 хоһоонноох оҕо суруйааччыта, киносценарист, 9 сыл Аҕа дойду сэриитин кэмигэр сүтэрсибит оҕолору, дьиэ кэргэттэри көрдөөн, тыһыынча курдук дьону булан, суруйсан көрүһүннэртээбит сүдү үтүөлээх, «Найти человека» радиопередачалаах Агния Львовна Барто олунньу 17 күнүгэр төрөөбүтэ 120 сылыгар, алын сүһүөх кылаас оҕолоругар А. Барто хоһооннорун нойосуус ааҕыытыгар уонна хоһооннорун тыыннаан көрдөрүүгэ күрэх буолла. Ону таһынан детсад иитиллээччилэрэ 9 оҕо онлайн (карантинынан) кыттан бары нойосуус ааҕан, хоһооннору тыыннаан ыыттылар. Ити курдук «Приносящая радость детям» тэрээһиммит сэргэхтик ааста.
Болугурга «Сахалыы дьыктаан» түмүгэ билиннэ
Болугурдааҕы олохтоох библиотекаҕа төрөөбүт тыл, сурук-бичик күнүгэр аналлаах «Сайдар саргылаах сахам тыла» нэдиэлэ ыытылынна. Оскуола оҕолоругар «Саха тыла — барҕа баайбыт» библиотечнай уруоктар, «Сахам тылын таптыыбын» тыл, остуол оонньуулара ыытылынна. Ону тэҥэ оҕолор С.Новгородов алпаабытынан дьыктаан суруйан холоннулар. Оскуолаҕа саха тылын нэдиэлэтигэр саха тылын учуутала Татьяна Прокопьевнаны, оскуола библиотекара Ольга Валентиновнаны кытта орто сүhүөх үөрэнээччилэригэр Николай Заболоцкай-Чысхаан «Сайылыкка» кэпсээнин ааҕыыга «Бастыҥ ааҕааччы» күрэх, бу кэпсээнинэн викторина ыытылыннылар. «Бастыҥ ааҕааччынан» Карамзина София уонна Аянитов Андриан буоллулар, викторинаҕа барыларыттан элбэх баалы ылан Аянитов Андриан бастаата. Нэдиэлэ устата ааҕааччыларбытыгар 1936 сыллаахха латыынныы алпаабытынан бэчээттэммит кинигэттэн мүнүүтэҕэ ааҕыы ыытылынна. Манна 1 миэстэ Ираида Шестакова, 2 миэстэ Евгений Кузьмин, 3 миэстэ Альбина Павлова буоллулар. «Колосок» уhуйааны кытта ыкса ситимнээхтик үлэлиибит. Оҕолорго «hөҕүҥ: доҕордуу дорҕооннор» аралдьытыы төрөппүттэри кытта кыттыылаах буолла. Сахалыы саҥа, ыллам ырыа дьиэрэйдэ, үҥкүү үҥкүүлэннэ, хомоҕой хоhоон ааҕылынна. Түмүктүүр тэрээhининэн буолла сылын аайы ыытыллар өрөспүүбүлүкэтээҕи «Сахалыы дьыктаан» аахсыйаҕа кыттыы. Олохтоох библиотекаҕа уонна Е.Е.Пахомов аатынан орто оскуолаҕа, икки былаhаакканан ыытылынна. Дьыктааны аахта, суруйтарда Сϴ култууратын туйгуна Анна Васильевна Иванова. Саамай аҕам саастаах кыттааччынан Мария Евсеевна буолла. Дьыктааны суруйуу түмүгүнэн «Бастыҥтан бастыҥ суруксут» — Шестакова Ираида Владиславовна, Петрова Татьяна Прокопьевна, «Бастыҥ суруксут» — Петрова Мария Евсеевна, Никифорова Елена Семеновна, Неустроева Татьяна Алексеевна, «Үчүгэй суруксут» — Андреева Екатерина Иннокентьевна, Александрова Светлана Ильинична, Антипина Марина Елисеевна, Потапова Любовь Вячеславовна, Никифорова Вера Тимофеевна, Нестерова Ганира Владимировна буоллулар. Маны таhынан, Сϴ тыатын хаhаайыстыбатын туйгуна Ньургун Васильевич Гольдеров «Амматтан Улуу Куоркун үөрэнээччилэрэ» диэн М.П. Жирков кинигэтин библиотекаҕа бэлэх уунан спорду сэҥээрээччилэргэ дьоhун бэлэх буолла. Сахалыы дьыктааҥҥа кыттан, сахалыы таба суруйууга холоммут, тэрээhиннэргэ көхтөөх кыттыыны ылбыт дьоммутугар, Ньургун Васильевичка истиҥ махталбытын тиэрдэбит.
Абаҕаҕа төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күнүн көрсө клубнай тэриллиилэр икки ардыларыгар «Толкуйдаа. Оонньоо. Кыай» диэн өйү-санааны, билиини тургутар күрэх олус сэргэхтик буолан ааста. Бу күрэххэ билиигэ тардыһыылаах 5-тии киһилээх 5 хамаанда кыттыыны ылла. Кинилэр уопсайа 5 тыҥааһыннаах түһүмэҕи ааһан, кыайыы туһугар илин-кэлин түһүстүлэр. Бастакы түһүмэххэ кыттааччылар араас хайысхалаах ыйытыыларга хоруйдаан, уопсай билиилэрин тургуттулар. Иккис түһүмэх — «Кини кимий?»: бу түһүмэххэ Саха сирин уонна Амма улууһун биллэр-көстөр дьонун харахтарын хаартысканан таайыы буолла. Үһүс түһүмэххэ сахалыы ырыалары хартыыналар нөҥүө таайдылар. Төрдүс түһүмэххэ төттөрү өттүттэн тыаһыыр сахалыы-нууччалыы биллэр ырыалары истэн, таайан күрэхтэстилэр. Бэһис түһүмэххэ 1 мүнүүтэ иһигэр блиц-ыйытыктарга хоруйдаатылар. Тыҥааһыннаах киирсии түмүгэ: 1 миэстэ — Абаҕатааҕы народнай театр, 2 миэстэ — «Айтал» бөлөх, 3 миэстэ — «Алгыс» үҥкүү бөлөҕө. Түмүккэ кыайыылаах хамаандалар добун суругунан уонна харчынан наҕараадаланнылар. Кыттааччылар үөрэн-көтөн, сэргэхсийэн, тэрийээчилэргэ махтал тылларын этэн тарҕастылар. Сахабыт тыла салгыы сайдар саҕахтаннын диэн туран, бу дьоһун тэрээһиҥҥэ кыттыыны ылбыт дьоммутугар-сэргэбитигэр махтанабыт, куруук да маннык көхтөөх буолуҥ диэн баҕабытын тиэрдэбит!
Чакыр нэһилиэгэр Саха тылын нэдиэлэтин чэрчитинэн сылын ахсын ыытыллар «Өркөн өй» диэн нэһилиэктээҕи күрэх олунньу 12 күнүгэр буолан ааста. Быйылгы күрэх уратыта диэн, түөлбэлэр уонна тэрилтэлэр бииргэ түмсэн, доҕордоһуулаахтык, эргиччи күрэхтэстилэр. Үтүө санаа, чэбдик тыл, ураты толкуй — бу күрэх сүрүн ирдэбилэ этэ. Күрэх 5 түһүмэхтэн турда. Хас биирдии түһүмэх кыттааччылар өйдөрүн-санааларын, тыл үүнээйитин тардыытын, төрөөбүт тыл баайын хайдах баһылыылларын тургутта.
Күрэх түмүктэрэ:
Тэрилтэлэр хамаандаларын түмүгэ:
- Миэстэ — МПЧ хамаандата (бастыҥ көрдөрүүнэн)
- Миэстэ — ЖКХ тэрилтэтин хамаандата
- Миэстэ — Оскуола хамаандалара
Түөлбэлэр хамаандаларын түмүгэ:
- Миэстэ — «Дьулуур» түөлбэ хамаандата
- Миэстэ — «Кустук» түөлбэ хамаандата
- Миэстэ — «Кэскил» түөлбэ хамаандата
Бары кыттааччылар бэйэлэрин толкуйдарын, төрөөбүт тылларын таптыылларын, саха тылын чөл туталларын дакаастаатылар. Бу күн тэрээһин ис хоһооно, киэргэлэ, көтөҕүллүүтэ кыттааччыларга уһун кэмҥэ умнуллубат үчүгэй санааны хаалларда.
Төрөөбүт тыл — саха киһитин олоҕор, инники кэскилигэр тэҥҥэ кыттар иэйиитэ, тобулан таһаарар өркөн өйө, духуобунаһа, төрүт өбүгэбит удьуорун, силиһин – мутугун быстыспат ситимэ. Төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күнүн көрсө, 30 сыллаах үбүлүөйүнэн нэһилиэкпитигэр араас сэргэх тэрээһиннэр буолан аастылар, ол курдук, “Чуораанчык” уһуйаан уонна олохтоох модельнай библиотека иһинэн төрөөбүт тыл туһунан хоһоону ааҕыыга челлендж, ону тэҥэ жеребьевканан талан ылан уус-уран айымньыттан мүнүүтэҕэ түргэнник ааҕыы (остуоруйа, олоҥхо, хоһоон).
Сылын ахсын ыытыллар сахалыы дьыктааҥҥа, “Кыраһыабай буочар” курэҕигэр сыллата кыттыан баҕалаах дьон эбиллэн иһэрэ үөрдэр.
Түөлбэлэр икки ардыларгыгар Т.О.К. “Саха тыла – өркөн өйбүт” интеллектуальнай викторинаҕа, сахалыы остуол оонньууларыгар, билиҥҥи кэм чэрчитинэн нууччалыы тылы сахалыы тылынан сөпкө саҥарыыга бэрт сэргэх аралдьытыы буолан ааста. Кыттааччылар үөрэн-көтөн, сэргэхсийэн тарҕастылар.
Биир умнуллубат чаҕылхай түгэнинэн буолла — Эмис орто оскуолатын үөрэнээччилэрин толорууларыгар, Юрий Борисов «Баһырҕастаах аттаах Баабый Баатыр» олоҥхотунан испэктээк сүрэхтэнэн дьон көрүүтүн, улахан биһирэбилин ылла. Төрөөбүт Ийэ тылбыт нэдиэлэтэ олус интэриэһинэйдик, кэрэхсэбиллээхтик түмүктэннэ.
Главный библиотекарь: Ноговицына М.Ю.
«Сайдыс» дьылабыай оонньуу — сайдыыга сирдьит Быйыл оскуолабыт иһинэн аан бастакытын «САЙДЫС – 2026» дьыалабыай оонньууну К. Туйаарыскай аатынан Абаҕатааҕы олохтоох библиотека тэрийэн, иилээн-саҕалаан ыытта. Күрэс сүрүн сыалынан уол оҕону төрөөбүт тылынан ыраастык саҥарарын, ис санаатын, толкуйун аһаҕастык сахалыы сайа этиниитин ситиһии, төрөөбүт дойдуга, ийэ сиргэ үтүө сыһыаҥҥа иитии, кинигэни ааҕыы суолтатын үрдэтии буолар. Дьылабыай оонньууга 1 кылаастан 10 кылааска диэри бастыҥ уолаттарбыт бэйэлэрин кыахтарын тургутан көрдүлэр. Оонньуу 5 түҺүмэҕинэн ыытылынна: «Удьуор утума», «Өркөн өй», «Дойду салайааччыта — мин тус көрүүбүнэн», «Мөккүөр», «Айыы умсулҕана». Күрэх түмүгүнэн бастыҥнарынан ааттаннылар: Алын сүһүөх кылаастарга: 1 миэстэ — Дьячковский Данияр, 4 кылаас. 2 миэстэ — Харитонов Артем, 2 кылаас. 3 миэстэ — Михайлов Радик, 3 кылаас. Орто сүһүөх кылаас уолаттарыгар: 1 миэстэ — Ефимов Дьулуур, 7 кылаас. 2 миэстэ — Эверстов Арчын, 5 кылаас. 3 миэстэ — Карпов Арылхан, 7 кылаас. Үрдүкү сүһүөх кылаас уолаттарыгар: 1 миэстэ — Емельянов Мичил, 10 кылаас. 2 миэстэ — Никитин Антон, 10 кылаас. 3 миэстэ — Ребров Коля, 8 кылаас. Үрдүкү сүһүөх кылаас уолаттара инникитин улуустааҕы «Аман өс» уонна «Басхан» күрэхтэргэ оскуола, нэһилиэк чиэһин көмүскүөхтэрэ. «Сайдыс» сайдыыга сирдээтин, нэһилиэкпит инники эрэллэригэр салгыы ситиһиини баҕарабыт.
Олунньу 13 төрөөбүт төрүт тыл сурук — бичик күнүгэр Чапчылҕан орто оскуолатыгар алын сүһүөх кылаас үөрэнээччилэрин икки ардыларыгар «Мин төрөөбүт тылым — Саха тыла» Н.Е. Мординов — Амма Аччыгыйа төрөөбүтүттэн 120 сылыгар ананан күрэҕи үһүс көлүөнэ уонна нэһилиэк библиотеката ыытта. Күрэх 3-c сылын ыытыллар, 1-2 сылыгар улахан кылаас оҕолоругар анаммыта, 3-с сылын бастакытын алын сүһүөх кылаастарга буолла уонна харчынан бириистэнэр. Күрэх икки түһүмэхтээх: бастакы түһүмэххэ Амма Аччыгыйын кэпсээннэригэр эбэтэр остуоруйаларыгар олоҕуран уруһуйдаан ис хоһоонун кэпсээбиттэрэ. Икки түһүмэххэ «Ийэ» — диэн хоһоону өйтөн аахпыттара. Добун сурук I үрдэлинэн 1 кылаас үөрэнээччитэ Степанова Кэрэли, 2 үрдэл — Павлова Юлианна 3 кылаас үөрэнээччитэ, 3 үрдэл — Сдвижкова Диана 4 кыласс үөрэнээччитэ наҕараадылыннылар. Ону таһынан дьүүллүүр сүбэ на5араадалаата: «Дьулуурун иһин» — Пестерева Алиса 4 кыласс үөрэнээччитин, «Саҥа аат» — Семенов Эльдар 2 кылаас үөрэнээччитин, «Көрөөччүлэр биһирэбиллэрэ» — Новгородов Эрхан 1 кылаас үөрэнээччитин уонна атыттарга туоһу суругунан. Уопсай кыттыыны ыллылар 11оҕо. Кыттыыны ылбыт үөрэнээччилэргэ, учууталларга уонна төрөппүттэргэ махталбытын тиэрдиэхпит этэ.
Олунньу 13 күнүгэр Амма-Наахара нэһилиэгэр Ийэ тыл сурук-бичик күнүгэр аналлаах сахалыы дьыктаан ыытылынна. Быйыл ыытыллыбыт дьыктаан Суорун Омоллоон «Чүөчээски» кэпсээниттэн быһа тардыыны «Түмэн» сынньылан киин уус-уран салайааччыта, Саха сирин туйгуна Александры Захаров аахта. «Дуораанчык» уһуйаан 12 үлэһитэ дьыктаан суруйуутугар кыттыыны ыллылар. «Үчүгэй суруксут» Ефросинья Пахомова, «Бастыҥ суруксут» Марианна Чен анал ааттары уонна туоһу суруктары туттулар. Нэһилиэкпит көхтөөх дьоно олохтоох бибилитиэкэ5э кэлэн дьыктаан суруйдулар. «Үчүгэй суруксут» Павел Михайлов» уонна Туйаара Романова, «Бастыҥ суруксут» Иван Ефремов анал ааттары уонна туоһу суруктары туттулар.
Төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күнүгэр аналлаах 12 төгүлүн ыытыллар өрөспүүбүлүкэтээҕи «Сахалыы дьыктаан» акцияҕа Сатаҕай нэһилиэгин олохтоохторо кыттыстылар. Акцияҕа Суорун Омоллоон «Чүөчээски» айымньытыттан быһа тардыыны СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ Андреева Анна Ксенофонтовна аахта. Ол курдук «Бастыҥ суруксут» аатын ылла Орлов Гаврил Иванович. Сахалыы тылы кэрэхсиир, суруйар дьоммутугар махтанабыт!
Соморсун олохтоох библиотеката Ийэ тылга аналлаах нэдиэлэҕэ «Чэчир» уһуйааныттан саҕалаан, оскуола оҕолоругар уонна улахан дьоҥҥо 12 төгүлүн ыытыллар сахалыы дьыктаан уонна саха тылын билиилэрин тургутар биктэриинэлэри тэрийэн ыыттыбыт. Уһуйааҥҥа Эбээ Сайа «Улуу Тымныы оҕуһа» остуоруйаны ааҕан, дидактическай оонньуу оҥорон оонньоттубут. Оскуола улахан кылаастарыгар дьыктааны таһынан » Тапталлаах сахам тыла» биктэриинэҕэ кыттаннар Коля Дмитриев тэҥнээҕин булбата. Олунньу 13 күнүгар Баһылай Харысхал аатынан норуот айымньытын дьиэтигэр 12 ааҕааччы сылын аайы ыытыллар дьыктааҥҥа кытыннылар уонна » Мин тылым — барҕа баайым» биктэриинэҕэ көхтөөхтүк кытыннылар.
Олунньу 13 төрөөбүт төрүт тыл сурук — бичик күнүгэр Чапчылҕан олохтоохторо, нэһилиэк библиотекатыгар дьыктаан суруйдулар. 10 киһи кэлэн кыттыы ыллылар. Ааҕааччы Севастьянова Татьяна Петровна Чапчылҕан ЦК художественный руководителя. Бастыҥтан бастыҥ суруксут аатын сүктүлэр икки киһи. Атыттар бастыҥ суруксут уонна үчүгэй суруксут аатын сүктүлэр. Кэлэн кыттыыны ылбыт дьоммутугар махталбытын тиэрдиэ этибит.
ИЙЭ тыл уонна сурук-бичик күнүгэр аналлаах
«Һөҕүн, мин сахабын»
тэрээһин
Бары билэрбит курдук быйылгы үүммүт 2026 сыл – Бүтүн Арассыыйабыт үрдүнэн Сомоҕолоһуу сылынан биллэриллэн, үлэбит-хамнаспыт, бу сүрүн ыйыы тула түмүлүннэ.
Бастакы күн Өрөспүүбүлэкэтээҕи “Сахалыы дьыктаан” суруйуута акцияҕа кыттан 11-р суруксут суруйда. Олор истэриттэн “Бастыҥ суруксут” ааты Иванова Елена Анатольевна сүктэ.
Сомоҕолоһуу сылынан төрөөбүт төрүт тылбыт уонна сурукпут-бичикпит күнүгэр биир санааланыаҕын, биир сыалланыаҕын. Мин төрөөбүт тылым атын омуктуун биир тэҥҥэ хаамыстын, атын омук айымньыта мин төрөөбүт тылбынан саҥардын. Маннык сүрүн сыаллаах төрөөбүт тылбыт уонна сурукпут-бичикпин күнүн дохсун ытыс тыаһынан уонна баһылык Слепцова С.А. эҕэрдэ тылынан саҕаланна.
Сомоҕолоһуу диэн биир сыаллаах, биир санаалаах буолуу ааттанар. Омук сайдыыта, омук ахсаанын эбиллиитэ атын омуктуун холбостоҕуна эрэ үөскүүрүн сахалар былыыр-былыргаттан билэн олохторугар туһаналларын “Уу чугаһа, уруу ырааҕа” ордук, хаан тупсарыыта диэн этиилэрэ бигэргэтэр. Сахалар уһун кэмҥэ нууччалардыын бииргэ олорон кинилэр тылларын, үөрэхтэрин баһылаатылар, ону тэҥэ эт-сиин холбоһуута бааһынайдары үөскэтиитэ эмиэ элбэх. Арай бу икки тылланыы омук өйүн-санаатын баһылааһын омук иһигэр хайдыһыыларга тиэрдэрин “Үс саха үөскээһинэ” диэн этии быһаарар. Сомоҕолоһуу сыла биһиги һудаарыстыбабыт, республикабыт, улууспут историятыгар дойду туһугар сомоҕолоһуу, патриотизм, гражданскай эппиэтинэс холобурунан буолар. Арассыыйаҕа олорор бары омуктары кытары биир сомоҕо буолуу өйдөбүл суолтатын хас биирдии дойдубут олохтооҕо, ордук эдэр ыччат өйүгэр-санаатыгар иитиллиэхтээх-такыйыллыахтаах. Сомоҕолоһуу ийэ сирбит инники кэскилин туһугар үрдүк эппиэтинэс уонна эр санаа холобурунан буолар. Сахабыт сирин туһугар, улууспут, куораппыт туһугар киэн туттуу, кини инники сайдыытыгар үлэлиирбит-хамсыырбыт, биһигини барыбытын ситимниирин, түмэрин умнуо суохтаахпыт. Биһиги киэн туттабыт Сахабыт сиринэн, баай историятынан, чулуу ааттаах биир дойдулаахтарбытынан, үтүө түмүктээх күннээҕи үлэбитинэн, сирбит баайынан, ырыаҕа ылламмыт, хоһооҥҥо хоһуллубут айылҕабытынан, киэҥ сахабыт сүрүн баайынан айар куттаах талааннаах туруу үлэһит дьоннорбутунан, баай-талым устар ууну сомоҕолуур ураанхайдыыр тылбытынан.
Арассыыйа киэҥ киэлитинэн араас омук бары түмсэн олоробут. Бу омуктар тустарынан тугу билэбитий, билиэхтээхпитий уонна тоҕо сомоҕолоһуохтаахпытый. Онон бүгүҥҥү ыытыллар “Хоһоон” уонна “Өркөн Өй” күрэхпит бу тула барда.
Бастатан туран астынан уонна киэҥ туттан тураммыт Арассыыйабыт үрдүнэн олорор омуктар хоһооннорун сахалыы саҥардан, тылбыт баайын кэҥэттибит, төрөөбүт тылбытын тарҕатар-тэнитэр сыаллаах “Һөҕүн, мин Сахабын” тэрээһиммит бастакы түһүмэҕин бөһүөлэкпит дьоҕурдаах кыттааччыларын тылбаастарыгар Улуу Арассыыйабыт үрдүнэн олорор омуктар Хоһооннорун тылбааһар күрэҕи көрдүбүт-иһиттибит. Күрэххэ 4-т кыттааччы күүстээх, ыра санаатын сааһылаан кэлэн кыаҕын туһанна, холонно.
Ол курдук кыайыылаахтарынан ааттаннылар
1 м — Иннокентьева Марина Александровна (Омар Хайям “Кто понял жизнь, тот больше не спешит”)
2 м — Максимова Екатерина Ивановна (М.Ю.Лермонтов “Кавказ”)
3 м — Никифорова Розалия Ивановна (А.С.Пушкин “Птичка”)
Иккис түһүмэх Арассыыйа үрдүнэн олорор омуктар култуураларыгар туһаайыллан дьиэ кэргэнинэн “ӨРКӨН ӨЙ” күрэххэ кииристилэр.
7 түһүмэхтээх күрэхпитигэр киириэҕин. Мин билигин түһүмэхтэри билсиһиннэриэҕим.
Күрэх түһүмэхтэрэ:
1) Мин дьиэ кэргэним – мин баайым
2) Доҕордоһуу аһылыга
3) Үгэстэр олохсуйбут дьиэлэрэ.
4) Кутум тыла
5) Алтыһыы бэлиэтэ
6) Дьиэ аайы бырааһынньык
7) Сомоҕолоһуу оһуордара
“ӨРКӨН ӨЙ” кыайыылаахтара:
- Миэстэ — Попова Анжела аҕатынаан Мирослав Юрьевич
- Миэстэ — Фомина Алина эдьиийинээн Сайыына Максимова
- Миэстэ — Протопопов Жены эбэтинээн Мария Даниловналыын буоллулар
Борисов Арслан эбэтинээн Нюргустана Прокопьевналыын
Протопопова Амелия ийэтинээн Саргылана Владимировналыын кыттыыны ыллылар
Күрэхтэри сыаналаатылар
- М.Н.Сибиряков аатынан Сэргэ-Бэс сүрүн оскуолатын саха тылын уонна литературатын учуутала Еримеева Саргылана Семеновна
- Сэргэ-Бэс олохтооҕо, элбэх оҕо ийэтэ, иистэнньэн идэлээх, фермер Фомина Раиса Ивановна
- Сэргэ-Бэс бөһүөлэгин баһылык солбуйааччыта Слепцова Сардана Анатольевна
Түмүгэр кыттааччылар уонна көрөөччүлэр “Ийэ тыл уонна сурук-бичик” күнүн айхаллаан Араас култууралары холбуур ырыалаах-тойуктаах уопсай «Доҕордоһуу үҥкүүтэ» флешмобка кыттыстылар.
Убаастабыллаах кыттаачыларбытыгар кыттан бэйэҕит дьоҕургутун аһан, билиигитин чиҥэтэн бөһүөлэк олохтоохтоохторун сэргэхситэн төрөөбүт тылбыт уонна сурукпут-бичикпит сайдыытыгар сэмэй кылааккытын киллэрсибиккитигэр барҕа махтал буоллун!
Онтон күндү көрөөччүлэрбитигэр өйөбүлгүт, дохсун ытыскыт тыаһын иһин нөрүөн-нөргүй! Мэлдьи бу курдук түмсүүлээх буолуоҕун.
Бүгүн о.э олунньу 13 күнүгэр дьааһыла-саад иитиллээччилэрин уонна оскуола үөрэнээччилэрин “Аман өс” күрэххэ кыттан илин-кэлин түсүһүөхтэрэ.
Саха төрүт дорҕооннорун умнумуохха
Өр сылларга төрөөбүт дойдутугар Амма улууһун Е.Е. Пахомов аатынан Болугур орто оскуолатын саха тылын, литературатын учууталынан таhаарыылаахтык үлэлээн, хас да көлүөнэ ыччаты сырдыкка, кэрэҕэ, төрөөбүт тылга тапталга үөрэппит, айар куттаах Петрова Татьяна Прокопьевна саха төрүт дорҕоонноругар анаан суруйбут хоhооннорун билиhиннэрэбит. Бу хоhооннор оскуола оҕолоругар аналлаах «Кэскил» хаhыакка 2025 с. №47, 50 нүөмэрдэригэр бэчээттэммитэ.
Саха тѳрүт –ӊ дорҕоонун туһунан
Оҕолоор, дьэ, бука бары
Кѳрүӊ эрэ бу диэки:
-ӊ дорҕоон туһунан кылгастык
Кэпсиэхпит этэ эһиэхэ.
-ӊ дорҕоон – тѳрүт саха киэнэ,
Сахалар бэйэбит дорҕооммут,
Ону сүтэрбэккэ, умнубакка,
Илдьэ сылдьыаҕыӊ үйэлэр тухары.
Онон, -ӊ дорҕоон.
Баар кини араас тылга:
Аат тылга, даҕааһыӊӊа,
Хайааһыны этэр туохтуурга…
Бастаан истиӊ аат тылы:
Хатыӊ, чараӊ, тураӊ, хаӊкы,
Саӊас, таӊас, лаӊха, таӊха,
Тэӊэли, сордоӊ, маӊхааһай.
Кэӊэрии, хоӊоруу, таӊалай,
Сыӊаах уонна хоӊхочох,
Кѳрүӊ, дүӊүр, саӊа уонна олоӊхо…
Аны сирбит аатын кѳрдѳххѳ –
Дьаӊхаада, Хаӊалас, Хоӊкуйа,
Дьэлиӊдэ, Кэӊкэмэ, Тѳӊүлү,
Салбаӊ, Сартаӊ, Дьоӊкуодума…
«Хайдаҕый?» диэӊӊэ хоруйдуур
Даҕааһыӊӊа кѳрүѳҕүӊ:
Үрүӊ, күрүӊ, халыӊ, хараӊа,
Кубалаӊ, босхоӊ, доҕолоӊ…
Күһүӊӊү, кѳӊѳс, маӊаас, хаӊыл,
Кыӊкый, салаӊ, истиӊ, бастыӊ,
Уӊа-хаӊас, кѳӊүл, кэӊсик,
Муӊкук-тэӊкик, киэһээӊӊи…
«Тугу гыныӊ?» диэӊӊэ этэр
Туохтуур да хара баһаам:
Барыӊ-кэлиӊ, кѳрүӊ-истиӊ,
Ѳйдѳѳӊ, билиӊ, үѳрэтиӊ…
Онон, күндү оҕолоор,
-ӊ дорҕоон элбиих-элбэх эбит,
Ѳйдѳѳн тутта үѳрэниэххэ,
Уратыбытын саныахха.
Ѳбүгэбит үѳрэҕин,
Бэйэбит эрэ киэммитин,
-ӊ дорҕоону, доҕоттоор,
Умнубакка туттуоҕуӊ.
Дифтонг (дьуптуон)
Дьэ, аны дьуптуон диэн дорҕооӊӊо
Болҕомто ууруоҕуӊ эрэ, доҕоттоор!
Дьуптуон бэйэтэ да түѳрт эрэ,
Ол да буоллар, уустук дорҕоон.
Уо диэни билэбит,
Ыа диэни истэбит,
Иэ диэни кѳрѳбүт,
Үѳ диэн эмиэ баар.
Уо дьуптуоӊӊа уоспут үлэлиир,
Чорбойон тахсар, уһуктанар.
Ыа дьуптуоӊӊа айах үлэлиир,
Арыый да сыҕаллар.
Иэ дьуптуоӊӊа эмиэ айахпыт
Кыратык аһыллан биэрэр.
Үѳ дьуптуоӊӊа уос кыарыыр,
Ол эрээри эмиэ чорбойор.
Уо дорҕоону кѳрүѳҕүӊ:
Уол, уон, уос, уолук,
Туос, муос, куруолук,
Суон, туой, хомурдуос.
Ыа дьуптуоӊӊа туох баарый?
Ыал, ыас, кыа, ыаҕайа,
Тыал, сыал, сарыабына,
Сыап, сыана, бырыһыан.
Иэ дьуптуон ханна баарый?
Сиэл, миэл, элиэ, кирилиэс,
Тэбиэн, кэриэс, мэтириэт,
Кэлиэ, кэпсиэ, киһиргиэ.
Үѳ дьуптуону аны кѳрүѳҕүӊ:
Үѳс, түѳс, күѳл, кѳмүрүѳ,
Түѳрэх, түѳн, бѳтүѳн,
Түһүѳ, кѳрүѳ, кѳтүрүѳ.
Ыӊырыы
Сүүс сыл анараа ѳттүгэр,
Үѳрэх сырдыга суоҕуна
Саха омук буукубаарын,
Дорҕоонун үѳскэппиттэр
Ноҕуруодап Сэмэн икки
Хонооһойоп Ньукулай – үтүѳ дьон.
Саха омук үѳрэхтээх,
Үтүѳ норуот буоллун диэн
Туруулаһан, туруорсан,
Саха алпаабыта үѳскээбитэ.
Онно нуучча дорҕоонун сэргэ
Тѳрүт саха дорҕоонноро
Бэркэ сэргэстэһэн кэллилэр.
Саамай сүрүнэ – һѳҕүӊ.
Онно нь, дь, ннь дорҕоону эбиӊ.
Оттон уонна уратыбыт,
Уһун аһаҕас дорҕооммут:
Уһун уу, аһаҕас аа, ыы, оо,
Ээ, итиэннэ ии, ѳѳ, үү.
Аны дьуптуоммутун умнума:
Уо, ыа, иэ, үѳ – дьэ дьиктилэр,
Кимиэхэ да суох кэрэлэр.
Уратыбыт, атыммыт
Ити дорҕооннорго сытар эбээт.
Онон олох умнумуоҕуӊ,
Аара суолга хаалларымыаҕыӊ,
Тумаӊӊа муннарымыаҕыӊ,
Бары илдьэ сылдьыаҕыӊ!
Ѳксѳкүлээх Ѳлѳксѳй аман ѳһүн
Умнубакка саныаҕыӊ:
«Үѳрэх баар – быыһанар суол».
Оннук буоллун, доҕоттоор!
Бу нэдиэлэҕэ бастакы кылаастарга библиотека устун экскурсия, кинигэ уларсааһына (Старостина А.И. кл.сал.), «Иэйии» лит. түмсүүгэ, оҕолорго информация, саҥа быыстапкалары билиһиннэрии, Чурапчы нэһилиэктэрин учууталларыгар, Ньурбаттан, куораттан икки көрөөччүгэ музейга толору экскурсия буолла. (2025 — биир сылга музейга 537киһи сылдьыбыта)
Новости с Бетюнского филиала 23 января, ко Дню студента, в школе прошла успешная профориентационная встреча со школьниками. Студентка 2 курса АГУИККИ Мария Борисова (направление «Креативный Менеджмент Библиотечно-информационной деятельности») представила программу высшего образования, рассказала о студенческой жизни и ответила на вопросы. В рамках мероприятия были розданы информационные буклеты, продемонстрирована презентация образовательной программы и представлены профильные книги. По итогам встречи многие школьники определились с выбором будущей профессии. Проявленный интерес к теме образования был высоким.
«Красота человека — в красоте его письма»
Сегодня, 23 января в стенах Чакырской сельской библиотеки состоялся оригинальный конкурс «Красивый почерк» среди начальных классов. 23 января — День почерка или День ручного письма. Цель этого Дня – напомнить всем нам о важности ручного письма, о неповторимости почерка каждого человека. История развития ручного письма исчисляется тысячелетиями, и каждое старшее поколение передает навыки красивого письма младшему. Ведь подчерк может рассказать о человеке ВСЁ! Почерк – это частичка нашей индивидуальности. Не упускайте возможности проявить свои удивительные способности. Искусство каллиграфии существует в мире издревле. Каллиграфия — это не просто умение красиво писать. Это настоящее искусство, способ творческого самовыражения. Соблюдение всех правил — правильной осанки, определенного угла перодержателя, пропорций шрифта – вот чего требует каллиграфия. По словам знаменитого художника шрифта Германа Цапфа, каллиграфия — это наиболее сокровенная, личная, спонтанная форма выражения. Подобно отпечатку пальцев или голосу, она уникальна для каждого человека. Учащиеся после просмотра презентации и информации библиотекаря попробовали написать красиво. Школьникам предложили переписать текст красивым каллиграфическим почерком. Хочется отметить, активность детей, участие первоклассников очень обрадовало. Пользуясь случаем хочется поблагодарить классных руководителей 1-4 классов МБОУ Чакырской СОШ.
Сулҕаччытааҕы саха народнай суруйааччыта Д.Ф. Наумов-Миитэрэй Наумов аатынан библиотека тохсунньу ыйга Аммаҕа тыа хаһаайыстыбатын сылынан уонна Саха республикатыгар биллэриллибит Культура сылынан 2 улахан тэрээһин ыытта. Ол курдук тохсунньу 8 күнүгэр библиотека ааҕар балаҕан саҕаттан ааҕааччыта, сэрии сылын оҕото, үлэ уонна тыыл ветерана Тимофей Михайлович Феофанов 95 сааһын бэлиэтээтибит. Тэрээһиҥҥэ Амма улууһун дьаһалтатын баһылыга Николай Алесандрович Ларионов, социальнай көмүскэл сулууспатын салайааччыта Евдокия Александрова, улуус бэтэрээннэрин сэбиэтин председателэ Мария Романовна Захарова, Сулҕаччы нэһилиэгин баһылыга Артем Германович Степанов кэлэн эҕэрдэлээн, бэлэх, наҕараада туттаран бардылар. Ол курдук дойду президенэ В.В. Путин, Ил Дархан А.С. Николаев, улуус баһылыга С.Н. Кузьмин, Сулҕаччы нэһилиэгин дьаһалтатын Эҕэрдэ суруктарын таһынан, республика ытык сүбэтин “Почетный старейшина РС (Я)” бэлиэтэ туттарылынна. Көрсүһүүгэ Тимофей Михайлович бэйэтин дьонун, тулаайах оҕо сааһын, үлэлээбит кэмин, бииргэ үлэлээбит табаарыстарын истиҥник аҕынна. Тохсунньу 17 күнүгэр “Үлэ Кыһыл Знамята”, “Бочуот Знага”, “Үлэ Албан аата” үһүс степеннээх, “Норуоттар доҕордоһуулара”, “Үлэ Кыһыл Знамята” уордьаннарынан наҕараадаламмыт, Амма улууһун, Сулҕаччы, Соморсун нэһилиэктэрин Бочуоттаах гражданина, Саха республикатын үтүөлээх ыанньыксыта, сүөһү иитиитин 1-кы кылаастаах маастара, тыыл уонна үлэ бэтэрээнэ Михаил Иннокентьевич Кутуков туһунан киниһгэ сүрэхтэннэ. Кинигэ аата: “Михаил Иннокентьевич Кутуков”, тахсыбыт серията: “Амма улууһун чулуу дьоно”. Кинигэ тахсыытын үбүлээтилэр: “Амма улууһа (оройуона)” МТ баһылык С.Н. Кузьмин, “Сулҕаччы нэһилиэгэ” тыа нэһилиэгин түөлбэтэ – баһылык А.Г. Степанов. “Соморсун нэһилиэгэ” тыа нэһилиэгин түөлбэтэ – баһылык Ю.А. Кононов Д.С. Старостин, М.И. Кутуков аймахтара. Кинигэ тахсыытыгар үлэлээтилэр: В.Н. Бессонова, Г.И. Кириллина, Р.И. Стручкова. Кинигэ сүрэхтэниитин киэһэтэ 3 түһүмэҕинэн ыытылынна. 1-кы түһүмэх – саҥа кинигэ, кинигэ геройун туһунан билиһиннэрии, аймахтарын ахтыыта. Кыттыыны ыллылар: Г.И. Кириллина — А.П. Рязанскай аатынан Соморсун орто оскуолатын учуутала. М.И. Павлова – Сулҕаччы нэһилиэгин олохтооҕо, үлэ ветерана, Д.И. Иванова – Соморсун нэһилиэгин олохтооҕо, Е.И. Кутуков – үлэ ветерана, Амма, саҥастара Александра Александровна Кутукова, күтүөттэрэ Семен Петрович Романов, үлэ ветерана, механизатор. Кутуковтарга иитиллибит Белолюбская — Кутукова Анастасия Иннокентьевна кыргыттара Удина Марина Семеновна, СР үөрэҕмриитин туйгуна, үҥкүү кружогун салайааччы-педагог уонна Слепцова Прасковья Семеновна уонна эдьиийдэрэ Марианна Иннокентьевна Платонова- Иванова. Бииргэ үлэлээбит доҕоро, кэргэнэ Гликерия Евстафьевна Кириллина чугас дьоно; Михаил Иннокентьевич үөлээннээҕэ тыыл, үлэ ветерана Амма улууһун, Сулҕаччы нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо Роман Евстафьевич Кириллин оҕолоро: Вера Романовна Алексеева (Кириллина) — үлэ ветерана Дьокуускай, Людмила Романовна Оконешникова (Кириллина), РФ уопсай үөрэхтээһинин бочуоттаах үлэһитэ, СӨ үөрэҕириитин туйгуна, “Амма киэн туттуута» бэлиэ хаһаайына, Амма, Чурапчыттан Николай Романович Кириллин СР культуратын туйгуна, мелодист. Үчүгэй Мастаахтан саҕалаан, Сэргэ-Бэһинэн, “Хомустаах” сайылыгынан бииргэ олорбут чугас ыаллара, тыыл, үлэ ветераннара Гликерия уонна Прокопий Иннокентьевтар ыччаттара, Сэргэ-Бэс төрүт олохтоохторо Алексей Прокопьевич Иннокентьев: үлэ ветерана, СР үтүөлээх фермера, кини кэргэнэ Розалия Константиновна Иннокентьева уонна Николай Прокопьевич Иннокентьев — элбэх юбилейнай бэлиэлэр хаһаайыннара, үлэ ветерана. 2-с түһүмэх: Эйэлээх, көрдөөх-нардаах, ырыа-тойук, үөрүү-көтүү аргыстаах олох манна баара-фермаҕа! Бары сылайыыны туора тутарбыт! Ис хоһооно: 1956 с. ВДНХ кыттыылааҕа Михаил Кутуков учуутал идэлээх П.И. Яковлев эр дьоҥҥо сүөһү үлэтигэр ыанньыксытынан тахсарга ыҥырыытын өйөөн, ыанньыксыттыы тахсар уонна 1957 сыл Сулҕаччы Чакырыгар бастакынан тэриллибит “Томтор” ыччат-комсомольскай ферматыгар старшайынан ананар. Бу түһүмэххэ кыттыыны ыллылар 60-нус сылларга бииргэ үлэлээбит ыччаттара:
Клара Дмитриевна Гермогенова, “Коммунистическай үлэ ударнига”, “Коммунистическай үлэ ударнига” (1975), Дж. Сорос бириэмийэтин биэс төгүллээх лауреата, “Үөрэнээччи биһирэбилин ылбыт учуутал”, СӨ үөрэҕириитин туйгуна уонна Ева Прокопьевна Борисова, үлэ бэтэрээнэ, Амма нэһилиэгин, Амма улууһун бочуоттаах олохтооҕо. 3-с түһүмэх: Оскуола – производство — үрдүк үөрэх. “Мичил” — улахан үлэ фрона. Ис хоһооно: араас сылларга биллиилээх наставник Михаил Иннокентьевич Кутуковы кытта бииргэ үлэлээн, олох оскуолатын ааспыт 70-80 сыллар ыччаттара, комсомолецтар: 1972-1974 сс. Коллектив: Мотрена Михайловна Неустроева (Моисеева), үлэ бэтэрээнэ. Мээндиги нэһилиэгэ, Августа Семеновна Парфенова (Ефремова), СӨ тыатын хаһаайыстыбатын туйгуна, бэтэрээнэ, “Мичил” ыччат-комсомольскай ферма 1972-74 сс. Комсора, Соморсун нэһилиэгэ, Мотрена Николаевна Кириллина (Неустроева), Чурапчы улууһа, Хайахсыт нэһилиэгэ. 1973 – 1982 сс. М.И. Кутуков үлэ оскуолатын ааспыт, үлэҕэ үрдүк ситиһиилэнэн депутат буолар чиэскэ тиксибит эдьиийдии балыстыы Степановалар: Федора Германовна Степанова – 1973-1975 сс. “Мичил” ы/к ферма биир бастыҥ ыанньыксыта, оройуон сэбиэтин депутата. Лилия Германовна Лукина (Степанова) — 1976 -1978 сс “Мичил” ы/к ферма биир бастыҥ ыанньыксыта, үлэ бэтэрээнэ. Чурапчы,Хайахсыт нэһилиэгэ — нэһилиэк советын депутата, Александра Германовна Пермякова-Степанова 1978 -1980 сс. Мичил” ы/к ферма биир бастыҥ ыанньыксыта, “Социалистическай куоталаһыы кыайыылааҕа”, 31-с уобаластааҕы комсомольскай конференция делегата, нэһилиэк советын депутата, Чурапчы улууһа, Чурапчы. Саргылана Германовна Тарасова-Степанова – 1981-1983 сс. “Мичил” ы/к ферма биир бастыҥ ыанньыксыта, 11-с пятилетка эдэр гвардееҥа бэлиэ хаһаайката, Н.Д. Субуруускай аатынан премия лауреата, 11-с ыҥырыылаах САССР Верховнай сэбиэтин депутата, Сэргэ-Бэс олохтооҕо, үлэ ветерана. Сардаана Германовна Гоголева — Степанова -1983 сылтан ыла элбэх сыл “Мичил” ы/к ферма биир бастыҥ ыанньыксыта, комсомол уобаластааҕы конференциятын делегата, үлэ бэтэрээнэ. Бэртээхэй кинигэ презентациятыгар ыалдьыттар куораттан, Мэҥэ-Хаҥалас, Чурапчы улуустарыттан, Амматтан, Соморсунтан, Мээндигиттэн, Сэргэ-Бэстэн кыттан, эдэр саастарын ахтан санаан бардылар. Ол курдук: Федорова Любовь Николаевна, Амматааҕы центральнай балыыһа хирургия, реанимация отделениеларыгар уьун сылларга үтүө суобастаахтык үлэлиир медицинскэй сиэстэрэ, Большакова (Григорьева) Татьяна Тимофеевна, олоҕун доруобуйа харыстабылыгар анаабыт, Амматааҕы поликлиника медицинскэй сиэстэрэтэ, Бессонова Вера Нестеровна (Заборовская) — омук тылын учуутала, В.Г Короленко аатынан АСОШ-1 учууталынан, психологынан үлэлээбитэ, Л.В.Киренскэй аатынан кыраайы үөрэтэр музей салайааччыта, кинилэри сэргэ кэлэн Сэргэ-Бэскэ үүт тутар заводка үлэлээбит кыргыттар: Өлүөхүмэттэн төрүттээх Екатерина Анатольевна Баньчина, Амматтан Зинаида Ивановна Неустроева — Чикальдина, Тамара Николаевна Феофанова. 1975 -1977 сс. үлэлээбит ыччаттар: Фомин Константин Матвеевич- РФ, СР үтүөлээх фермерэ, Амма улууһун уонна Сулҕаччы нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо. Алексей Ильич Никифоров — СӨ уопсай үөрэхтээһинин үтүөлээх үлэһитэ, СӨ Үөрэҕириитин туйгуна, «СӨ уонна Амма улууһун физкультураҕа уонна спортка сайдыытыгар үтүөлэрин иһин” бэлиэ туһааннааҕа, Амма улууһун уонна Сулҕаччы нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо. Максимова Антонина Павловна- үлэ ветерана, муниципальнай үлэ туйгуна. Стручкова Раиса Иосифовна — СӨ үөрэҕириитин туйгуна, РФ уопсай үөрэхтээһинин бочуоттаах үлэһитэ, Сулҕаччы нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, үлэ бэтэрээнэ, Феофанов Константин Тимофеевич — үлэ ветерана, Феофанов Дмитрий Тимофеевич, үлэ ветерана. Түмүк түһүмэххэ кыттыыны ыллылар; Дмитрий Федосеевич Наумов – Саха народнай суруйааччыта, СР норуот хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, Старостин Дмитрий Спиридонович – кинигэ үбүлээһинигэр көмө оҥорооччу спонсор, Цыпандина Александра Николаевна, РФ үтүөлээх зоотехнига, Карманов Алексей Дмитриевич – СР норуот хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, “Целиннай” совхоз зоотехнига, Степанов Артем Германович – “Сулҕаччы нэһилиэгэ” тыа нэһилиэгин түөлбэтин баһылыга, Белолюбская Надежда Николаевна — “Соморсун нэһилиэгэ” тыа нэһилиэгин түөлбэтин баһылыга, И.И. Константинов-Дэлэгээт Уйбаан аатынан Сулҕаччы орто оскуолатын директора Иван Григорьевич Окороков. Тыа хаһаайыстыбатын уонна культура сылын бэртээхэй тэрээһиннэринэн итинник истиҥник астыбыт.
Сегодня, 23 января, накануне знаменательной даты — Дня открытия Антарктиды русской экспедицией Беллинсгаузена и Лазарева, в нашей библиотеке прошёл увлекательный библиотечный урок для учеников первых и вторых классов. Дети погрузились в мир удивительных открытий и приключений, знакомясь с самыми интересными фактами об одном из самых загадочных уголков планеты Земля. Они узнали, почему Антарктида покрыта вечными льдами, какая жизнь скрывается под её поверхностью и какие невероятные приключения ждут исследователей в условиях экстремального холода и ветров. Но самое главное — ребята освоили важнейший навык современного ученого-исследователя: умение находить необходимую информацию среди множества книг и статей. Теперь они знают, как пользоваться справочниками и энциклопедиями, чтобы стать настоящими первооткрывателями новых знаний!
Сынньалаҥҥа Амма улууһун гербэтин сааьылаан таһаарын, дьиэ кэргэнинэн, доҕоттордуун куоталаьын
Тохсунньу ый 22 күнүгэр В.Е. Васильев — Харысхал аатынан норуот айымньытын дьиэтигэр саха сирин суруйааччыларын чилиэнэ, биир дойдулаахпыт Любовь Егоровна Матвеева — Сүүмэх «Сайыына» уонна «Дойдулаах оҕо» кинигэлэрин тула истиҥ — иһирэх кэпсэтии буолан ааста. Биир дойдулаахпыт, бэйиэт Сүүмэх ааҕааччылар уонна улахан кылаас оҕолоругар уус — уран айымньылартан кэпсээн суруйбутун сырдатта. Ааптар кинигэлэрин, хоһооннорун уонна Москваҕа литературнай институтка үөрэнэрин сырдатта.
Соморсун олохтоох библиотекатын солуннара. Тохсунньу томороон тымныытын аахсыбакка аҕам саастаахтар саҥа дьыллааҕы тэрээһиннэригэр олохтоох библиотека «Харысхал» литературнай кулууб кыттааччылара үбүлүөйдээх лирик бэйиэппит Семен Капитонов хоһоонноруттан литературно — театрализованнай монтаж аахтыбыт, «Кини кимий?» викторина ыытаммыт нэһилиэк уопсай тэрээһинигэр кытынныбыт.
Тохсунньу 14 күнүгэр Валерий Ноев аатынан Алтаннааҕы «Иэйии» култуура киинигэр үгэс буолбут “Таҥха кистэлэҥнэрэ” дьоро киэһэ ыытылынна. Бу үгэс буолбут тэрээһини алгысчыт, арчыһыт, норуот эмчитэ Матрена Ивановна Григорьева – Чугдаара Хотун салайааччылаах “Алаһа” кулууп сылын аайы ыытар. Манна олохтоох библиотека, “Иэйии” култуура киинин үлэһиттэрэ өйөбүл буолаллар. Тэрээһин арчылааһынтан, ыраастааһынтан саҕаланна, саалаҕа мустубут ыалдьыттар саҥа сылы чөл куттаах, ыраас санаалаах көрсөллөрүгэр ананна. Ол кэннэ Чугдаара Хотун ыалдьыттар сиэр-майгы, итэҕэл, төрүт үгэс туһунан ыйытыыларыгар хоруйдаата. Дьоро киэһэни Таҥха оонньуута, көрдөөх-нардаах аралдьытыы салҕаата. «Алаһа» түмсүү кыргыттара иннэнэн, хаартынан сэрэбиэй түһэрэн, түөрэх быраҕан, кинигэнэн таайан, о.д.а. өбүгэлэрбит үгэс оҥостубут таайтарыылаах Таҥха оонньууларын ыыттылар. Кыттааччылар Чугдаара Хотунтан биирдиилээн долгутар ыйытыыларыгар хоруй ылан, сүргэлэрэ көтөҕүллэн, дуоһуйа сынньанан, астынан, тэрийээччилэргэ махтанан, саха төрүт үгэстэригэр үөрэтэр тэрээһиннэр өссө да ыытылла туралларыгар баҕа санааларын этэн тарҕастылар.
Гл. библиотекарь Неустроева В.К.
Каждый год Чакырская сельская библиотека встречает новых читателей и устраивает им экскурсии. Так и в этом году в 16 января организована экскурсия для первоклассников МБОУ Чакырская СОШ. Всего экскурсию посетили 5 учащихся 1 класса под руководством классного руководителя Васильевой Нюргуяны Николаевны. Для детей была проведена обзорная экскурсия по библиотеке с разъяснением правил пользования. Учащиеся проявили высокую вовлеченность, внимательно слушали рассказ и с интересом рассматривали книжный фонд. Мероприятие прошло организованно, в позитивной атмосфере. Участники выразили желание записаться в библиотеку и посещать ее регулярно. Первичный контакт с целевой аудиторией установлен. Установлен контакт с классным руководителем для дальнейшего сотрудничества (планирование тематических чтений, участие в литературных мероприятиях). Выражаем благодарность классному руководителю Васильевой Н.Н. за содействие в организации.
Тохсунньу 20 күнүгэр РФ Журналистарын сойууһун уонна «Саха сирин литератора» ассоциация чилиэнэ, поэт, художник, күлүм гынан ааспыт чаҕылхай талааннаах биир дойдулаахпыт Калистрат Дмитриевич Еремеев төрөөбүтэ 75 сылыгар аналлаах «Аата ааттана туруоҕа» диэн литературнай чаас буолан ааста. Тэрээһиҥҥэ 5-6 кылаас үөрэнээччилэрэ кыттыыны ыллылар. Поэт олорбут олоҕун, айар үлэтин суолун уонна литературнай нэһилиэстибэтин туһунан кэпсэтии буолла. Оҕолор поэт икки хомуурунньуктарыттан хоһооннору доргуччу аахтылар. Ону таһынан, кини айбыт хоһоонноругар олоҕуран оҥоһуллубут таабырын-оонньууга көхтөөхтүк кытыннылар. Тэрээһин түмүгэр оҕолор элбэх саҥаны билэн-көрөн тарҕастылар. Калистрат Еремеев элэс гынан ааспыт, кылгас олоҕор, бэйэтин дьоҕурунан балачча хоһооннору айан, кумааҕыга тиһэн хааллардаҕа…
Онон кини аата ааттаныа, айымньылара көлүөнэттэн-көлүөнэҕэ бэриллэн иһиэхтэрэ диэн эрэллээхпит!
Тохсунньу 19 күнүгэр Эмис нэһилиэгэр бэрт сэргэх, олус истиҥ «КИРИҺИЭННЬЭ ООННЬУУЛАРА» Алтан, Чыамайыкы, Хочо, Эмис нэһилиэктэрин аҕам саастаахтарын сынньалаҥ киэһэлэрэ буолан ааста. Араас көрэхтэр — көҥүл темаҕа маскарад, дьөһөгөй оҕото маскарад, карнавальнай ачыкы, курдук бэрт солун күрэхтэргэ хас биирдии нэһилиэк бэрткэ бэлэмнэнэн кэлбитэ харахха быраҕылынна. Араас көрдөөх оонньууларга аҕам саастаах кыттааччыларбыт сылайар диэни билбэккэлэр кииристилэр, күлэн-оонньоон сэргэхсийдилэр. Ону тэҥэ, ыкса ыаллыы сытар нэһилиэктэрбитин кытта «Төрдүм-ууһум төрүччүм» диэн темаҕа опыт атастаһыыта буолан ааста. Анастасия Николаевна Прохорова иилээн-саҕалаан ыытта, элбэх интириэһинэй материаллары көрдөрдө, кэпсээтэ, сырдатта. Бэрт туһалаах көрсүһүүгэ элбэх саҥа арыйыылар тахсаннар дьон астынан тарҕастылар.
Бу күн ыалдьыттарбыт сэргэх тэрээһинтэн дуоһуйа астынан, өссө да кэлиэх буолан, баҕа санааларын этэн тарҕастылар.
Гл. библиотекарь: Ноговицына М.Ю.
2026 сыл элбэх саҥаны, ситиһиилэри аҕаллын!
Саҥа 2026 сыллааҕы үлэбит саҕаламмытынан. Сыл буоларын курдук утреннигынан, Ороһооспонон, Эргэ Саҥа сылынан уонна былааннаах, тустаах үлэлэртэн саҕаланна. Ол курдук оҕолорго аналлаах “Алиса в стране чудес” утренник бэрткэ ааста. Араас оонньуу оонньонно, ырыа ылланна, хоһоон ааҕылынна. Ороһооспоҕо бөһүөлэк таайар-билэр дьоҕурдаахтара “Маги среди нас” күөн көрүстүлэр. Бу оонньуу саҥа көстүү буолла. Эргэ дьылы көрсүүгэ лотолаатыбыт, таабырын таайыстыбыт, кыратык да буоллар сэрибиэйдэстибит уонна уу ыллыбыт. Библиотека бастакы ыалдьыттара “Январьская вьюга” диэн остуоруйа күнүгэр кэлэн бардылар. Саҥа остуоруйалары иһиттилэр. Остуоруйалаах кинигэ уларыстылар. Дьааһыла-саад оҕолоругар выездной библиотеканан баран кэллим. Таарыччы “В гостях у Маршака” диэн И.Я.Маршак 130 сылыгар аналлаах билсиһиннэрии, литературнай минутка оҥордум. Ону таһынан урок мужества, обзордар буоллулар. Сулҕаччыга биэс орденнаах, дояр И.Кутуковка аналлаах кинигэ презентациятыгар бастакынан үйэтитиигэ үлэлэһэ сылдьар буолан ыалдьыттаан, ыллаан, санаабытын үллэстэн кэллибит. 2002 сылтан оскуоланы бүтэрэр үчүгэй үөрэхтээх оҕоҕо 5 тыһ.сууммалаах степендия олохтоон сыл ахсын туттарабыт. Барыта 23 оҕо ылла. Онон бастакы үөрэх үрдүк чыпчаалын дабайалларыгар олук уурсабытыттан киэн туттабыт. Маннык кылгас инфо кэнниттэн “Маги среди нас” күрэххэ тохтуохпун баҕарабын. Бээ, өссө туох саҥаны ыытыахха сөбүй дии санаан баран. Онтоон, биһиги да бөһүөлэкпитигэр иэйиилээх, сэрэйэр, таба көрөр дьон бааллар буоллаҕа. Биллэрии таһаардыбыт. Ким даҕаны кыттыа суоҕа диэбиппит 5-с киһи кыттабыт диэннэр, олус интириэһинэй, мистическай биэчэр буолла. Кыттааччылар бастакы түһүмэххэ — бэйэлэрин билсиһиннэрдилэр, эриэхэбэй ыйытыкка хоруйдаатылар. Иккис түһүмэх – “Живой не живой”, үһүс түһүмэх – “Өҥү сөпкө уур”, төрдүс түһүмэх – “Быаны тардан ыл”, бэһис түһүмэх – “Угадай, что там”, алтыс түһүмэх – “Чей предмет”, сэттис түһүмэх – “Ойууну сөпкө уур”, ахсыс түһүмэх – “Кто под ширмой”, тохсус түһүмэх – “Ищи вещь” (зал иһиттэн кистэммит малы булуу). Бу күн кырдьык да кыттыбыт дьоммут ис кыахтарын туһаннылар. Уонна маннык санаа бигэтик кэллэ. Күннээҕи да олоххо, ыксаллаах да түгэҥҥэ бэйэҕэ итэҕэйэн, таайар-сэрэйэр дьо5ургун туһанан элбэх сыалы-соругу ситиһиэххэ сөбүн билиннибит.
Б. Харысхал аатынан Мээндиги библиотекатын сонуннара
Бүгүн информациям Илья Егорович Винокуров төрөөбүтэ 130 сылыгар ананар. Кини тохсунньуга 1896с. Нам улууһун Куһаҕан Ыал нэһилиэгэр төрөөбүтэ уол икки сааһыгар аҕата ыалдьан өлбүтэ, оттон биир сааһыгар ийэтэ хараҕынан көрбөт буолбута. Ильяҕа нэһилиэк көмөлөһөн пансионҥа олордон церковнай-приходской оскуоланы үөрэнэн бүтэрбитэ.Улаатарын саҕана атыыһыкка үлэһитинэн үлэлээбитэ. 1920с. Сир депутатынан талыллан ыскылаат комиссиятын председателинэн үлэлээн, советскай-партийнай курсу баран партияҕа киирбитэ. 1922с. нэһилиэгин исполкомун салайбыта, онтон улууһун гражданскай сэрииттэн көмүскүүр этэрээт олохтообута. Москваҕа партийнай үөрэххэ үөрэнэн 1931 сылтан ЯАССР ЦИК инструкторынан, салайар үлэлэргэ, онтон 1938-1939сс. доруобуйа харыстабылын наркомунан, 1943с. Совнаркомунан үлэлээбитэ. Аҕа дойду сэриитин саҕана 18 улуус дьонун кураантан, хоргуйууттан (Чурапчы көһөрүүтэ) быыһаары ЦК. Москваҕа Микоянҥа, Кагановичка, Сталиҥҥа тиийэ туруорсан хаайылларыттан-ытылларыттан куттаммакка 1943с дылы сыыһа салайбыт Степаненко, Муратов, Морозов… салайааччылары үлэттэн уураттаран саха дьонун өлөр өлүүттэн быыһаабыт умнуллубат үтүөлээх өссө биир үтүөтүнэн саха литературатын классиктарын Өксөкүлээҕи, Алампаны, Н. Неустроевы, ученай Г.П. Башарины өйөөбүтэ, 1955с. М.К. Аммосовы буруйа суоҕун дакаастаан реабилитациялаппыта. Кэнники сылларга «Якутстрой» трест начальнигынан үлэлии сылдьан 61с-гар олохтон туораабыта (1957с). Кини туһунан Мээндигиттэн төрүттээх норуодунай суруйааччы Б.Харысхал «Эргиллиэм хайаан да» диэн кинигэтигэр «Тэпсиллибэт үтүө аат» пьесатыгар ааҕыаххытын сөп.
Биллибэтэх оҕо суруйааччыта /төрөөбүтэ 75 сылыгар ананар/ Еремеев Калистрат Дмитриевич 1951с. Амма Абаҕатыгар төрөөбүтэ, олох кыра эрдэҕинэ тулаайах хаалан ,эһээтэ Еремеев Иван Константинович, эбээтэ Валентина Семеновна (суруйааччы Эрилик Эристиин төрөппүт кыыһа) кинини ииппиттэрэ. Калистрат 8кл.кэнниттэн оскуоланы бүтэрэн, Одьулууҥҥа суоппар идэтин ылбыта, онтон Армия кэнниттэн Намнааҕы педагогическай училищеҕа үөрэнэн черчение, труд учууталын идэтин ылан Нам Аппаанатыгар оҕо музыкальнай оскуолатыгар директорынан тиийэ үлэлээбитэ. 1975с.хоһоонноро «Ленин суола» хаһыакка бэчээттэммиттэрэ. 1995сс. оҕолорго анаабыт «Кустук өҥнөөх бөтүүкчээн» кинигэтэ, улахан дьоҥҥо «Тохсунньу оһуора»диэн хоһоон кинигэтэ бэчээттэммитэ. РФ журналистарын союһун чилиэнэ, фотограф, мелодист, поэт, художник Калистрат Дмитриевич эргиччи талааннаах киһи 44 сааһыгар дылы олорбута. Кини олоҕун үс оҕото,сиэннэрэ салгыыллар. Тохсунньу8-14күннэригэр сылын аайы ыытыллар литературнай викторина, техн. оонньуу күрэхтэрэ ыытылынна.
Тохсунньуга оҕолорго «Музей и дети» экскурсия, видеообзор уонна 40 эрэ сыл олорбут Америка суруйааччыта, Джек Лондон 150-сылыгар анаан суруйбут кинигэлэрин көрдүбүт.Д.Л. «Кэпсээннэр» кинигэ обзорун иһиттибит.Бу Джек Лондон кэпсээннэрин Амма Алтанын олохтооҕо Павел Романович Неустроев СПТУга үөрэнэн, сааһын тухары трактористаабыт, кэнники уонтан тахса сыл вахтаҕа «Алмазы Анабара» бульдозеристаабыт киһи, кыра эрдэҕиттэн олох ыараханын, кыһалҕатын билбит америка суруйааччыта Дж.Лондон тыйыс айылҕалаах Хотугу сиргэ Аляскаҕа олорбут тулуурдаах, олоххо тардыһыылаах, Тохсунньуга оҕолорго «Музей и дети» экскурсия, видеообзор уонна 40 эрэ сыл олорбут Америка суруйааччыта, Джек Лондон 150-сылыгар анаан суруйбут кинигэлэрин көрдүбүт.Д.Л. «Кэпсээннэр» кинигэ обзорун иһиттибит.Бу Джек Лондон кэпсээннэрин Амма Алтанын олохтооҕо Павел Романович Неустроев СПТУга үөрэнэн, сааһын тухары трактористаабыт, кэнники уонтан тахса сыл вахтаҕа «Алмазы Анабара» бульдозеристаабыт киһи, кыра эрдэҕиттэн олох ыараханын, кыһалҕатын билбит америка суруйааччыта Дж.Лондон тыйыс айылҕалаах Хотугу сиргэ Аляскаҕа олорбут тулуурдаах, олоххо тардыһыылаах, Тохсунньу 6 күнүгэр, оруобуна Саха норуодунай суруйааччыта Николай Егорович Мординов-Амма Аччыгыйа төрөөбүтэ 120 сыла туолла.Бу суруйааччыны билбэт киһи суоҕа буолуо, ол курдук кини бастакы айымньыта «Ийэ» 1927 с.»Чолбон»сурунаалга, саамай биллэр «Сааскы кэм»романа(Никита Лэглээрин-осн.герой),1944с бэчээттэммиттэрэ.1949с. оҕолорго анаан «Тоҕус төгүл тоҕо» диэн кэпсээннэрин хас биирдии оҕо оскуолаҕа аахтаҕа. «Алдьархай,» отучча кэпсээннэрэ, сүүрбэччэ хоһоонноро, сэһэннэрэ суруллан саха литературатын аатырдыбыттара. Маны таһынан ЛевТолстой «Анна Каренина», «Война и мир», «Воскресенье», М.Шолохов «Тихий Дон» улахан айымньылары сахалыы бөрөбүөттээбитэ. Улахан айымньылаах үлэтин иһин Амма Аччыгыйа икки Үлэ Кыһ ыл Знамя, икки Бочуот Знага орденнарынан наҕараадаламмыта. ИТИ курдук бүгүн оҕолорго суруйааччыны кэпсээн, «Тоҕус төгүл тоҕо» кэпсээннэртэн иһиттибит аны аан дойдуга Снеговик күнүн көрсө уруһуйга күрэх буолла. 1м.Харысхан Иванов, 2м.Сахаайа Старостина, 3м.Юля Яковлева бириис ылан, кыттыбыт оҕолор бары минньигэс ылан тарҕастылар.
Амма сырдык талаана
Амма поэта Илья Иванович Жирков 1945 сыллаахха ахсынньы 29 күнүгэр, Амма улууһун Мээндиги нэһилиэгин Улахан Алааһыгар төрөөбүтэ. Бүгүн оруобуна 80 сааһын туолуохтааҕа. Аҕата Иван Ильич Күннүк Уурастыырабы кытта Абаҕаҕа церковно-приходской оскуолаҕа үөрэммит, трудовой фронт, Японияны утары сэрии кыттыылааҕа этэ. Ийэтэ Акулина Емельяновна Мээндигигэ ыанньыксыттаабыта, асчытынан үлэлиирэ. Сэттэ оҕолоро уонна тулаайах хаалбыт дьону аһынан олордон, Жирковтар аһаҕас дууһалаах, амарах ыал айар талааннаах этилэрэ. Илья балта М.И. Карамзина Иркутскайга омук тылын факультетын, быраата 1 Манчаары оонньууларын призера Иван Иванович Омскайдааҕы летнай техническай училищены бүтэрэн Мээндигигэ олорбуттара, убайа Николай Иванович үрдүк үөрэхтээх тутуу инженера этэ. Балта Мария Ивановна кинигэни, хаһыаты ааҕар, айар куттаахтары өрө тутар ааҕааччы үлэ ветерана, эдьиийэ Февронья Ивановна сааһын тухары Соморсуҥҥа нуучча тылын учуутала этэ, быраата Афанасий Иванович тутууга үлэлиирэ. Илья Жирков 1968с. Новосибирскайдааҕы полиграфическай техникуму бүтэрбитэ. «Бэлэм буол» хаһыакка корреспонденынан, Амма улууһун хаһыатыгар тыа хаһаайыстыбатын сырдатар салаатын сэбиэдиссэйинэн үлэлээн, «Көмүс бөрүөлээх журналист» быһыытынан биллибитэ, онтон 1981-1991сс. Гражданстрой тэрилтэтигэр болуотунньугунан үлэлээбитэ. Бииргэ төрөөбүттэр 4 уол бары тутууга-уһаныыга удьуор талааннаахтара. Айылҕаттан айдарыылаах, далааһыннаах суруйааччы буолар кыаҕын ситэ таһаарбатах Илья Иванович 49 сааһыгар күн сириттэн барбыта, кэргэнэ Дария Степановналыын икки кыргыттара Оксаналаах Лина ыал буоланнар Илья Иванович олоҕун салгыыллар. И.И. Жирков «Сарыал буолан көрсүһээри» диэн кинигэтин 2005с. норуот суруйааччыта С.В. Гольдерова таһаарбыта. Онно поэт 60-ча хоһоонноро, кэпсээннэрэ, ахтыылар суруллубуттара олохтоох музейга баар.
Болугурдааҕы олохтоох бибилэтиэкэ сонуннара
Ахсынньы 9 күнүгэр Арассыыйа дьоруойун күнэ бэлиэтэнэр. Бу билиҥҥи кэмҥэ олус сөптөөх суолталаах даата буолар. Дойдуларын чиэһин көмүскээбит, сырдык тыыннарын толук уурбут уолаттары ахтар-саныыр ытык иэспит буолар.
Анаммыт күҥҥэ «Колосок» уһуйааҥҥа улахан бөлөххө уонна бэлэмнэнии бөлөххө Болугурдааҕы олохтоох бибилэтиэкэтэ «Дьоруойдар үйэлэргэ» бэсиэдэни кэпсээн, «Кыһыл көмүс мэтээл» аппликация оҥотторон, оҕолор элбэҕи билэннэр бу бары киэҥ туттуубут буоларын өйдөөтүлэр.
Ахсынньы 12 күнүгэр Конституция күнэ бэлиэтэнэрин, бу биьиги дойдубутугар биир саамай тутул сокуона буоларын Болугурдааҕы орто оскуола улахан кылаас оҕолоругар «Конституция — основной закон государства» бэсиэдэ кэнниттэн, оскуола тэрийээччитэ Ефремова Н.О. биктэриинэ — оонньуу оонньотон билиилэрин тургутан көрдүлэр. Ону кытта бу күннэргэ анаан кинигэ быыстапкалара турдулар. Ааҕааччылар АБДь анаммыт кинигэлэрин уларсан аахтылар.
Бүтүн Арассыыйа үрдүнэн бэлиэтэнэр күннэри оҕолорго анаан олох сыаннастарын, майгы — сигили төрүттэрин, патриотизм тыыныгар иитиигэ олоҕуран билиһиннэрэ сылдьыахха.
23 декабря мы отметили День Воинской Славы в Чапчылганской СОШ вместе с учениками 6 и 7 классов! Во время беседы ребята узнали много интересного о подвигах солдат, защищавших нашу Родину в разные исторические эпохи. Мы вспомнили героев Великой Отечественной войны, афганских ветеранов и участников современных конфликтов. Школьники активно участвовали в диалоге, задавали вопросы и делились своими впечатлениями.
Следующим этапом мероприятия стала захватывающая викторина. Учащиеся продемонстрировали отличные знания военной истории нашей страны, проявив интерес и уважение к славному прошлому нашей страны.
Такие беседы помогают воспитывать чувство гордости за свою страну, формируют уважительное отношение к ветеранам и военнослужащим. Важно, чтобы молодое поколение осознало значимость каждого подвига, совершённого нашими предками.
Б. Харысхал аатынан библиотекаҕа доруобуйанан хааччахтаах дьоммутугар уонна литературнай кружок кыттыылаахтарыгар саргылаах Саҥа Дьылга аналлаах үөрүүлээх тэрээһин буолла, биллиилээх поэт Семен Капитонов 75 сааһын көрсө хоһоон ааҕылынна, ырыа ылланна, араас оонньуу ыытылынна.
Манан бу сылга бүтэһик тэрээһин буолла.
«Объединены сердцами»
В честь Международного дня инвалидов в нашей библиотеке прошло теплое и душевное мероприятие, наполненное дружественной атмосферой и взаимной поддержкой.
Началось все с приятного чаепития, которое стало отличной возможностью для всех пообщаться в неформальной обстановке, обменяться приятными словами и почувствовать поддержку друг друга. Затем состоялись викторины, направленные на развитие памяти и знаний, которые вызвали оживленные эмоции и улыбки у всех присутствующих. Марианна Егоровна Сутакова принесла на выставку старые ёлочные игрушки, что вызвало всем трогательные воспоминания о детстве и молодости. После этого были просмотрены старые фотографии, что позволило участникам вспомнить добрые моменты из прошлого, поделиться своими историями и укрепить связи. Важной частью встречи стал душевный разговор, где каждый мог открыто высказать свои мысли, поделиться опытом и чувствами, находясь в уютной и поддерживающей атмосфере.
Заранее был объявлен конкурс поделок «Лошадка», которые участники подготовили дома. В день мероприятия, мы с удовольствием познакомились с разнообразными поделками. Все работы были очень искренними и необычными, они словно рассказали свои собственные истории. Атмосфера была особенно душевной, ведь каждый участник гордо представлял свои творения, а остальные ценили каждую работу за старание и уникальность. Победителем конкурса стал Спартак Констанитинович, второе место заняла Аграфена Константиновна, и третье место — Марианнва Егоровна. Среди детей, первое место занял Константинов Сайаан. Все победители и участники получили заслуженные награды и слова признания. Этот конкурс стал ярким подтверждением того, насколько важно и интересно проявлять свои способности и поддерживать друг друга через творчество.
Главный библиотекарь: Ноговицына М.Ю.
«Чолбон» сурунаал III өрөспүүбүлүкэтээҕи «Истиҥ кэпсээн — 2025» көрүүтүгэр Е.А. Шишигин аатынан Сатаҕай орто оскуолатын 4 кылааһын үөрэнээччитэ Васильев Айгылаан уонна 3 кылаас үөрэнээччитэ Васильева Сайаана кытыннылар. Үлэлэри сыаналаатылар СӨ үтүөлээх артыыһа, РФ судаарыстыбаннай бириэмийэтин лауреата Иннокентий Луковцев, суруйааччы, араадьыйа суруналыыһа, СӨ культуратын туйгуна, Саха Өрөспүүбүлүкэтин суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ Ангелина Шадринова — Суоһааны. Көрүүнү сүрүннээтэ сурунаал кириитикэҕэ уонна литературоведениеҕа салаатын эрэдээктэрэ, Россия суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ Рустам Каженкин.
Көрүү түмүгүнэн, алын сүһүөхтэргэ, Айгылаан Софрон Данилов «Икки саха» кэпсээнин ааҕан 1 миэстэ, Сайаана Михаил Заболоцкай «Сахаарка уонна саһыл» ааҕан 2 миэстэ буоллулар. Салайааччылар Скрябина Х.Е., Егорова Р.Р.
Васильев Айгылаан ааҕыытыгар «Икки саха» кэпсээни сэргээн истиҥ.
12 декабря мы отмечаем очень важный праздник — День Конституции России. «Главный закон нашей жизни», так называется беседа для 6-7-8 классов.
* Цель: Формирование у школьников понимания сущности и значения Конституции РФ, государственных символов России, воспитание гражданской ответственности и патриотизма.
* Задачи: * Расширить знания учащихся об основном законе страны – Конституции РФ.
* Закрепить знания о государственных символах России (флаг, герб, гимн) и их значении.
* Способствовать развитию правовой культуры, пониманию своих прав, свобод и обязанностей.
* Активизировать познавательный интерес к истории и современному устройству Российского государства.
* Вовлечь детей в интерактивную деятельность для лучшего усвоения материала.
Мероприятие было построено в формате познавательно-интерактивной беседы с элементами викторины и мультимедийной презентации. Викторина «Знаешь ли ты Конституцию?». Учащиеся отвечали индивидуально. Вопросы были разделены на блоки: «Символика», «Права и обязанности», «История», «Государственное устройство».
Победителем стал Айуол Новиков.
Ахсынньы 10 күнүгэр В.В. Ноев аатынан Алтаннааҕы «Иэйии» култуура киинигэр «Алтан нэһилиэгэ» тыа сирин түөлбэтин администрацията, Е.С. Никитина аатынан Алтан орто оскуолата, “Иэйии” култуура киин уонна Алтаннаҕы олохтоох библиотека тэрийиилэринэн Алтан олохтоох ааптара, хоһоонньут Раиса Исаковна Никифорова “Сүдү дьол” хоһоон хомуурунньугун сүрэхтэниитэ бэрт сэргэхтик ааста. Поэзия киэһэтин Алтан орто оскуолатын бэтэрээн учуутала Елена Ивановна Стручкова иилээн-саҕалаан ыытта, хомоҕой тылынан-өһүнэн тэрээһини ураты тыынната. Раиса Исаковна көрөөччүлэр истиилэригэр “Уурастыырап мин дьылҕабар”, “Айыы сирэ – Амма”, “Алтан – тапталбыт биһигэ” уонна норуодунай суруйааччы Баһылай Харысхал 75 сааһыгар аналлаах улуустааҕы фестивальга Гран-при ылбыт “Эргиллиэҥ хайаан да бар дьоҥҥор” хоһооннору ис сүрэҕиттэн иэйиилээхтик ааҕан истээччилэр сүргэлэрин көтөхтө.
Хоһоон хомуурунньугун сүрэхтэниитигэр Ийэ кутум иэйиитинэн хоһоонноохтук ааҕыы күрэҕэ ыытылынна. Күрэххэ оскуола оҕолоро, улахан уонна аҕам саастаах дьон, барыта 23 киһи кытынна. Дьүүллүүр сүбэ ааҕааччылар хоһоон тематын хайдах арыйалларын, интонацияларын, чуолкайдык саҥаралларын, иэйиини тиэрдэллэрин, тутталларын-хапталларын сыаналаата. Түмүккэ кыайыылаахтарынан оскуола оҕолоругар буоллулар 1 миэстэ – Карина Рожина, 11 кылаас үөрэнээччитэ, 2 миэстэ – Күннэй Дьячковская, 8 кылаас үөрэнээччитэ, 3 миэстэ – Лилиана Соловьева, 6 кылаас. Ааптар анал бирииһин 3 кылаас үөрэнээччитэ Айна Адамова ылла. Улахан дьоҥҥо 1 миэстэ Мария Неустроева, 2 миэстэ Анна Адамова, 3 миэстэ Петр Назаров, Мотрена Попова буоллулар. Аҕам саастаахтарга 1 миэстэни Мария Лыткина, 2 миэстэни Анна Стручкова, 3 миэстэни Варвара Дьяконова ыллылар. Ону таһынан Иэйиилээх куттаах кылаас анал ааты Г.И. Стручкова салайааччылаах 8 кылаас үөрэнээччилэрэ ыллылар. Күрэх кыайыылаахтара сыаналаах бириистэринэн наҕараадаланнылар, кыттааччылар туоһу суруктары туттулар.
Дьоро киэһэни ылбаҕай ырыаларынан оскуола кэрэчээн кыргыттар киэргэттилэр (салайааччы А.Е. Адамова), оскуола учууталлар В.К. Адамова, Р.М. Васильева хомуурунньук ырытыытын оҥордулар, хоһоонньуттары бэлэмнээн тэрийдэ оскуола саха тылын учуутала А.Г. Неустроева.
Алгыстаах тойукпун туойдаҕым
Олоҥхоһут, тойуксут, оһуохайдьыт, саха фольклорун тарҕатааччы, үөрэтээччи, Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуотун уус-уран айымньытын сайдыытыгар “Кылаатын иһин бэлиэ” хаһаайына, айылҕаттан айдарыылаах, тута хоһуйан айар дьоҕурдаах библиотека иһинэн үлэлиир “Тэтим” түмсүүбэр биир саамай чаҕыйхай, үлэбин тэҥҥэ үмүрүтүһэр киһим, бастыҥ ааҕааччым Михайлова Анатасия Михайловна – Алгыстаана үбүлүөйдээх сылыгар айар биэчэрэ тэриллэн ыытылллынна. Дьоһун күнүн боҕуруоскай от сытынан дыргытан ыраастаата, алгыстаах тылынан арыйда.Сиргэ түспүт оҥоһуутунан, үрдүк Айыылартан бэлэхтэппит аҕыс талба талаанын иккис дойду оҥостубут Сэргэ-Бэһин дьонугар көрдөрдө, сөхтөрүөн сөхтөрдө. Ол курдук “Үрүйэчээн” фольклорнай түмсүү оҕолоро саламалаах ситиинэн силигин ситэрэн олоҥхо оҥкулунан оһуор-симэх астылар. Ол кэннэ кэпсээн кэҕийэн олоонноох олоҥхону доллоһутта, кутуллар кылыһахтаах кулуһун тойугу көмүс күөмэйин көҥкөтөн күөрэһитэн дьиэрэттэ, хомус кылыгырас иэйэр дьүрүскэнин лыҥкынас тыаһынан алгыстаата, оҕуруолуу ойуолуур чаҕылхай чабырҕаҕы чаҥытта, өбүгэ саҕаттан кэлбит ырыаны дэгэрэҥнээн дьэргэлдьиттэ, оһуохайдыыр оонньууну дьолуо мааны дьуохары дьоһуннаахтык үҥкүүлэттэ, хоһулларынан хоһуйуллар хоһоону, дууһатын ууран, иэйиитин иҥэрэн эйэлээх олох кэлэрин түстээтэ. Ону тэҥэ күннээҕи кэпсэтиигэ, олоххо-дьаһахха күлэр-үөрэр көрүдьүөскэ, тылы түргэнник дьүөрэлээн, табатык талбатык туттан көрөөччүлэрин үөрдэн, сылааларын таһааран дьээбэлээх дьээбэрэҥи бэлэхтээтэ. Дьүһүйүүнү киэргэтистилэр “Дьүрүскэн” хомусчуттар, күпсүүрдьүттэр, кырыымпаһыттар, “Сайдыына” уонна Оҕо үҥкүү бөлөҕө итиэннэ “Тэтим” айар түмсүү.
Бу курдук сэргэх, сырдык, сылаас тыыннаах уйулҕаны умсугутар, хааһахтан хостоон таһаарар курдук, хоһулаһыннаран хоһуллубут, сытыы тыллаах-өстөөх саха уус уран айымньытын араас хайысхаларын тылыгар урнаннык киллэриллибит, бэрткэ уһуйуллубут дьүһүйүү буолла.
Б. Харысхал аатынан библиотекаҕа Олонхо декадатын тэрээһиннэрэ
Олонхо декадатын аһыллыытыгар, бастакы кылаас үөрэнээччилэрэ олонхо уруогар сылдьан бары кинигэ уларыстылар. Учууталлара Анна Ивановна ааҕалларын ирдиир.
Б. Харысхал аатынан библиотекаҕа Олонхо декадатын түмүктүүр күнүгэр биэс олонхону суруйбут баһылыкпыт Илья Владимирович Семенов уонна Николай Бурнашев «Кыыс Дэбилийэ» олонхотун толорон, Өлүөхүмэ, Өймөкөөн, Үөһээ Бүлүү, Амма, Нерюнгри Олонхо ыһыахтарыгар кыттыбыт Вера Афанасьевна Борисова ыалдьыттаатылар, Вера Афанасьевна олонхотун таһынан оҕолорго хабылык хаамыска оонньуутун көрдөрдө, онтон С.А. Кириллина оҕолорго өбүгэ оонньууларын билиһиннэрдэ, ити курдук аҕыйах да буолларбыт тэрээһин сэргэхтик ааста.
Сэтинньи 3 күнүгэр, Олоҥхо декадатын чэрчитинэн, биһиги оскуолаҕа 5, 6, 7, 8 кылаас үөрэнээччилэригэр анаан «Олоҥхо Лэнд» диэн ураты квиз-оонньуу буолан ааста. Бу тэрээһин оҕолорго саха норуотун улуу эпоһын – Олоҥхону – дириҥник билиилэрин тургутан эрэ биэрбэккэ, кинилэргэ умсугутуулаах билии-көрүү аартыгын арыйда. Оонньуубут 5 түһүмэхтээх буолла: 1 түһүмэх — олоҥхо тематыгар боппуруостар 2 түһүмэх — Мин кимминий диэн бэриллибит тыллары таайыы 3 түһүмэх — өс хоһооннору ситэрии 4 түһүмэх- Олоҥхо хартыынатын таһаарыы (мозайканы хомуйуу) 5 түһүмэх- Балыксыт диэн оонньуу. Үөрэнээччилэр хамаанданан түмсэн, бэйэ бэйэлэригэр көмөлөһөн, кылгас кэм иһигэр өйдөрүн сытыыта, билиигэ тардыһыылара хайдах күүстээҕин көрдөрдүлэр. Квиз түмүгүнэн кыайыылахтарга үрдэл суруктар уонна минньигэс бэлэхтэр туттарылыннылар. «Олоҥхо Лэнд» квиз оонньуу оскуола оҕолоругар Олоҥхону өссө ордук чугаһатта, төрүт култуурабытыгар тапталы ииттэ.
Ахсынньы ый 6 күнүгэр В.Е. Васильев — Харысхал аатынан норуот айымньытын дьиэтигэр эдэр сааһыгар олохтон туораабыт биир дойдулаахпыт Наум Платонов «Амма эбэ тыллыбатах талаана» диэн иккис кинигэтин бииргэ төрөөбүт балта Марианна Иннокентьевна хомуйан таһаарбытын биһирэмэ буолан ааста. Бииргэ үөрэммиттэрэ, аймахтара, кинигэ сүрүн редактора Д.С. Старостин уонна олохтоох ааптар Улар Моисеев көрсүһүүгэ кэлэн санааларын сайа кэпсээтилэр. Олохтоох библиотека литературнай түмсүүтэ ааптар дойдуга тапталы, философскай хабааннаах хоһооннорун уонна санааларын ааҕаммыт үөрэн — көтөн тарҕастыбыт.
Декада «Олонхо-2025» в Майском наслеге
Майский наслег участвовал в декаде Олонхо приняв активное участие в республиканской акции «Диктант Олонхо – 2025». Диктант был проведен по трем площадкам: МБОУ МСДК им. М.М. Лобанова, МБДОУ «Солнышко», МБОУ Майская СОШ им. Е. Л. Чистякова. Участие всего приняло тридцать один житель, из них двадцать учащихся Майской средней общеобразовательной школы им. Е.Л. Чистякова — это отличный показатель за предыдущие годы, также в этом году продолжили чтение из олонхо «Ала Булкун богатырь» Т.В. Захарова-Чээбий, записанный этнографом и фольклористом В.Н. Васильевым.
А также книжная выставка, посвященная декаде Олонхо, МК по играм предков Олонхо – настольная игра «Тыксаан», было очень интересно познать новую игру. Обсудив все детали и материалы с директором Майского клуба Марианной Черкашиной, провели Челлендж «Земля Олонхо» с привлечением семей Майского наслега — Черкашиных, Бушковых, Петровых, Павловых, Атласовых.
Сэтинньи 22 күнүттэн 30 күнүгэр дылы Амма-Наахара нэһилиэгэр Олоҥхо декадатын чэрчитинэн нэһилиэк иһигэр араас тэрээһиннэр ыытылла тураллар. Ол курдук сэтинньи 22 күнүттэн «Олоҕу олоҥхонон туойуохха» кинигэ быыстапката турда, сэтинньи 24 күнүттэн гугл форматынан «Олоҥхо өрөгөйө — саха саргыта» викторина уонна сэтинньи 27 күнүгэр «Олоҥхо дьыктаан» ыытылыннылар. 2019 сылтан Саха сирин үрдүнэн «Олоҥхо дьыктаан» ыытыллан кэллэ. Быйыл 6-с төгүлүн ыытылынна. Дьыктаан тиэкиһэ «Сылгы уола Дьыырай» олоҥхоттон «Сир ийэ арыллыыта» быһа тардыыттан ааҕылынна. Биллэрин курдук олоҥхо тыла-өһө уустук, ону ол диэбэккэ дьыктааны суруйа нэһилиэкпит дьоно кэлэн суруйан туоһу суруктары тутан бардылар. Уопсайа 11 киһи суруйда, дьыктаан «Түмэн» сынньалан киин художественнай салайааччыта Алекандр Захаров ааҕан иһитиннэрдэ.
Устное восприятие произведений народного писателя РС(Я)
Василия Егоровича Васильева – Харысхал
Наш наслег в Амгинском улусе считается русскоязычным селом. Традиции и культура жителей Майского наслега остается и продолжает нести в приоритете русский язык и фольклор. Для русскоязычного населения чтение на якутском языке представляет некоторые трудности при чтении из-за различий между двумя языками.
В поисках эффективных путей и способов поддержания народной культуры, традиций, а также приобщение подрастающего поколения к якутскому языку остается актуальной задачей.
Для поддержания и укрепления статуса языка Саха как государственного языка Республики Саха (Якутия) было принято и посвятить в честь 75-летию Василия Егоровича Васильева – Харысхал – народного писателя Республики Саха (Якутия) чтение рассказов путем звукозаписи (аудиозаписи) из книги «Маасынка бадаарага» с целью передать через устную форму для восприятия и понимания пользователей библиотеки.
Таким образом, было записано пять рассказов и две сценки: «На бөртөлүөт!», «Аһыаҥ иннинэ илиигин суун!», «Маасыҥка бадаарага», «Кутуругун устатынан куотта5а абаккатын!», «Холуоһа са5а соболор», сценка «Ычча-ка!», сценка «Кылар харах көрүүтэ». В аудиозаписи читали Бочурова Надежда – начальник Майского отделения «Почты России» и Захаров Владимир — звукооператор Майской СДК им. М.М. Лобанова.
Кэлэр 2026 сылы Россия Президена Владимир Владимирович Путин ыйаа5ынан Норуоттар сомоҕолоһууларын сылынан биллэрилиннэ. Ыйааҕы биһирээн Сулҕаччы библиотеката оскуола үөрэнээччилэригэр.
“В единстве народов сила России” тем. Декада ыытта. Декада чэрчитинэн элбэх тэрээһин ыытылынна.
Ол курдук 10-с уонна 11-с кылаастарга: “Золотое кольцо России”, “Города-Герои России” медиауроктар ыытылыннылар. Барыта 12 үөрэнээччи сырытта. Онтон 5-7-7 кылаастарга “Народы и традиции народов России” презентация көрдөрүлүннэ. 15 оҕо хабыдынна. 4- с кылаастарга “Великие Победы России” диэн кинигэ ырытыыта ыытылынна. Декада иһинэн Саха республикатын 1-кы президенэ М.Е. Николаевка аналлаах медиауроктар 9-10 уонна 6-с кылаастарга ыытылыннылар. Барыта 20 үөрэнээччи хабылынна.
Сэтинньи 13 күнэ Саха сиригэр биир бэлиэ күн.
Сэтинньи 13 күнэ Саха сиригэр биир бэлиэ күн — Сахабыт сирин бастакы президенын Михаил Ефимович Николаев төрөөбүт күнэ буолар. Ол курдук нэһилиэккэ “Маҥнайгы Саха сирин бастакы президенэ – Михаил Николаев” кинигэ быыстапката турда. П.И. Яковлев аатынан Амма-Наахра орто оскуолатын 6-с уонна 7-с кылаас оҕолоругар М.Е.Николаев туһунан билиһиннэрии, кинигэ быыстапката уонна Николаевскай ааҕыы — “Олоҕум тухары норуот туһугар” Михаил Ефимович олоҕун, үлэтин кэпсиир интэриэһинэй кинигэлэри көрдүлэр, аахтылар, биллилэр. Ону таһынан Михаил Ефимович туһунан төһө билиилээхтэрин билээри “Знанием пбедишь!” викторина оҥорон түмүктээтибит.
Быыстапкаҕа уопсайа 20 кинигэ көрдөрүүгэ турда, 10 оҕону кытта 3 улахан киһи ааҕыыга кытыннылар.
13 ноября — знаменательная дата, день рождения Михаила Ефимовича Николаева, первого Президента Республики Саха (Якутия).
В 13 ноября в МБОУ Чакырской средней общеобразовательной школе Чакырская сельская библиотека имени Илларионовой Р.В. провела ряд мероприятий для учащихся. Для начальных классов проведена беседа «Я твой сын, Саха сирэ!» с показом презентации. в конце детям было предложено нарисовать, что они поняли от этого мероприятия. Охват составил 22 учащихся.
Далее для среднего и старшего звена учащихся проведен урок памяти, посвященный жизненному пути и наследию этого значимого политика и общественного лидера. «Вся жизнь — служению народа», с показом виртуальной книжной выставки о М.Е. Николаеве. Урок позволил детям познакомиться с биографией и достижениями М.Е. Николаева, чей вклад в развитие региона трудно переоценить.
Обсудили о будущем развитии нашей республики. С цитатой «Мысли в космос» ребята написали свои мечты. Каким видят себя через 10 лет. Каких высот они добьются. Охват составил 15 учащихся.
Была выставлена книжная выставка «Я твой сын, Саха сирэ», где были выставлены книги М.Е. Николаева. Обзор книжной выставки составил 23 книг. Всего охватили 37 учащихся. (фото мероприятий прилагается)
Сэтинньи 14 күнүгэр «Мичээр» оҕо сайдар киинигэр, психологическай ый чэрчитинэн, оҕолорго библиотека үлэһиттэрэ уонна төрөппүттэр Олоҥхо тиэмэтигэр аналлаах аралдьыйыыны тэрийдибит. Оҕолорго Олоҥхо туһунан сырдаттыбыт. Төрөппүттэр Олоҥхо персонажтарын оҥорон, оҕолорго кэпсээтилэр. Төрүт култуурабыт сүдү кэриэһэ Олоҥхо оҕону сайыннарар, иитэр-үөрэтэр улуу суолтата буоларын уһуйаан иитиллээччилэригэр билиһиннэрдибит. Олоҥхо оҕо толкуйдуур, саҥарар дьоҕурун кэҥэтэр, өйүн-санаатын байытар суолтатын дириҥник ырыттыбыт.
Абаҕа нэһилиэгэр пионерскай тэрилтэ төрүттэммитэ 100 сылыгар аналлаах Т.А. Шергина салайааччылаах 3-с кылаас оҕолоругар «Пионерия дойдута» диэн библиотечнай уруок ыытылынна. Бу уруокка оҕолор пионерия өйдөбүлүн, суолтатын уонна Абаҕа герой пионердарын хорсун быһыыларын туһунан элбэҕи биллилэр. «Кыһыл хаалтыс эрчимэ» выставка матырыйаалларын сэргээн-сэҥээрэн көрдүлэр. Викторинаҕа көхтөөхтүк оонньоотулар, билиилэрин чиҥэттилэр. Ону таһынан саха норуотун кэскилин түстээбит, өрөспүүбүлүкэбит сайдар саҥа суолларын арыйбыт, сүҥкэн кылааттаах сүдү киһибит Михаил Ефимович Николаев төрөөбүт күнүн чэрчитинэн «Норуотугар анаммыт олох» диэн бэсиэдэ ыытылынна. Оҕолор чулуу киһи дьоһун олоҕун, үлэтин туһунан элбэҕи билэн-көрөн тарҕастылар.
«Ааҕар хонуу» хоhоон ааҕыытын курэҕэ
Сэтинньи 11 күнүгэр Болугур нэhилиэгин «Колосок» оҕо уһуйаана уонна олохтоох библиотека бииргэ үлэлиир бырайыакпыт чэрчитинэн үгэскэ кубулуйан сылын аайы ыытыллар «Ааҕар хонуу» уус-ураннык хоһоон ааҕыытын күрэҕэ ыытылынна. Быйыл күрэхпит Улуу Кыайыы 80 сылыгар уонна дойдубутугар биллэриллибит бэлиэ сылларга ананан ыытылынна. Тэрээһиммитигэр анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтарын күн күбэй ийэлэрэ күндү ыалдьыт буоллулар. Кинилэргэ «Чуораанчык» улахан бөлөх оҕолоро бэйэлэрин илиилэринэн оҥорбут эҕэрдэ открыткаларын кэлэе иhэр Россия ийэлэрин күнүнэн бэлэх туттардылар, ырыа ыллаан эҕэрдэлээтилэр.
Күрэх саҕаланыытыгар оҕолорго холобур буолан төрөппүттэр хоһоон аађан иһитиннэрдилэр. Уопсайа үс бөлөҕүнэн ыытыллыбыт күрэхпитигэр 31 оҕо кыттан, үктэл, үрдэл, кылаан чыпчаал уонна анал ааттаар кыайыылаахтара буолан бэлиэ суругунан, бирииhинэн наҕараадаланнылар. Сылын аайы уhуйааммыт бэтэрээн үлэhиттэрэ «Кэскиллээх ааҕааччы» диэн анал аат иҥэрэн, бэйэлэрин бириистэрин туруоран бастыҥтан бастыҥ оҕоҕо аныыллар. Быйылгы күрэххэ «Кэскиллээх ааҕааччы» анал ааты ылла 5 саастаах Березкин Айсар.
«Ааҕар хонуу» күрэхпит сылын аайы кыттааччыта элбээн, төрөппүт болҕомто уурара, оҕолор хоhоон ааҕаллара тупсан, кэрэхсэтэн иhэрэ биhигини тэрийээччилэри үөрдэр. «Колосок» уhуйаан иитээччилэригэр, үлэhиттэригэр, төрөппүттэргэ барҕа махталбытын тиэрдэбит.
Сэтинньи ый 12 чыыһылатыгар «Сомоҕолоһуу уонна комсомол» күннэригэр анаан көлүөнэлэр көрсүһүүлэрин ыыттыбыт. Мээндиги уонна Соморсун нэһилиэктэрин библиотекаларын литературнай түмсүүлэрэ биир дойдулаахпыт, норуот суруйааччыта В.Е. Васильев — Харысхал музей — хоһугар экскурсиялаан, биир дойдулаах суруйааччыларбыт уонна бэйиэттэрбит айымньыларын доргуччу ааҕыыга, комсомол историятыгар биктэриинэ, «Алаас» оонньуу, киинэлэри таайыы уонна музыкальнай күрэхтэргэ кыттаннар Соморсун — 1 хамаанда бастаан, Мээндиги — 2, Соморсун 2 хамаандата 3 миэстэ буолан, ыллаан — туойан, оонньоон — көрүлээн тарҕастыбыт.
Көрсүһүүбүт биир ураты түгэнэ былыргы уонна бэйэ оҥоруутун шкатулканы көрүү күрэҕэ буолла.
1 м. — Окорокова В. (Соморсун)
2м. — Харитонова Л. (Мээндиги)
3 м. — Николаева М. (Мээндиги)
Бэҕэһээ бастакы Президеммыт Михаил Ефимович Николаев төрөөбүт күнүгэр Б. Харысхал аатынан библиотекаҕа Россия МВД-н үтүөлээх үлэһитэ, Саха республикатын үтүөлээх юриһа, Саха республикатын суһал ситуациятын профилактикатын, быыһыыр сулууспа отделын начальнига, полковник Геннадий Гаврильевич Алексеевы кытта көрсүһүү буолла. Геннадий Гаврильевич кылгастык М.Е. Николаев ыыппыт үлэтин, оҕолор бырааптарын туһунан сырдатан баран, бэйэтин туһунан, милицияҕа уголовнай розыска 30 сыл үлэлээбитин, СВОҕа сылдьыбытын уонна табаарыһа полковник, суруйааччы Виталий Егоров үс кинигэтигэр сырдатыллыбытын кэпсээн, түмүгэр оҕолор биэрбит боппуруостарыгар эппиэттээтэ.
Оҕо ааҕыыта бастакы сорукпут
Хас сыл аайытын оскуола оҕолорун ааҕыытын сүрүннүүр сыаллаах “Ааҕыы туйгун үөрэх” бырайыак чэрчитинэн сыл устата квартал аайы биирдии тэрээһин барар. Бастакы күрэх “Аман Өс”, иккис “Дорҕоонноохтук ааҕыы”, үсүһүнэн түмүктүүр уус-уран туруоруу буолар “Кинигэ сыанаҕа”. Түмүктүүр уус-уран туруоруу “Кинигэ сыанаҕа” быйылгы үбүлүөйдээх суруйааччылар айымньыларыгар уонна бэйэ сөбүлээн аахпыт айымньыларыттан хас биирдии кылаас олус үчүгэйдик бэлэмнэнэн тэттик сыанкалары олус кэрэхсэбиллээхтик толордулар. Ордук быйылгы юбилейдаах суруйааччыбыт, прозаик, драматург Василий Егорович Васильев Харысхал “Кылар харах көрүүтэ” кэпсээн барыбытын абылаата. Үһүс кылаас үөрэнээччилэрэ, кылаабынай оруол толорооччулара Дайаана Александрова уонна Ахилл Другин ханнык да улахан артыыстааҕар көрөөччөлэри биһирэттилэр. Онон Дайаана Александрова Бастын кыыс оонньооччу оруолун ылла. Итиэннэ алын кылаастары көрүүгэ, кылааһыгар бастакы миэстэни ылыы үөрүүтүн биллэрдэ – кылаас салайааччыта Иннокентьева О.Н. Иккис миэстэ алын сүһүөхтэргэ төрдүс кылаас буолла – салайааччы Борисова А.Г. Үһүс миэстэни бастакы кылаас ылла – салайааччы Баишева С.В. он он улахан кылаастарга бастакы миэстэ тохсус кылаас – салайааччы Борисова Н.П. Иккис миэстэ бэһис кылаас – салайааччы Еримеева С.С. Үһүс миэстэ сэттис кылаас – салайааччы Иванова Е.А. Бастыҥ уол оруолун – Никита Иннокентьев, тохсус кылаас үөрэнээччитэ, Бастыҥ декорация – тохсус кылаастар буоллулар. “Көрөөччү биһирэбилин” төрдүс кылаастар ыллылар – бирииһи сынньылан киинин коллектива туруорда. Быйылгы “Кинигэ сыанаҕа” туруоруу потенциаллаах үөрэнээччилэри көрдөрдө диэн түмүккэ кэллибит.
Саха сиригэр сэтинньи 1 күнүттэн 8 күнүгэр дылы X-с юбилейнай этнографическай диктант ыытылынна. Республика иһинэн 300-с площадка тэрилиннэ, ол иһигэр Амма-Наахара нэһилиэгэ 232 номердаах площадканан кыттыыны ылла. Быйылгы диктант Кыайыы 80 сылыгар уонна «Аҕа дойдуну көмүскээччилэр» сылыгар ананна. Диктант икки көрүҥүнэн ыытылынна: интернет ситимин нөҥүө уонна бэйэлэрэ кэлэн диктант суруйаллар. Диктант уопсай 30 боппурсуостан турда, урдук баал — 100.
Сэтинньи 7 күнүгэр “Түмэн” сынньалан киинигэр күнүс 15:00 чаастан диктант ытылынна. Нэһилиэкпит дьоно үгүстэрэ интернет ситимин нөҥүө диктанҥа кытыннылар. Площадкабытыгар 9 киһи кэлэн диктант суруйдулар. Диктаны аахта “Түмэн” сынньалан киин художественнай салайааччыта Александр Захаров. Кыттыыны ылбыт дьоммутугар барыларгар сертификаттар туттарылыннылар.
Бэҕэһээ Мээндигигэ биир дойдулаахпыт норуот суруйааччыта В.Е. Васильев — Б. Харысхал бүгүн төрөөбүт күнүгэр, 75 сылыгар аналлаах улуустааҕы «Иккис Васильевскай ааҕыылар» күрэҕэ түмүктэннэ.
Оҕолорго:
Гран-при- Юля Игнатьева (Чакыр)
1м.Саймина Сивцева (Мээндиги)
2м.Дая Давыдова (Соморсун)
3м.Сайан Павлов (Мээндиги)
Улахан дьоҥҥо:
Гран-при Яковлева Ю.А.(Абаҕа)
1м.Стручкова Р.И.(Сулҕаччы)
2м. Лазарева Н.А.(Мээндиги)
3м.Васильева А.Х.(Соморсун)
Викторинаҕа Мээндигиттэн Веревкина Т.М., Лазарева Н.А. миэстэлэстилэр.
Бары кыттыылаахтарга (Бологуртан — Сулҕаччыга тиийэ) күүс-көмө буолбут кулууп, жюри, спонсордаабыт, ыалдыттары аһаппыт дьоҥҥо барҕа махталбытын тиэрдэбит. Тэрээһиммитин «С юбилеем» диэн торт амсайыынан түмүктээтибит.
Бүгүн алтынньы 31к. библиотекаҕа алын кылаас оҕолоругар уруһуй күрэҕэ буолла. Мээндигиттэн төрүттээх норуот суруйааччыта Б. Харысхал 75 сылын көрсө кини суруйбут «Туу-хаа», «Тураҕааскы», «Эһэм эһэтэ» кэпсээннэрин истэн баран оҕолор истибиттэрин интэриэһиргээн чуумпутук истэн, хомолтолоохтук бүтэрин иһин иһийэн олордулар уонна өйдөөн хаалбыттарын уруһуйдаатылар, жюри уруһуйдар ис хоһооннорун көрдө: Петров Кэскил -1м., Яковлева Юля-2м., Анисимов Талбан-3м.
Бүгүн, бэҕэһээ бүтүн союзтааҕы Комсомол күнүгэр Мээндиги библиотекатыгар, музейыгар комсомоллар, эдэр дьон урукку Мээндигини тилиннэрбит историяларын билээри, Амматтан АСОШ-2, Соморсун үөрэнээччилэрэ, учууталлара кэлэн болҕомтолоохтук истэн, интэриэһиргээбиттэрин ыйытан, көрөн, элбэҕи билэн бардыбыт диэтилэр.
24 октября в библиотеке состоялся медиа-урок «Мир Един», приуроченный к 90-летию Ивана Егорова-Горного, в рамках сетевого проекта библиотек РС(Я) «Читаем все» и международного месячника «Белая трость». Учащиеся среднего звена узнали о жизни и творчестве поэта, а также о важности шрифта Брайля. Основная цель урока заключалась в привлечении внимания к проблемам, с которыми сталкиваются люди с нарушениями зрения. В рамках практической части ребята попробовали расшифровать якутскую пословицу и написать свои имена, используя шрифт Брайля. Кроме того, продемонстрировали тифлофлешплеер из фонда библиотеки, на котором дети с интересом прослушали аудиокниги. Мероприятие получилось познавательным и способствовало развитию толерантности, а также более глубокому пониманию потребностей незрячих людей.
В Болугурской средней школе им. Е. Е. Пахомова 23 октября, для учащихся состоялся медиа-урок «Мир Един»
Это мероприятие провели в рамках сетевого проекта библиотек Республики Саха (Якутия) «ЧИТАЕМ ВСЕ» и было приурочено к двум знаменательным событиям: 90-летию писателя И.Н. Егорова-Горного и Международному месячнику «Белая трость».
Ребята внимательно слушали и с удовольствием участвовали в разговоре. Им было интересно узнать о мире людей с ограниченными возможностями по зрению.
Узнали о создателе рельефно-точечного шрифта для незрячих Луи Брайля, познакомились с его алфавитом – система чтения и письма для незрячих. Дети узнали историю создания алфавита. Применив на практике угадывали, прочитали слова с помощью шрифта Брайля. Узнали о жизни и деятельности поэта, публициста, первого тифлопедагога Якутии, создателя якутского алфавита по системе Брайля. Дети с закрытыми глазами слушали стихотворение И. Горного «Сааскы кун». Этот познавательный опыт помог детям почувствовать себя немного ближе к людям, живущим с нарушением зрения, и привить им чувство сопереживания и толерантности.
Сулҕаччы библиотекатыгар алтынньы ыйга элбэх тэрээһин ыытылынна
📖📕Ол курдук биир дойдулаахпыт, биллиилээх оҕо бэйиэтэ, ССРС суруйааччыта Көстөкүүн Туйаарыскай-К.Н.Дьячковскай төрөөбүтэ 110 сылыгар аналлаах Ааҕыы күнэ 6-с, 7-с, 8-с кылаас үөрэнээччилэригэр ыытылынна. Оҕолор биир дойдулаахтарын, улахан суруйааччы, «оҕо саас бэйиэтинэн» биллибит Көстөкүүн Туйаарыскай чэпчэкитэ суох олоҕун, айар үлэтин кытта билистилэр. Тоҕо «Туйаарыскай» диэн псевдонимы ылыммытын биллилэр. Детсадтан саҕалаан үөрэппит хоһооннорун үөрэ-көтө аахтылар.
📚Библиотека саамай сөбүлээн үлэлиир проега «Кинигэ уонна киинэ». Проект чэрчитинэн ый аайы элбэх тэрээһин ыыиыллар.
Холобур бу ыйга алын кылаас үөрэнээччилэригэр анаан «Саха остуоруйалара мультфильм нөҥүө» -тэрээһин буолан ааста. Оҕолорго сахалыы мультиктары көрдөрдүм, остуоруйалаах кинигэлэртэн кылгас отрывок аахтыбыт; «Таал-Таал эмээхсин», «5 ынахтаах Бэйбэрикээн эмээхсин», «Алаа Моҕус». Экраҥҥа олус сэҥээрэн көрдүлэр.
📘»Белая трость» декада чэрчитинэн — 4-с уонна 6-с кылаас оҕолоругар анаан «Мир Един» тэрээһин ыытылынна, барыта 15 оҕо хабылынна.
📚10-с кылаас уонна 11-с үөрэнээччилэригэр «Саха былааҕын күнэ» уонна» Россия куораттара» информация күннэрэ ыытылыннылар.
Маны таһынан үгэс буолбут «Аҕам саастаахтар күннэрэ» тэрээһиннээхтик ыытылынна.
Алтынньы 23 күнүгэр Б. Харысхал аатынан библиотекаҕа Советскай союз Геройа, байыаннай инженер Дмитрий Михайлович Карбышев төрөөбүтэ 145 сылыгар аналлаах уруок буолла. Манна кини үлэтин, кыратыттан концлааҕырга тиһэх күннэригэр диэри олорбут олоҕун кэпсээтибит. Бүтүн союзтааҕы карбышевскай хамсааһынҥа Амма улууһуттан Мээндиги оскуолатын үөрэнээччилэрэ (директор Софронов И.К.) 4-с сылын кыттар, биэстэ соҕуруу баран кэлбит, Кириллин А.С. салайааччылаах карбышевецтар слайд-презентацияларын көрөн-истэн, бүтэһигэр «Живой автограф карбышевцев» — илии баттааһыннара олохтоох музейга экспонат быһыытынан киирдэ.
Алтынньы саҥатыгар Аҕам саастаах дьон күннэригэр аналлаах нэдиэлэҕэ Чакыр нэһилиэгэр элбэх тэрээһиннэр ыытыллыннылар. Ол курдук алтынньы 8 күнүгэр кинилэргэ анаан айылҕаҕа, Григорьев А.Н. баҕатыгар сынньалаҥ тэриллиннэ. Илларионова Р.В. аатынан библиотека үлэһиттэрэ аҕам саастаахтарга «Көрдөөх хонууга айан» биктэриинэ күрэҕин тэрийдилэр. Бэрт сэргэх оонньуу ыытыллан, бириис бөҕөтүн хомуйан астынан тарҕастылар. Түгэнинэн туһанан актыыбынай ааҕааччыларбыгар үгэскэ кубулуйбут «Бастыҥ ааҕааччы» анал аат туттарылынна. Быйыл «Бастыҥ ааҕааччы» ааты Варламова Светлана Ивановна, Игнатьева Светлана Николаевна уонна Крылова Марина Софроновна ылар чиэскэ тигистилэр. Биһиги библиотекабыт саамай бэриниилээх ааҕааччылара буоларгытынан олуһун үөрэбит уонна киэҥ туттабыт! Кинигэ баар бараммат баай диэн туһаайыы мээнэҕэ этиллибэт! Махтал буоллун эһиэхэ күндү ааҕааччыларбытыгар!
Күндү Аҕам саастаах ытык-мааны дьоммутугар, Эһиэхэ чэгиэн-чэбдик доруобуйаны, өссө да өр сылларга биһигини үөрдэ-көтүтэ, сүбэ-ама буола, этэҥҥэ сылдьаргытыгар баҕарабыт!
Сэргэ-Бэс бөһүөлэгэр алтынньы ыйга барбыт тэрээһиннэртэн
Саха Өрөспүүбүлүкэтин һудаарыстыбыннаһын, Аҕам саастаахтар,
Өрөспүүбүлүкэҕэ Ийэ уонна Арассыыйаҕа Аҕа күннэрэ бэлиэтэннилэр
Оскуола, кулууп уонна олохтоох бибилэтиэкэ холбоһуктаах, бииргэ олус иҥэмтиэлээх күнү аһардыбыт. Хас биирдии оҕо Саха сиригэр төрөөбүтүттэн уонна олороруттан астынна, киэн тутунна. Ол курдук өрө күүрүүлээх Гимнмытын тохтоон туран чиэстээтибит, иһиттибит. “День государственности: история и современность” кинигэ быыстапкатын билистибит. Нэһилэик депутата Сутаков С.П. Арассыыйа гражданнарыгар паспорт туттартаата. Оскуола директора Христофорова Е.А үрдүк ситиһиини ситиспит үөрэнээччилэргэ бэлиэ суруктары биэрдэ. Биир санааны үөскэтэр С.Тимофеев тыл., Г.Никифоров дьүрүйүүтүгэр «Эйэ дьол иһин” ырыаны бары ыллаатыбыт. “100 лет мечты” Саха сирин һудаарыстыбыннаһа хайдах олохтоммутун сэһэргиир театрализованнай көстүүлэрдээх киинэни биир тыынынан көрдүбүт. Бүтэһигэр түмсүү оһуохайынан һудаарыстыбыннаспыт күнэ түмүктэннэ. Оһуохайы таһаарда Мария Удина. Аҕам саастаахтар күннэригэр минньигэс астаах остуоллаах, ырыа-тойук аргыстаах ааста. Иис-куус буолла. Светлана Федотова сахалыы суумканы тигиигэ маастар кылаас биэрдэ. Ийэ күнүгэр “Битва поколений” үс көлүөнэ араас көрүҥнэргэ кииристилэр. Ол курдук “Угадай звезду”, “Музыкальный батл”, “Тет-а-тет”, “Выше-быстрее-смелее”, “Ловких из ловких”, ” Интуиция” у.д.а. Эдэр көлүөнэ бастыҥ буолла. Аҕа күнүгэр кылгас информация уонна 9 түһүмэхтээх д3-түү боппуруостаах “Өркөн өй” ыытылынна. Бастакы миэстэҕэ Поповтар дьиэ кэргэн таҕыстылар. Ону тэҥэ кыттыбыт дьиэ кэргэттэр номинациялары туттулар.
Новости нашей библиотеки:
Ко Дню государственности Республики Саха (Якутия) состоялась интеллектуальная игра «Өркөн Өй» среди поселений наслега. В ней приняли участие 5 команд. Игра состояла из трёх этапов. На первом этапе участники отвечали на вопросы по истории, культуре и географии Якутии. Второй этап был развлекательным: команды угадывали якутские пословицы по картинкам, сгенерированным искусственным интеллектом, фрагменты из якутских фильмов и музыку, воспроизведённую задом наперёд. Третий этап игры прошёл в формате блиц-опроса, где участникам нужно было проявить максимальную скорость мышления и точность ответов в течение всего одной минуты. По итогам игры победу одержала команда «Сайдыы», показавшая отличные знания и сплоченность.
В рамках декады, посвященной Международному дню пожилых людей, библиотека организовала бесплатные консультации по работе со смартфонами для представителей старшего поколения.
Завершением декады стала акция «Передвижка», в ходе которой библиотекари лично доставили книги на дом своим постоянным читателям старшего возраста.
В рамках торжественного открытия новой конюшни в с. Абага библиотека представила книжную выставку, посвященную выдающемуся коневоду Гаврилу Михайловичу Семенову. Его имя широко известно в республике, а вклад в развитие коневодства и конного спорта трудно переоценить. На выставке представлены книги Гаврила Михайловича, посвященные коневодству, его научные работы, многочисленные публикации о нем в периодической печати, а также личные вещи и медали.
Б. Харысхал аатынан библиотекаҕа Ийэ күнүгэр аналлаах атыы эргиэн дьаарбанката,»Ийэ мичээрэ» кинигэ быыстапкатын билиһиннэрии, флешмоб буолла.
15 октября в рамках библиотечного месячника в стенах Чапчылганской средней общеобразовательной школы имени Ф. Лобанова, совместно с сельской библиотеки Чапчылганского наслега, прошёл яркий и увлекательный конкурс под названием «Безумное чаепитие».
Конкурс собрал всех учеников школы, от первоклассников до выпускников, окунувшихся в мир литературы и кулинарии одновременно. Каждый класс представил своё уникальное блюдо, вдохновившись любимыми произведениями писателей и поэтов.
Особенно хочется отметить участников конкурса, ведь каждый из них вложил душу и фантазию в приготовление своего блюда. После напряжённого соревнования жюри объявило победителей!
✅ Среди учащихся начальной школы победителем стал коллектив первого класса.
✅ Среди ребят среднего и старшего звена победу одержал коллектив девятого класса.
Всем участникам были вручены памятные подарки и тёплые поздравления.
Этот праздник объединил наших детей и показал, насколько удивительным и интересным может быть путешествие в мир книг и творчества.
Бүгүн Б. Харсыхал аатынан библиотекаҕа Саха республикатын государственнай былааҕын күнүнэн, 5 — 6 кылаас үөрэнээччилэригэр тэрээһин буолла. Республикабыт официальнай символларын историяларын билиһиннэрэн баран, Саха омук историятыгар, былааҕар аналлаах викторина ыытан, бары да көхтөөхтүк кыттан, Софронов Эрсан, Иванова Айгылаана, Петров Степа, Аля Анисимова элбэх сөптөөх эппиэттэри биэрдилэр, түмүгэр былаахпыт күнүнэн, сахабыт сиригэр кыһын кэлбитинэн сахалар буоларбыт быһыытынан алаадьы амсайдыбыт.Бу Республикабыт былааҕын автордара художниктар Аина Захарова, ийэтэ Л.Д. Слепцова Мээндиги музейыгар сылдьан, бэлэх кинигэлэрин интэриэһиргээн көрдүбүт.
Билигин Россияҕа улуу нуучча поэта С.А. Есенинҥа тэрээһиннэр буола тураллар, Б.Харысхал аатынан библиотекаҕа. М.Ф. Попова салайааччылаах 9 кылаас үөрэнээччилэригэр үрүҥ көмүс үйэ саамай лирик, романтик, нуучча поэта Сергей Есенин төрөөбүтэ 130 сылыгар аналлаах уруок, выставка, хоһооннорун ааҕыы буолла.
Декада пожилых: забота, уважение и теплота
В рамках ежегодной Декады пожилых в нашей библиотеке прошли серии ярких и насыщенных мероприятий, направленных на поддержку и празднование старшего поколения, с целью подчеркнуть важность и ценность пожилых людей, показать им свое уважение и предоставление возможностей для активного отдыха и общения.
Так, в рамках декады были организованы разнообразные мероприятия, каждое из которых вызвало интерес и тепло в сердцах участников. Одним из самых увлекательных мероприятий стала интерактивная викторина. Она позволила пожилым людям проверить свои знания, вспомнить исторические события, традиции и интересные факты. Участники с азартом отвечали на вопросы, а победители получили памятные призы. Не меньшую популярность приобрели громкие чтения стихотворений С.А. Есенина, приуроченные к Всероссийскому есенинскому празднику поэзии. Акция «Сылаас бэрэски». В рамках акции, молодые мамы МФОК организовали раздачу набора горячих пирожков одиноко проживающим пожилым людям нашего села. Этот акт внимания напомнил всем о важности заботы и внимания к одиноким пожилым людям. Очень интересно прошло обучение по работе на ПК с архивными документами (по родословной), которую провела Ноговицына Нина Николаевна, социальный работник. Также, проведен мастер класс по росписи на ткани, которая, в свою очередь, стала замечательной возможностью освоить новые навыки. Заключительным мероприятием стал вечер ностальгии «Саһарбыт хаартыскалар», где на экране по проектору показывали фотографии молодых годов старшего поколения, субботников, зональных концертов и т.п., что вызвало множество приятных воспоминаний, обсуждений и много улыбок.
Наши пожилые люди охотно участвовали во всех мероприятиях, проявляя активность и интерес. Они остались очень довольны и подзарядились положительными эмоциями. Пусть каждый день будет наполнен заботой, уважением и добротой. Ведь пожилые люди — наше богатство и опора, их мудрость и тепло делают наш мир лучше.
Главный библиотекарь: Ноговицына М.Ю.
Аҕам саастаахтар декадаларын чэрчитинэн уонна Б. Харысхал төрөөбүт күнүгэр анаан ааптар айымньыларыгар олоҕурунан алтынньы ый 9 күнүгэр «Алыптаах хонуу» ыытылынна. Баһылай Харысхал айымньыларын дириҥник билэрин дакаастаан Баянакова Тамара Дмитриевна эрэллээхтик бастаата. Гаврил Андросов Харысхалга анабыл хоһоонун дорҕоонноохтук ааҕан тарҕастабыт.
Аҕам саастаахтар декадалара Амма-Наахараҕа.
Аҕам саастаахтар декадаларын чэрчитинэн алтынньы 3 күнүттэн 9 күнүгэр дылы араас тэрээһиннэр ыытылыннылар. Ол курдук библиотекабыт иһигэр алтынньы 6 күнүгэр “Советское кино”, “Угадай песни по картинкам”, “Угадай сказки по картинкам” интерактивнай викторина күрэҕэ ону таһынан “Кыайыы” биллэрэр-көрдөрөр историческай лотуо ыытылынна.
Алтынньы 7 күнүгэр маастар кылаас “6 утаҕынан ситии өрүү” Устинова Р.А. иилээн-саҕалаан ыытта. Оҥорбут оҥоһуктарын көрдөрдө, кэпсээтэ. Ону таһынан соторутааҕыта мыыла оҥорор маастар кылааска сылдьыбытын, хайдах, тугунан оҥороллорун кэпсээн иьитиннэрдэ.
Библиотекабытыгар анаммыт аҕам саастаах кырдьаҕаска сылын аайы бэлэх оҥорон туттарабыт. Ол курдук аҕам саастаахпытыгар Кузьмина Л.А. бэлэхпитин дьиэтигэр илдьэн туттардыбыт.
3 октября, сотрудники Бетюнской сельской библиотеки организовали познавательную викторину специально для пациентов реабилитационного центра «Куох ыллык». Это мероприятие стало настоящим праздником культуры и знания для всех присутствующих.
Викторина включала разнообразные задания, проверяющие эрудицию участников. Пациенты с удовольствием участвовали в играх, демонстрируя свою осведомленность в истории Якутии и местной культуре. Среди заданий были увлекательные конкурсы по узнаванию знаменитых якутских деятелей искусства, науки и спорта, а также популярных фильмов региона.
Особое удовольствие участникам доставила игра на расширение кругозора, в которой они могли проявить свои способности и расширить культурный багаж. Каждый этап мероприятия проходил в теплой атмосфере, наполненной радостью. Все участники отметили значимость подобного формата досуга, способствующего повышению культурного уровня и эмоциональному отдыху.
Балаҕан ыйын 27 күнүгэр Амма-Наахара нэһилиэгэр Саха сирин государственноһын күнүн бэлиэтээннэ.
Сарсыарда үөһээ Өнньүөс постоментан эбээлэр сахалыы сонноох сэлэлээн Саха сирин уонна Амма-Наахара былааҕын ыраахтан тэлимнэтэн хааман киирдилэр.
Дьон мустуор диэри сахалыы остуол оонньуулара ыытылыннылар. Манна көхтөөх кыттыыны Амма-Наахара орто оскуолатын история учуутала Мартынова А.Е. 9 кылаас оҕолорунаан оонньоон дуоһуйдулар. Государственноска аналлаах “Норуот өйүгэр үйэлэргэ” кинигэ быыстапкатын сэргии көрдүлэр.
Үөрүлээх чааһын КЦ “Түмэн” директора Захарова С.В. Сахабыт сирин государственноһын туһунан мустубун дьонно сырдатта. Амма-Наахара нэһлиэгин аҕа баһылыгын солбуйааччыта Михайлова С.И. уонна кырдьаҕастар сэбиэттэрин салайааччыта Чен М.Н. эҕэрдэ тылларын эттилэр. Олохтоох библиотека библиотекара Унарова Е.Н. мустубут дьоҥҥо Саха сирин туһунан бэрт интэриэһинэй викторина ыытта. Бэйэлэрин музыкальнай эҕэрдэлэрин Трофимова Н.Е. уонна Захарова С.В. ылбаҕай ырыаларынан ыллаан дьиэрэттилэр. “Үрүйэчээн” фольклорнай бөлөх салайааччыта Мартынова Т.З. оһуохай үҥкүүтүнэн Сахабыт сирин государственноһын күнүн түмүктээтэ.
Б. Харысхал аатынан библиотека бу күннэргэ Саха республикатын государственноһын күнүгэр аналлаах «Сайда тур, Сахам республиката!» кинигэ быыстапкатын тэрийэн, оҕолорго «Тапталлаах Сахам сирэ» урок-флешмоб, бүгүн ыччаттарга «Саха сирэ-моя Якутия» диэн интеллектуальнай викторина уонна ДНР, ЛНР, Херсон, Запорожье уобаластара Россия регионун састаабыгар киирбиттэрэ 3 сыл буолбутунан информация оҥоһулунна.
Тыа хаһаайыстыбатын тула кэпсэтии
КФХ форумун төгүрүк остуола буолан ааста. Сүрүн спикерынан буолла Мэнэ Ханалас улууһун СР Ыччат Бырабыыталыстыбатын, айылга харыстабылыгар департаменын салайааччыта уонна Балыктаах нэһилиэгин Аҕа баһылыга Габышев Ньургун Владимирович
Ону тэҥэ, ыҥырыылаах ыалдьыттарынан буоллулар Николай Карамзин, Алтан нэһилиэгин баьылыга, Константин Ноев, КФХ специалиьа. Тыа хаһаайыстыбатын сайыннарыыга санаа атастаһыыта, эдэр ыччаты тыа хаһаайыстыбатыгар хайдах сыһыарарга, тыа сирин дьонун сүөһү иитиитигэр көҕүлээһинин курдук киһини долгутар тыын боппуруостар турдулар, ирэ-хоро ырытылыннылар.
Бу күнү “Земля и труд: книги для успешного фермера” кинигэ быыстапката киэргэттэ, элбэх киһи интириэһин тарта.
Главный библиотекарь: Ноговицына М.Ю.
Күндү ааҕааччыларбыт! Эhигини буолаары турар Саха Өрөспүүбүлүкэтин Судаарыстыбаннаhын күнүнэн итиитик-истиҥник эҕэрдэлиибит уонна Болугурдааҕы олохтоох библиотека үлэтин сезона аhыллыбытын биллэрэбит.
1990 сыллаахха балаҕан ыйын 27 күнүгэр Михаил Николаев салалталаах республикабыт Үрдүкү сэбиэтин XII ыҥырыыта Саха сирин судаарыстыбаннай суверенитетын туһунан Декларацияны ылыммыта. Бу историяҕа киирбит дьоһун докумуон Саха сирин Арассыыйа Федерациятын састаабыгар судаарыстыба быһыытынан биллэрбитэ, өрөспүүбүлүкэбит социальнай, экономическай бигэ туруктаах буолуутун, норуот духуобунай сайдыытын түстээбитэ. Бу күнтэн ыла Саха сирэ судаарыстыбаннаһын сайдыытын саҥа таһымҥа таһаарда. Библиотекаҕа “Саха норуота сайдыы суолунан” диэн киэҥ ис хоhоонноох кинигэ быыстапката эhиги болҕомтоҕутугар турда. Баай ис хоhоонноох дойдубут историятын, култууратын кэпсиир кинигэлэри уларсан ааҕыҥ, сэргээҥ, сэҥээриҥ.
Маны таhынан “Осеннее вдохновение” диэн кинигэ быыстапкатыгар көмүс күhүн туhунан улуу суруйааччылар айымньылара, дойдубут күhүҥҥү кэрэ көстүүлэрин көрдөрөр хаартыскалар, хаhаастаах хаhаайкаларга аналлаах оҕуруот аhын хаhааныыга араас рецептардаах кинигэлэр турдулар.
Барыгытыгар кытаанах доруобуйаны, үлэҕэ, үөрэххэ үрдүк ситиһиилэри, төрөөбүт дойдубут сайдыытын туһугар саҥа хардыылары баҕарабыт!
«Что такое выборы» беседа для старшеклассников.
27 сентября отмечается День государственности Республики Саха (Якутия). Этот праздник был установлен в честь принятия 27 сентября 1990 года Декларации о государственном суверенитете.
В рамках этой даты 24 сентября в Чакырской средней общеобразовательной школе была проведена беседа «Что такое выборы». 26 сентября в школе будут выборы президента школы. Беседу провела председатель УИК №53 Игнатьева Матрена Анастасовна. Она для учащихся продемонстрировала презентацию, где рассказывается об истории выборов. Также коснулись предстоящей дате 27 сентября – День государственности Республики Саха (Якутия). Ведь в 1990 году (27 сентября), произошло важнейшее событие в истории Якутии, именно в этот день был принят исторический документ — Декларация о государственном суверенитете нашей Республики. Подводя итоги, можно сказать, что беседа очень был полезна и плодотворна для ребят, они открыли много нового для себя.
13 сентября для девятиклассников Майской СОШ им. Е. Л. Чистякова провели медиаурок посвящённый 100 лет Национальной библиотеки Якутии. Ребята ознакомились национальной библиотекой, которая, уже как век хранит старинные и редкие книги, а также библиотечными специалистами собираются разные виды информации: книги, журналы, газеты, электронные ресурсы, аудио-и видеоматериалы и многое другое.
Ытыктыыр, убаастыыр биир дойдулаахпыт норуодунай суруйааччы Василий Егорович Васильев — Харысхал айымньыларын ааҕыыга сыл устата нэһилиэкпит тэрилтэлэригэр «Марафон чтения» биллэриллибитэ. Оҕону иитэр «Чэчир» уһуйаан уонна оскуола коллектива, баһаарынай чаас үлэһиттэрэ көхтөөх кыттыыны ылбыттара. Бу сырыыга балаҕан ыйыгар олохтоох администрация үлэһиттэрэ уонна биирдиилээн ааҕааччылар «Аммаҕа саас этэ…» айымньыны доргуччу аахтыбыт уонна сиһилии ырыттыбыт. Ол курдук киэн туттар суруйааччыбытыгар анаммыт тэрээһиннэргэ көхтөөх кыттыыны тиһигин быспакка ыытыһа уонна кыттыһа турабыт
Балаҕан ыйын 16-19 күннэригэр СӨ Национальнай бибилэтиэкэтин үбүлүөйдээх 100 сылын чэрчитинэн, IV Норуоттар икки ардыларынааҕы библиографическай кэнгириэс үрдүк таһымнаахтык ыытылынна. Кэнгириэскэ бибилэтиэкэ уопсастыбатын бастыҥ бэрэстэбиитэллэрэ, биллэр библиографтар, ону таһынан кинигэ дьыалаларыгар чинчийиилэрдээх улахан учуонайдар, кинигэ эйгэтин үлэһиттэрэ, IT-исписэлиистэрэ мустан аныгы кэмҥэ библиография норуоттар тылларын уонна култуураларын үйэтитиигэ оруолун дьүүллэстилэр. Бу бэлиэ тэрээһиҥҥэ Амматааҕы кииннэммит бибилэтиэкэ үлэһиттэрэ көхтөөх кыттыыны ыллыбыт. Интэриниэт, үрдүкү технология, оҥоһуу өй үйэтигэр бибилэтиэкэ сайдар кэскилин туһунан уо.д.а дириҥ суолталаах дакылааттары иһиттибит, төгүрүк остуолларга, уопут атастаһар түһүлгэлэргэ, маастар-кылаастарга сылдьан элбэх туһалааҕы биллибит-көрдүбүт. Кинигэ эйгэтигэр бастакы саҕалааһыннарым буолан — миэхэ барыта сонун. Бу ылбыт билиибин-көрүүбүн үлэбэр туһаныаҕым турдаҕа.
Кэнгириэс библиография норуоттар тылларын уонна култуураларын үйэтитиигэ сүҥкэн суолталааҕын, итиэннэ билим, култуура уонна тыл биир ситимҥэ сылдьалларын, бибилэтиэкэ билимҥэ сабыдыаллыыр тирэх киин буоларын уонна билиҥҥи сайдыылаах үйэҕэ сыыппара технологияларын, оҥоһуу өйү киллэрэн, инникигэ эрэллээхтик хардыылыырын бигэргэттэ.
Елена Кириллина
Саха сирин национальнай библиотекатын 100 сыллаах юбилейыгар аналлаах Амма-Наахара олохтоох библиотекатыгар тэрээһин ыытылынна.
Библиотека киһи олоҕор, культураҕа, информацияҕа уонна социальнай хайысхаларга улахан оруолу оонньуур. Ол курдук национальнай библиотека 100 сыллаах юбилейынан “Страницы истории национальной библиотеки” кинигэ выставката, “Сохраняя традиции, создаем будущее” медиаурок тэрээһиннэр буолан аастылар.
Тэрээһиммитигэр национальнай библиотека историятын, үйэлэр тухары хайдах төрүттэнэн, кимнээх тэрийсибиттэрин, үүнэн-сайдан кэлбитин, 100 сыл тухары национальнай библиотека үөһээ тахсыыны — түһүүнү, үөрүүнү – хомолтону барытын ааспыта. Ол эрэн бэйэтин тиһэҕин быспакка ааҕааччылар тустарыгар үлэлээбитэ.
… Библиотека олоҕо салҕанар…
Библиотека бэриниилээх ааҕааччылара
Рязанскайдар кинигэни сөбүлүүр уонна ааҕар ыаллар. Эбээ Елена Григорьевна үлэ, тыыл ветерана, сааһа 93-һэ. Кини эдэр сылдьан, төһө да ыанньыксыт ыарахан үлэтигэр үлэлээтэр, өрүү кинигэ, хаһыат, сурунаал ааҕара, оҕолорун барыларын кинигэҕэ, ааҕыыҕа уһуйбута.
Кыыһа Саргылана Николаевна учуутал идэлээх, билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор, оскуола түбүктээх үлэтин быыһыгар бириэмэ булан ааҕара уонна кылааһын оҕолорун мэлдьи библиотеканы, кинигэни кытта сибээстии сатыыра.
Онтон кыыстара, сиэннэрэ Сардаана кыракый эрдэҕиттэн кинигэ тулалаах улааппыта. Кинилэр дьиэтээҕи ааҕыы диэн үтүө үгэстээхтэр, холобура сөбүлээбит кинигэлэрин үһүөн дорҕоонноохтук ааҕаллар, эбээлэригэр киэһэ аайы хайаан да 20-чэ минута, эбэтэр чаас аҥаара кинигэ ааҕан иһитиннэрэллэр. Саха классикатын уонна патриотичексай ис хоһоонноох кинигэлэри. Холобура: Борис Васильев “А зори здесь тихие”, Е. Ильина “Четвертая высота”, В. Быков “Дожить до рассвета”, саха уонна нуучча классиктарын өлбөт-сүппэт айымньыларын, Н. Якутскай “Төлкө”, С. Данилов “Сүрэх тэбэоин тухары”. Быйыл Далан “Дьикти саас” уонна Б. Беднай “Девчата” романнары ааҕан бүтэрдилэр.
Саргылана Николаевна сыл аайы ыытыллар республиканскай саха тылын уонна да Бүтүн Россиятааҕы этнографическай, история диктаннарыгар өрүү кыттар. Сардаана Рязанская оскуолаҕа үөрэнэр сылларыгар мэлдьи библиотека бастыҥ ааҕааччыта буолааччы, бииргэ үөрэнэр кыргыттарын Долгунча Слепцованы уонна Алима Неустроеваны кытта. Билигин кинилэр бары үрдүк үөрэхтээх специалистар, араас эйгэҕэ үлэлииллэр. Сардаана Михайловна үлэлиир, үлэтин быыһыгар ааҕарын бырахпат, кылгас отпускаҕа кэллэ да библиотекаҕа сылдьар. Кини Джоана Ролинг “Гарри Поттер” сериятын фанатката этэ. Билигин да хос-хос ааҕар. Билиҥҥи отпускатыгар ийэтин сүбэтинэн “Девчата” аахта уонна олус сөбүлээтэ.
Балаҕан ыйа – билии ыйа
Үөрэх дьыла саҕаланна, сайыҥҥы каникул бүтэн олохтоохтук билии-көрүү аанын астыбыт. Үөрэнээччилэр сэргэхтэр, сынньаммыттар. Балаҕан ыйын 12 күүнүгэр Амма 2 нүөмэрдээх оскуолатын 20 үөрэнээччитэ олохтоох библиотека иһигэр турар кыттыгас оскуола музейын экспонаттарын көрөн бардылар. Музей дьоҕус да буоллар толору кырыс сир төрүттэммитин, оччотооҕу ыччат хайдах олорбутун, сынньалан кэмнэрин хайдах атааралларын, ону тэҥэ бөһүөлэк олохтоохторо биэрбит 20 үйэ туттар малын, иһитин көрдүлэр.
Саха Республикатын Национальнай библиотеката балаҕан ыйын 14 күнүгэр 100 сылын туолла. Республика үрдүнэн элбэх тэрээһин барда. Тыа бибилэтиэкэлэрэ Республиканскай Медиаурокка кыттыстыбыт. Оскуола медиатекатыгар 5 кылаастан 9 кылааска дылы үөрэнээччилэр түмсэннэр слайдавай презентацияны көрдүлэр. Олохтоох бибилэтиэкэ иһигэр 100 лет Национальной Библиотеки Республики Саха (Якутия). Вчера. Сегодня. Завтра — диэн кинигэ быыстапката тэрилиннэ. Барыты 16 оҕо кыттыыны ылла. Иннибитигэр Республика уонна Көмүс күһүн кэтэһэр.
Национальнай библиотека төрүттэммитэ 100 сылыгар аналлаах тэрээһиннэр буоллулар. Библиограф-краевед, общественнай деятель Н.Н. Грибановскай 145 сылыгар аналлаах библиография күнэ, «Электронная библиотека НБ РС(Я)» библиотечнай уруок уонна Национальнай библиотека үбүлүөйүнэн медиаурок ыытылыннылар. Оҕолор бу тэрээһиннэртэн библиотека историятын, төрүттээбит дьоннору дириҥник биллилэр.
Мээндиги библиотекатыгар, музейыгар уоппуска кэмигэр суусчэкэ улахан киһи, оҕо араас сиртэн сырытта. Ол курдук республиканскай конференция медиктара, СВО кыттыылаахтарыгар «Илии сылааһа» иистэнэр сыах ийэлэр хамсааһыннара, Саха Республикатын культура, духуобунас сайдыытын миниистирэ Ноев А.И., государственнай музей үлэһитэ Габышева А.Л. дьоннорун, салайааччылары кытта, Уус Алдантан, Бүлүүттэн, Сунтаартан, Верхоянскайтан, Дьокуускайтан, Соморсунтан ону таһынан «Боотур уораҕайа» оҕо лааҕырын кыттыылаахтара икки сезонунан уо.д.а. биирдиилээн дьон сылдьан элбэҕи истэн — көрөн, сэҥээрэн тарҕастылар.
13 сентября 2025 года в Чапчылганской сельской библиотеке прошёл важный и познавательный медиаурок, приуроченный к 100-летию Национальной библиотеки Республики Саха (Якутия).
Участвовали 11 ребят разных возрастов: школьники начальных классов (3-й класс), средних классов (6-й класс) и старшие классы (9-й класс).
✨ Во время урока ребята окунулись в увлекательную атмосферу истории старейшей библиотеки республики, узнали о её славном прошлом и настоящем. Узнали много нового о важных миссиях библиотеки: сохранении культурного наследия, развитии чтения и просветительстве.
Мероприятие сопровождалось интересными презентациями, демонстрирующими уникальные архивы, редкие издания и современные проекты, направленные на цифровизацию и доступность ресурсов для широкой публики.
Каждый участник имел возможность задать интересующие вопросы и выразить свою точку зрения на значимость библиотек в современном мире.
Благодаря этому уроку дети смогли осознать важность чтения и любви к знаниям, а также получили вдохновение для дальнейшего изучения богатства родного края.
Сулҕаччы ытык ыаллара-библиотекам ааҕааччылара.
Бүтүн Россиятааҕы дьиэ-кэргэн, таптал уонна бэриниилээх буолуу күнүн Амма улууһун бары нэһилиэктэригэ бэлиэтээтилэр. Ол курдук Сулҕаччы нэһилиэгиттэн үлэ ветераннара, СР үөрэҕириитин туйгуна, “Учууталлар учууталлара” бэлиэ хаһаайката, үүнэр көлүөнэни иитиигэ 40-н тахса сыл үтүө суобастаахтык үлэлээбит Зоя Петровна уонна тыа хаһаайыстыбата сайдарыгар механизаторынан өр сыл үлэлээбит Афанасий Афанасьевич Рязанскайдар 2025 сылга холбоһон ыал буолбуттара 50 сылын бэлиэтээтилэр. Кинилэр Сулҕаччы нэһилиэгин биир ытыктанар ыалларыттан биирдэстэрэ. 4 оҕону күн сирин көрдөрөн, оҕолорун уонна сиэннэрин тапталларыгар бигэнэн олороллор. Төһө да сааһырдаллар, саха ыалын сиэринэн сүөһү-ас көрөллөр, оҕоруот ыһаллар. Зоя Петровна өр сыл нэһилиэк ветераннарын сэбиэтин бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбитэ. Рязанскайдар иккиэн төһө кыайалларынан, ветераннар сэбиэттэрэ, культура тэрилтэлэрэ уонна түөлбэлэринэн ыытыллар общественнай үлэлэригэр кытталлар. Иккиэн библиотека активнай ааҕааччылара, Афанасий Афанасьевич сахалыы кэпсээннэри, Зоя Петровна сурунааллары интэриэһиргээн ааҕаллар. Библиотека ыытар тэрээһиннэригэр кытталлар. От ыйын 8 күнүгэр Аммаҕа ыытыллыбыт үөрүүлээх тэрээһиҥҥэ кыттан кэллилэр. Кинилэргэ Саха Республикатын “Семейная доблесть” анал бэлиэтэ, Амма улууһун “50 сыл бииргэ” үрүҥ көмүс анал бэлиэтэ, Амма улууһун дьаһалтатын Эҕэрдэ суруга, Сулҕаччы нэһилиэгин дьаһалтатын уонна нэһилиэк ветераннарын сэбиэтин Эҕэрдэ суруга уонна сыаналаах бэлэҕэ, И.И. Константинов-Дэлэгээт Уйбаан аатынан Сулҕаччы орто оскуолатын Эҕэрдэ суруга уонна сыаналаах сертификат туттарылынна. Уонна Амма улууһун загсатын “Юбилейнай сыбаайбалар Бочуотунай кинигэлэригэр” үөрүүлээх быһыыга, ытыс тыаһынан доҕуһуоллатан илии баттаатылар.
Сулҕаччы нэһилиэгин биир юбилейдаах ытык ыала Анна Дмитриевна уонна Петр Никифорович Тарасовтар. Педагогическай үлэ ветерана, СР үөрэҕириитин туйгуна Анна Дмитриевна, бүтүн олоҕун үүнэр көлүөнэни иитиигэ анаабыт начальнай кылаас учуутала. Анна Дмитриевна Сулҕаччы нэһилиэгэр саха фольклоругар, төрүт үгэһигэр уһуйбут, үөрэппит үтүөлээх. Республиканскай, оройуон иһинээҕи уус — уран күрэхтэр (фольклор) уонна сахалыы оҥоһуктар выставкаларын араас сылларга кыттыылааҕа уонна кыайыылааҕа, тойуксут, оһуохайдьыт, хоһоон айааччы, Библиотека иһинэн тэриллибит “Суһум” литературнай түмсүү кыттыылааҕа. Кини айымньылара “Көрсүһүү”, “Угуйар умсулҕан”, “Амма поэзиятын антологията” хомуурунньуктарга киирбитэ. “Сырдыкка угуйар, үрдүккэ көтүтэр чугдаарар чуорааным” диэн альбом кинигэ автора. Кини хаартыскаҕа түһэриинэн дьарыктанар буолан, Сулҕаччы 60-с, 70-с, 80-с сылларын оҕолорун, дьонун-сэргэтин хаартыскаҕа түһэрэн, ол кэмнээҕи нэһилиэкпит олоҕун историяҕа тиһэн хаалларда. Чугдаарар чуораан туһунан хоһооно оскуола гимнэ буолбута.
Петр Никифорович сэрии сылын оҕото, Сулҕаччы бастакы суоппара, механизатор, “Коммунистическай үлэ удаарынньыга” үрдүк ааты икки төгүл ылбыт, РСФСР тыа хаһаайыстыбатын министерствотын “За работу без аварий” Бочуотунай грамотатынан наҕараадаламмыт, олоҕун тыа хаһаайыстыбатын сайдыытыгар анаабыт киэн туттар ытык кырдьаҕаспыт. Тарасовтар 3 оҕолоох, 8 сиэннээх, 5 хос сиэннээх нэһилиэк киэн туттар ытыктанар ыалынан буолаллар.
Бэс ыйын 9 күнүгэр Сулҕаччы нэһилиэгин бочуоттаах олохтоохторо үлэ, педагогическай үлэ ветерана Анна Дмитриевна уонна тыыл, үлэ ветерана, сэрии сылын оҕото, Петр Никифорович Тарасовтарга Саха Республикатын “Семейная доблесть” анал бэлиэтэ, Амма улууһун “50 сыл бииргэ” үрүҥ көмүс анал бэлиэтэ, Амма улууһун дьаһалтатын Эҕэрдэ суруга, Сулҕаччы нэһилиэгин дьаһалтатын уонна нэһилиэк ветераннарын сэбиэтин Эҕэрдэ суруга уонна сыаналаах бэлэҕэ, И.И. Константинов-Дэлэгээт Уйбаан аатынан Сулҕаччы орто оскуолатын Эҕэрдэ суруга уонна сыаналаах сертификат, Х.Т. Максимов аатынан культура уонна сынньалаҥ киинин Эҕэрдэ суруга уонна сыаналаах бэлэҕэ туттарылынна.
От ыйын 2 күнэ — бүгүн Сахабыт сиригэр Өлүөнэ эбэ күнүн бэлиэтиибит.
Былыргы дьыллартан саҕалаан Өлүөнэ эбэтин саха дьонун-сэргэтин аһатан-сиэтэн, маанылаан баччаҕа диэри кэллэ. Ыраас уунан хааччыйар.
Өлүөнэ эбэ биһиги баайбыт, кинини кэлэр көлүөнэҕэ анаан харыстыах, араҥаччылыах тустаахпыт.
От ыйын 2 күнүгэр күнүс 3 чаастан Илларионова Р.В. аатынан сельскэй библиотекаҕа уруһуй күрэҕэ олус сэргэхтик ааста. Уруһуй нөҥүө оҕолор Өлүөнэ эбэни таптыылларын, хайдах көрөллөрүн уруһуйдаатылар. Уопсайа 10 оҕо кыттыы ылла
Бэс ыйын 24 күнүгэр, Абаҕатааҕы орто оскуола иһинэн үлэлиир «Незабудка» лааҕыр краеведческай хайысхалаах 1 сезона ыалдьыттаан ааста. Кинилэргэ анаан «Сахалыы ыраастык саҥарыахха» диэн тэрээһин ыыттыбыт. Ол курдук «Айар» кинигэ кыһата таһаарар араас дьэрэкээн кинигэлэрин көрөн, остуол оонньууларын оонньоон астыннылар. «Айар» остуол оонньууларын олус сэргээн оонньоотулар, сахалыы тылларын саппааһын байыттылар. Ону таһынан Кыайыы 80 сылыгар анаммыт кинигэ быыстапкатын сэргээтилэр, «Бесмертный полк» оҥоһукка бэйэлэрин эһэлэрин көрөн үөрдүлэр.
Бүгүн Б. Харысхал аатынан библиотекаҕа, Соморсун ыһыаҕар Москваттан Б. Харысхал доҕоро, поэт, Харысхал кэпсээннэрин нууччалыы бөрөбүөттээбит Вл. Вл. Еременко кэргэнинээн кэлэн күндү ыалдьыт буоллулар. Ону таһынан Василий Егорович кэргэнэ, оҕолоро, ыһыах ыалдьыттара музейга сылдьан, Мээндиги историятын соһуйа истэн- сэргээн, олохтоох администрация тэрийбит аһын эбиэттээн, Соморсуҥҥа Б. Харысхал ыһыаҕар айаннаатылар
Вот уже почти месяц наш кружок по рисованию «Inspo Art: создаем и вдохновляемся» радует участников и помогает раскрывать их творческий потенциал. За это время ребята познакомились с различными техниками, создавали свои первые работы и получали удовольствие от процесса творчества. В рамках программы дети познакомились с основами рисования: линиями, формами, природой и пейзажами, а также изображением животных и растений. Особое внимание уделено созданию иллюстраций к любимым сказкам и рассказам, а также развитию творческих навыков через создание собственных комиксов и историй. В программе используются нетрадиционные техники рисования, что способствует развитию фантазии и экспериментальному подходу. Обучение включает демонстрацию техник на доске, практические задания и совместное обсуждение работ для обмена опытом и вдохновения.
Мы продолжаем развиваться и вдохновляться вместе!
Главный библиотекарь: Ноговицына М.Ю.
Кыайыы болуоссатыгар “Кинилэр ааттарынан киэн туттабыт” диэн ааттаах проегынан оҥоһуллубут стела — өйдөбүнньүк бэлиэ аһыллыыта ыһыах күн буолан ааста. Аһыллыыны ыытта библиотекарь Елена Васильевна Попова.
Кыттыыны ыллылар :Саха народнай суруйааччыта, СР норуот хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, Амма, Үөһээ-Бүлүү, Томпо улуустарын, Сулҕаччы, Соморсун нэһилиэктэрин бочуоттаах олохтооҕо Дмитрий Федосеевич Наумов Наумов-Миитэрэй Наумов, СР культуратын үтүөлээх үлэһитэ, Амма улууһун, Сулҕаччы, Соморсун нэһилиэктэрин бочуоттаах олохтооҕо, Россия суруйааччыта поэт Семен Спиридонович Капитонов, нэһилиэк аҕа баһылыга Артем Германович Степанов уонна проект автора Василий Александрович Неустроев. Үөрүүлээх аһыллыыга быйыл ыытыллыбыт нэһилиэк тэрилтэлэрин икки ардыларынааҕы “Уруйдан улуу Кыайыы” хор көрүү-күрэҕин кыайыылааҕа. Сэргэ-Бэс бөһүөлэгин кыра тэрилтэлэрин уонна аҕам саастаахтарын холбоһуктаах хора бу стелаҕа аата суруллубут сэрии, үлэ ветерана Г.Д. Ефимов норуокка киэнник биллибит “Эргилии” ырыатын ыллаата.
Стела оҥоһуутун проегын автора Сулҕаччы нэһилиэгин дьаһалтатын баһылыгын солбуйааччы Василий Александрович Неустроев. Дьокуускайга “Инсайт” рекламнай компанияҕа оҥоһуллубут. Материалы бэчээттээн бэлэмнээтилэр Евгения Петровна Степанова, Ньургустина Михайловна Павлова, туруоруу, сварка үлэтин оҥордо Максимов Анатолий Олегович, көмөлөстүлэр Иннокентий Тимофеевич Борисов, Семен Семенович Абрамов.
Стела (стенд) ис хоһооно уонна суолтата дириҥ: Кыйык Бүөтүр (Неустроев) диэн үтүө ыччат киһи үөскээн, икки үйэттэн ордук кэм анараа өттүгэр ыһыллан хаалбыт Сулҕаччы аҕа уустарын дьонун хомуйан, нэһилиэги төрүттээбитэ. Сулҕаччы нэһилиэгин олохтоохторо суостаах суту-курааны, халыҥ хаары, хаан тохтуулаах сэриилэри этэҥҥэ туораан, нэһилиэк аатын сүтэрбэккэ, сүүрбэ биирис үйэҕэ этэҥҥэ олоробут. Биһиги нэһилиэкпит Сулҕаччы айылҕаттан айдарыылаахтар, хорсун -ходуот санаалаах геройдар, улуу талааннаах ырыаһыттар, олоҥхоһуттар, кус быһыйдар, ат бөҕөстөр уонна үйэлэргэ умнуллубат үтүө үлэһит дьон үөскээн төрөөн ааспыт ытык сирдэрэ. Олор истэригэр киэн тутта ааттыыбыт гражданскай сэрии геройдарын, сахалартан бастакынан Кыһыл Знамя орденынан наҕараадаламмыт Иннокентий Поисеевич Михайлов-Харачаас, сытыы сырыыларынан кэпсээҥҥ, номоххо холбоммут разведчик Иван Иванович Константинов-Дэлэгээт Уйбаан, Норуот ырыаһыта, саха дьахталларыттан бастакынан СССР суруйааччыларын союһугар чилиэнинэн киирбит олоҥхоһут Екатерина Егоровна Иванова
СССР суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ Оҕо аймах тапталлаах поэта К. Н. Дьячковскай Туйаарыскай. Киэн туттар народнайдарбыт:
САССР народнай артыыһа Христофор Трофимович Максимов,
САССР народнай художнига Михаил Михайлович Носов
СР народнай суруйааччыта Дмитрий Федосеевич Наумов
Саха сирэ бүттүүн сөбүлээн ыллыыр ырыаларын хоһооннрун автордара СР культуратын үтүөлээх үлэһитэ,Россия суруйааччыта Семен Спирид Капитонов. Аҕа дойду улуу сэриитин кэмигэр бар дьонун хоргуйууттан быыһаабыт Михайлов-Харачаас аатынан колхоз председателя Семен Петрович Ефремов. Үлэ удаарынньыга, оройуон, республика уһун үйэлээҕэ, тыыл үлэ ветерана Иван Михайлович Окороков, аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылааҕа, сэрии, тыыл, үлэ ветерана Евграфий Константинович Стручков уонна кини аҕата, бастакы лоцман Константин Стручков. 1941 сыллаахха сэтинньи 7 күнүгэр Кыһыл болуоссакка буолбут Парад кыттыылааҕа, аттаах армия саллаата, ат бөҕө, кус быһый Фелегонов Дмитрий Романович -Бөҕө Тоҥус. Аатырбыт ученайдар, наука доктордара ; Трофим Христофорович Максимов,
профессор Михаил Матвеевич Фомин. Бастакы кулууп, ааҕар балаҕан сэбиэдиссэйэ Мотрена Петровна Васильева. Үөлээннээхтэр, төрөөбүт түөлбэлэрэ чэчирии сайдарын туһугар кылааттарын киллэрбит нэһилиэк историятын кэпсиир музейы төрүттээбит тэрийбит үлэ, тыыл ветераннара Петр Михайлович Павлов уонна Михаил Николаевич Максимов уонна нэһилиэк тыа хаһаайыстыбата сайдарыгар үлэлээбит Роман Евстафьевич Кириллин, уонна өр сыл нэһилиэги салайбыт норуот хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһиттэрэ Ким Егорович Иванов, Афанасий Егорович Ксенофонтов ааттара. Манна киирдилэр Амма оройуона, Саха республиката тыа уонна норуот хаһаайысиыбата сайдарыгар сүҥкэн кылааты киллэрбит
норуот хаһаайыстыбатын уонна тыа хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһиттэрэ, РФ уонна СР үтүөлээх фермердэрэ: 5 орден кавалера чулуу ыанньыксыт Михаил Иннокентьевич Кутуков уонна кини саастыыта, СССР доруобуйа харыстабылын туйгуна, “Бочуот Знага” орден кавалера Егор Иннокентьевич Ефимов. Киирдилэр үүнэр көлүөнэни үөрэтиигэ үгүс сыраларын уурбут РСФСР уонна САССР үтүөлээх учууталлара Павел Кузьмич Дьячковскай, Елена Ивановна Константинова, Надежда Ефимовна уонна Константин Семенович Ефремовтар, РСФСР уонна СР үөрэҕириитин туйгуннара Зинаида Никитична Михайлова, Анна Дмитриевна Тарасова,
СР культуратын үтүөлээх үлэһитэ Татьяна Петровна Павлова, ССРС культуратын туйгуна Мотрена Иудовна Чудинова, Константин Афанасьевич Рязанскай уонна САССР веровнай советын депутатынан талылла сылдьыбыт Саргылана Германовна Степанова уо.а.а. ааттара.
Стела хаҥас өттүгэр нэһилиэк герой ийэлэрин, улуус уонна нэһилиэк бочуоттаах олохтоохторун, бэйэлэрин үлэлиир сфераларыгар туйгун үлэһит аатын ылбыт дьон ааттара испииһэктэнэн киирдэ. Кэнэҕэски ыччаттар маны көрөн, кимнээх олорон, үлэлээн-хамсаан Сулҕаччы нэһилиэгэ үйэлэри уҥуордаан үүнэн-сайдан кэлбитин билихтэрэ. Историяны дьон оҥорор.
Бүгүн Б.Харысхал аатынан библиотекаҕа Амматтан «Улыбка»диэн Сивцева А.С. салайааччылаах оҕо сайыҥҥы лааҕырын үөрэнээччилэрэ экскурсияҕа сырыттылар. Бастаан «Мэндэҥэ» уонна «Улыбка» лааҕырдарын икки ардыгар Улуу Кыайыы 80 сылыгар, Россия күнүгэр уонна саха национальнай бырааһынньыга ыһыахха аналлаах викториналар, доҕордоһуу оонньуута буолла. Викториналарга «Мэндэҥэ»команда, оонньууларга «Улыбка»команда кыайыылаах буоллулар, онтон ыалдьыттарбыт музейы көрөн, ыйытыы бөҕө биэрэн, үөрэн-сэргээн «Харысхал» паркатыгар айаннаатылар.
Болугур нэһилиэгэр доруобуйаларынан хааччахтаах дьоммутугар Россия күнүн көрсө сэргэх күрэхтэр ыытылыннылар. Ол курдук «Дартс» уонна саҥа киэҥ эйгэ5э тахсан эрэр «Корнхол» көрүҥҥэ күрэхтэhии таhынан Россия күнүгэр аналлаах «Мин дойдум — Россия» историяны сырдатар биктэриинэҕэ күндү дьоммут көхтөөхтүк кытыннылар. Викторина түмүгүнэн биир бастыҥ ааҕааччы Петр Евсеевич Устинов кыайыылаах тахсан грамота, бириис тутта. Ону тэнэ элбэх сөптөөх эппиэт биэрэн Егор Григорьев уонна Наталья Кононова грамотанан, бирииhинэн бэлиэтэннилэр.
Күндү дьоммут спортка да, толкуй да өттүгэр дьоҕурдаахтарыттан, олоххо көхтөөх позициялаахтарыттан үөрэбит уонна махтанабыт. Мэтээл кэтэн, бириис тутан, бары өттүк харалаах үөрэн-көтөн тарҕастылар. Куруук маннык туохтан да толлубакка көхтөөх буолуҥ, чэгиэн сылдьыҥ диэн баҕарабыт.
Ыкса сибээстээхтик үлэлиир нэhилиэкпит социальнай үлэhиттэригэр Зоя Аммосоваҕа, Мария Ефремоваҕа уонна Амматаа5ы доруобуйаларынан хааччахтаах дьоммут бэрэссэдээтэлигэр Светлана Софроноваҕа махталбытын тиэрдэбит.
12 июня вся Россия отмечает день России. В Чакырской сельской библиотеке было проведено праздничное мероприятие «Славься, Отечество наше!»,
посвященного к Дню России. В этот день участниками мероприятия стали воспитанники школьного лагеря. Ребятам была представлена специально подготовленная книжно-иллюстративная выставка «Наша родина – Россия!».
Библиотекарь провела краткий, но увлекательный обзор представленных книг, заострив внимание на самых ярких и доступных для понимания детьми изданиях, приглашая их после мероприятия взять понравившиеся книги домой. Дети с интересом рассматривали иллюстрации и задавали вопросы.
Была представлена мультимедийная презентация «12 июня – День России»
Участникам была показана познавательная и яркая презентация, подготовленная специально для этой возрастной группы. Дети внимательно слушали и смотрели, активно реагировали на знакомые образы и факты. Для закрепления полученных знаний и активизации участников была проведена интеллектуальная викторина «Знатоки России». Вопросы были дифференцированы по сложности, чтобы и первоклассники, и шестиклассники могли проявить себя. Викторина проходила в живой, азартной атмосфере. Дети отвечали индивидуально. За правильные ответы участники получали небольшие символические призы (флажки). Особенно оживленно прошли вопросы о природе и животных России, а также узнавание знаменитых людей России. Были сделаны общие памятные фотографии с флагами России. Ребятам еще раз напомнили о представленной на выставке литературе и пригласили чаще приходить в библиотеку. Праздничное мероприятие «Славься, Отечество наше!», проведенное Чакырской сельской библиотекой им. Р.В. Илларионовой, прошло на высоком организационном и эмоциональном уровне. Сочетание познавательных (книжная выставка, презентация, викторина) форм работы позволило эффективно донести до юных граждан важность и значение Дня России, пробудить в них чувство сопричастности к великой истории и культуре своей страны. Мероприятие способствовало популяризации библиотеки как центра патриотического воспитания и культурного досуга.
Россия күнүн бэлиэтээммит Соморсун олохтоох библиотекатыгар сайыҥҥы лааҕыр оҕолоругар (спортивнай уонна вокальнай) «Россия — мой дом» видеопрезентация, «Дойдум киэн туттуута» викторина уонна «На страже Родины» спортивнай оонньуулар ыытылыннылар. Дойдубут Россия уонна Саха Сирин туһунан үгүс элбэҕи билэр Степа Борисов уонна Милана Горохова 1 миэстэ, Лебедев Мирослав, Васильев Сарыал 2 миэстэ, Наумов Мичил, Кононов Чаҕыл 3 миэстэ буоланнар, билиилэрин тургуттулар
Б.Харысхал аатынан библиотекаҕа:
Норуоттар ыккардыларынааҕы нуучча тылын күнэ 2010 сылтан улуу нуучча суруйааччыта Александр Сергеевич Пушкин төрөөбүт күнүгэр ыытыллар буолбута. Оттон биир күнүнэн быысыһан саха поэта, хорсун санаалаах, Герцен аатынан Ленинградтааҕы институту бүтэрбит тифлопедагог, сааһын тухары республикаҕа хараҕынан көрбөт оҕолору математикаҕа үөрэппит, бары өттүнэн талааннах учуутал, оҕо сылдьан хараҕынан көрбөт буолбут Иван Николевич Егоров-И.Горнай 90 сылын туолла. Онон бу бэлиэ күннэргэ анаан доруобуйаларынан хааччахтаах дьоммутугар төгүрүк остуол ыыттыбыт. Бастаан республикатааҕы күрэххэ Кыайыы 80 сылыгар хоһоон айыынан Октябрина Жиркова, эссе суруйуунан И.Горнай үөрэнээччитэ Андрей Никитин кыттаннар куораттан кэлбит сертификаттарын ыллылар. Онтон Иван Горнай уонна Александр Пушкин хоһооннорун талан ааҕыыга акция ыыттыбыт, литературнай викторинаҕа, хамсаныылаах оонньууга күрэхтэр ыытыллан бары санаабыт көтөҕүллэн тарҕастыбыт.
Ура каникулы! Наш летний праздник начался активно и весело!
⭐️ 7 июня состоялась захватывающая квест-игра «Ура Каникулы!» для ребят старше 14 лет. Мероприятие прошло ярко и задорно, объединив девять юных искателей приключений.
👫 Девять отважных смельчаков разделились на две команды:✅ Команда «Лакост» состояла из четырех участников, а смелая пятерка составила команду «Патриот».
🏁 Игроки отправились в увлекательное приключение по семи локациям, каждая из которых была наполнена веселыми и непростыми заданиями. Решая головоломки, соревнуясь в быстроте и ловкости, участники показали настоящую дружбу и сплочённость.
Наши лидеры сегодняшнего дня — команда «Патриот», которая уверенно обошла соперников и заслуженно заняла первое место! Поздравляем победителей и благодарим всех участников за энергию, энтузиазм и отличное настроение!
🌟 Впереди ещё море развлечений и позитивных эмоций!
Тамара Семенова 70 сылыгар анаммыт Амма улууһун кустовой
(Соморсун, Мэндиги, Сулҕаччы, Сэргэ-Бэс)
“Санаалыын алтыһыах”уус-уран айылҕаҕа көрсүһүү күөн-күрэс
Бэс ыйын 4 күнэ, 2025 с., Сэргэ-Бэс бөһүөлэгэр, “Саһыл” сиригэр, айар куттаах хоһоонньут Семенова ТамараВасильевна 70 сылын анаммыт күрэх сиэрэ-туома ситэн кэрэхсэбиллээхтик ааста. Күммүт да туран биэрдэ айар куттаах, поэзияны сэҥээрэр, автор аймах-билэ дьоно-сэргэтэ, оҕолоро-сиэттэрэ тоҕуорустулар. Кэккэлии бөһүөлэктэн барыта 30 кыттааччы кыттыыны ылла. Күрэх 4-т түһүмэҕинэн барда
I түһүмэххэ бөлөҕүнэн “Санаам хоту” автор хоһоонноругар дьүһүйүүлэри (“Тураайыга”, “Майгы кубулҕата”, “Аммаҕа тапталым”, “Аммабар анааммын”) көрдүбүт.
II түһүмэххэ “Уйан кылы таарыйан” Тамара Семенова хоһооннорун өйтөн ааҕыыны иһиттибит.
III түһүмэххэ “Айар кутум абылаҥа” бэриллибит темаҕа тутатына хоһоон айдылар.
IV түһүмэххэ“Кылам түгэн” табыгастаах бүгүҥҥү күнү өйдөтөр-санатар хаартыскаҕа түһэриини көрдүбүт.
Бу күн Тамара Васильевна Семенова, айар куттаах Сэргэ-Бэс олохтооҕо, хоһоонньут кэлэн ааспыт олоҕун сылааһынан угуттуур сырдык өйдөбүллэрин, күн-дьыл аастаҕын аайытын өссө кэрэтийэр, оҕо сааһын, эдэр кэмин, сааһырбыт дьон ахтылҕан иэйиибитинэн, эмэн дьон умсугуйан үйэтитэр күнү өр кэмнэргэ өйдөбүлү, түгэннэри хаалларар “Санаалыын алтыһыах” дьоро күөн күрэс дохсун ытыс тыаһынан доҕуһуоллатан үөрэ-көтө түстэннэ, кэрэ көрсүһүүбүт Норуот худуоһунньуга Н. Н. Рязанскай «Кыыс Амма» хартыынатыгар анабыл хоһоонунан Сэргэ-Бэс библиотекатынан иһинэн Тэтим айар түмсүү уонна Сэргэ-Бэс кулуубун иһинэн үлэлиир Сайдыына үҥкүү бөлөх үҥкүүтүнэн киэргэтиллэн аһылынна. Бу олус кэрэ, дириҥ өйдөбүллээх хартыына Тамара Васильевнаны поэзия хонуутугар киллэрбитэ уонна дууһатын түгэҕэр сыппыт ааннарын аһан 86 страницалаах хомуруунньуга тахсарыгар кынаттаабыта.
Тамара Васильевна кэрэ айылҕалаах, уу-нуһаран олохтоох, Амма өрүс кытылыгар турар Сэргэ-Бэскэ учаастагар күн сирин көрбүтэ. Биэс саастааҕар төрөппүттэрэ суон сурахтаах Сулҕаччы бөһүөлэгэр көспүттэрэ. Онтон ыла сайынын Тураайы сайылыгар, күһүнүн кыстыктарыгар Сулҕаччыга олорбуттар. Тамара Васильевна оҕо сааһа, эдэр-сэнэх кэмэ… бу барыта Сулҕаччы түөлбэтигэр ааспыта… “Тураайыга” (1975) хоһоонун суруйбут.Бу хоһоону дьүөгэтэ Любовь Константинова аахта. Дьоро күн тосхойон кылгастык сэлэһэн, ахтан-санаһан ыллыбыт алтыспыт истиҥ кэмнэрбитин ол кэккэтинэн Дмитрий Наумов аатынан Сулҕаччы библиотекатын кылаабынай библиотекаря, библиотека иһинэн үлэлиир “Суһум” айар куттаах бөлөҕүн түмсүүтүн салайааччыта Елена Васильевна Тамара Васильевна туһунан сырдатта.
Тамара Васильевна алгыстаах айар аартыгын бастакы хардыыларын иһиттибит. Күн-дьыл ааһара түргэн. Ол гынан хас биирдии бу сиргэ кэлбит киһи бэйэтин ньээкэ уйатын туттан, ытык иэһин төлүүр дьылҕалаах. Ол сиэринэн аналын көрсөн ыал буолар, Аммаҕа олохсуйар. Билигин Тамара Васильевна олоҕун салҕыыр ыччаттара, кыргыттара Дьокуускай куорат адаптивнай үөрэх кыһатын үлэһитэ Максимова Ульяна Реворьевна уонна Амма оройуонун үөрэҕин салалтатын үлэһитэ Семенова Анна Реворьевна ыалдьыттаатылар. Тапталлаах ийэлэрин туһунан истиҥ-иһирэх ахтыы оҥордулар.
Кэлин 1986 с.Сэргэ-Бэскэ отделениятыгар “Целиннай” совхоз тэриллэр. Манна Тамара Васильевна төһүү ыанньыксытынан чиэстээхтик үлэлээбитэ. Уонна сиэнчээннэр сылаас мичээрдэрин билбитэ, айар дьоҕура күнтэн күн саҕыллан испитэ. Ол курдук Тамара Васильевна Оҕо сааһыгар Тапталга аналлаах, ыал буолуу, оҕолонуу туһунан, Сиэннэригэр анабыл, Оҕолорго аналлаах, ону тэҥэ Тус бэйэтин санаалара хоһоон буолан тахсаннар биһиги дууһабытын туталлар, иэйиибитин уһугуннараллар. Оҕо саас кыһалҕата суох орой-мэник саас. Хас биирдиибитигэр саамай кэрэ өйдөбүл. Күн кыһалҕата суох эбээ алаадьытын сытыттан, күөрчэх ытыйар ытык тыаһыттан уһуктан, сылаас ороҥҥо күөлэһийэн, тыылланнаан улааппыт истиҥтэн-истиҥ кэмнэрбит. Тамара Васильевна оҕо хараҕынан көрбүт кэрэ өйдөбүллэрэ хоһоон буолан оҕуруолуу тиһиллибиттэрэ билигин оҕо-аймах уоһуттан түспэттэр. Бу хоһоонноруттан Сэргэ-Бэс М.Н.Сибиряков аатынан оскуола үөрэнээччилэрэ Другин Ахилл “Тигээйи”, Софронеева Санаайа “Кумаар”, Фомина Кира “Чыычаах”хоһооннорун ааҕан чуопчаардылар.
Уу сүүрээнин курдук устан ааһар олоҕун түгэннэрин, санаа арахсыспат аргыстара буоланнар өр да өр дууһатыгар сыппыт иэйиилэрин бар дьонугар 2018 сыллаахха бэчээттэтэн хомуурунньугун бэлэх ууммута. Бу хомуруунньукка киирбит уйан кылы таарыйар Ахтылҕаным, көмүһүм, Сүрэхпин долгуппут, Олох хоһооннорун Светлана Федотова, Марина Иннокентьева, Ирина Данилова ааҕыыларыгар бигэннибит.
Тамара Семенова суруйуутугар“Оскуола сыдьаайа” хоһоонун Сэргэ-Бэс олохтооҕо Мария Удина дьүрүлүгэр Сэргэ-Бэс оскуолатын Гимна оҥорбута. Бу хоһоон хайдах ырыа буолан тахсыбытын, трио толоруутугар иһийэн олорон иһиттибит. Кэлиҥҥи сылларга хоһоонноро ырыа буолан дойду устун ылланныннар диэн алгыаҕын.
Дьэ бу кэннэ сүрүн сыалбытыгар-сорукпутугар үктэннибит. Түөрт түһүмэхтэр биллибэккэ аастылар. Дьүүллүүр сүбэ түмүгү таһаарар кэмигэр бары кэлбит кыттааччылар “Санаалыын алтыһыах” кутаа тула, сылаас үүттээх чээй сыпсырыйа-сыпсырыйа наҕылыччы бэйэлэрэ айбыт хоһооннорун аахтылар, таарыччы билсистибит ирэ-хоро кэпсэттибит.
Күрэҕи дьүүллээтилэр СР уонна РФ үөрэҕириитин туйгуна, саха тылын уонна литературатын учуутала Данилова Венера Васильевна, орто Кыыһа Ульяна Реворьевна Семенова уонна Сулҕаччы нэһилиэгин Бочуоттаах олохтооҕо, СР култууратын туйгуна, Дмитрий Наумов аатынан Сулҕаччы модельнай библиотекатын иһинэн үлэлиир “Суһум” түмсүү салайааччыта Елена Васильевна Попова.
Күрэххэ бирииһи туруордулар Оҕолоро, бииргэ төрөөбүттэрэ, аҕатын өттүнэн аймахтара, сиэн балыстара, “Тэтим” бөлөх, Дмитрий Наумов аатынан Сулҕаччытааҕы модельнай библиотека иһинэн үлэлиир “Суһум” айар түмсүү, бииргэ үөрэммит оҕолоро, үөлэннээхтэрэ “Түүйэ” ферматын кыргыттара, Хр.Максимов аатынан Сулҕаччытааҕы уонна Сэргэ Бэстээҕи сынньалан коллектива, М.Н.Сибиряков аатынан Сэргэ-Бэс сүрүн оскуолата, дьүөгэтэ Константинова Л.М. Анал бирииһи анаата балта Александрова В.И.
Манан айар дьоҕурдаах биир дойдулаахпыт Тамара Васильевна 70 сылыгар аналлаах “Санаалыын алтыһыах” уус-уран айылҕаҕа кустовой көрсүһүү-күрэх дьоро күн тэрээһинэ түмүктэннэ. Көрсүһүүнү киэргэтэн аламай хоһооннору бэлэхтээбит күрэх кыттыылаахтарыгар, бииргэ төрөөбүттэригэр, оҕолоругар, сиэттэригэр, үөлээннээхтэригэр, аймахтарыгар уонна Тамара Васильевна айымньытыгар сүгүрүйээччилэргэ барҕа махтал буоллун. Өссө да таһаарыылаах үлэни, айа-тута, этэҥҥэ сылдьаргытыгар баҕара хаалабыт.
Бөлөҕүнэн автор айымньытыгар “Санаам хоту” уус-уран туруоруу күрэҕэ
1 миэстэ – “Күөгэйэ” айар түмсүү (Сулҕаччы)
2 миэстэ – “Тэтим” айар түмсүү (Сэргэ-Бэс)
3 миэстэ – “Иэйии” литер.түмсүү (Мэндиги)
Биһирэбил бириис “Харысхал” литер.түмсүү (Соморсун)
Автор хоһоонун биирдиилээн наизусть ааҕыы “Уйаҥ кылы таарыйан”
1 миэстэ – Борисова В.А. (Мэндиги)
2 миэстэ – Скрыбыкина А.В. (Соморсун)
3 миэстэ – Попова Е.И. – (Мэндиги)
Хоһоон айыы күрэҕэ “Айар кутум абылаҥа”
1 миэстэ – Максимова Е.И. (Сэргэ-Бэс)
2 миэстэ – Давыдова Ксенья Алексеевна (Соморсун)
3 миэстэ – Захарова Матрена Николаевна (Мэндиги)
Хаартыска күрэҕэ “Кылам түгэн”
1 миэстэ – Дуюкова А.И. (Мэндиги)
2 миэстэ – Константинова Р.Н. (Сулҕаччы)
3 миэстэ – Леонтьева М.Д. (Сэргэ-Бэс)
Маны таһынан “Аҕам саастаах кыттааччы” анал аат – Лазарева Н.А (Мэндиги)
Сиһилии информация улуус-медиа “Амма олоҕо” хаһыакка тахсыаҕа.
Библиотекари Бетюньской сельской библиотеки провели интеллектуальную игру для особенных ребят
4 июня 2025 года сотрудники нашей библиотеки организовали увлекательную викторину «Своя игра» в местном реабилитационном центре Күөх ыллык. Мероприятие было специально подготовлено для детей и подростков с нарушениями слуха. Участникам были предложены разнообразные задания — от интересных вопросов до занимательных головоломок, адаптированных под особенности восприятия наших гостей.
Дети активно включились в процесс игры, проявили смекалку и находчивость. Для каждого участника была предусмотрена возможность выбора темы и уровня сложности вопроса, что позволило каждому почувствовать себя успешным участником. Участники получили приятные сладкие призы.Благодаря этому ребята остались довольны своим участием и поблагодарили организаторов за проведённое мероприятие.
Мы благодарим всех участников и надеемся продолжить развивать подобные инициативы, направленные на создание комфортной среды общения и творчества для ребят с особыми потребностями.
Б.Харысхал аатынан библиотекаҕа бүтүн Россиятааҕы библиотекалар күннэригэр уонна дойдуну көмүскээччилэр сылыгар аналлаах «Сила книги» диэн акция буолла. 1-4 кылаас үөрэнээччилэригэр олохтоох дьаһалта үлэһиттэрэ ОхлопковаР.Г., ДаниловА.А. оҕолорго кинигэттэн кэпсээн остуоруйа кэпсээтилэр.Слайд оҥорон герой пионердар хорсун быһыылара сиһилии кэпсэннэ,нуучча улуу суруйааччыта А.С.Пушкин төрөөбүтэ 226с сылын көрсө кинигэ быыстапката обзорданна,кэпсээннэр икки ардыларыгар кинигэттэн ылыллыбыт оонньууларынан уонна изоматериалларынан көхтөөхтүк оонньуу буолла. Киэһэтин байыаннай патриотическай сбор юнармеецтарыгар экскурсия түөрт түһүмэҕинэн ыытылынна.
Бүгүн библиотека күнүгэр аналлаах VII Өрөспүүбүлүкэтээҕи «Кинигэ күүһэ» акция ыытылынна. Фронтовик суруйааччы Тимофей Сметанин «Егор Чээрин» сэһэниттэн быһа тардан аахта краевед, хоһоонньут Иван Адамов — Айдын Мургун. 6 кылаас оҕолоро чуумпуран олорон сэргээн иһиттилэр, санааларын үллэһиннилэр.
