День реки Амга
Празднуется ежегодно в третью субботу июля в Амгинском улусе Республики Саха (Якутия). Этот праздник был учрежден в 2018 году и призван привлечь внимание общественности к сохранению экологии реки и ее водных ресурсов. В этот день проводятся различные мероприятия, такие как экологические акции, концерты, спортивные соревнования и ярмарки.
Айар тыл алыбынан Аммабытын айхаллыыбыт.
«Амма эбэм»
Амма оо,Амма эбэм барахсан
Хайдахтаах курдук кэрэҕиний,
Маннык үтүө-мааны дойду
Ханна баарын билбэппин.
Ол иһин даҕаны сайын буолуута
Сахам дьоно дьулуһар манна,
Уу-чуумпуга нуһараҥҥа,нусхалга
Сынньанан,дуоһуйан бараары.
Айылҕалыын бииргэ алтыһаары,
Аламай маҥан күнү айхаллаары,
Амма эбэм ып-ыраас уутугар
Астына,чомполоно сөтүөлээри.
Айыы сирин араҥаччылаан диэбиттии
Ааспыт кэм бэлиэ гынан хаалларбыт,
Аан дойдуга аатырыан аатырбыт
Аар сүдү Харама хайатын.
Дьалхааннаах ааспыт кэм туоһутун
Дьаралык буолан хаалбыт бэйэтин,
Дьиктиттэн дьикти ураты көстүүтүн
Дьаныйа-сирийэн көрөөрү.
Хоһооҥҥо хоһуллубут, ырыаҕа ылламмыт
Кумахтаах биэрэгэр хаамаары,
Күндээрэр,сандаарар күнүн анныгар,
Күөх дуолугар умсугуйан ылаары.
Бу барыта аар айылҕа сүдү бэлэҕэ,
Бүттүүн киэн туттар кэнэҕэски кэскилбит,
Биир оннук бас-көс туттар күндүбүт,
Бастыҥ барҕа үйэлэр тухары баайбыт.
Хаһан да «Амма эбэҕэ» сырыттаргыт
Холумтаҥҥытыгар ыалдьыттаабыттыы
Харах харатыныы харыстаан дуу,
Хаарыаннаах кэрэ көстүүнү.
ТАТЫЙААС Чапчылҕан.
«Аммабар»
Долгуйар долгуннаах Аммаҕа
Мин тыыга олорон устабын,
Сыырынньа сып сылаас кумахха
Сынньана сыламнаан сытабын.
Ол сытан ыраахтан иһиттим
Күөрэгэй дьырылыыр ырыатын.
Билиэхпин баҕардым билигин
Туох туһун дьурулуу туойарын
Мөһүүрэ дуйунан бүрүллэн
Уу иэнэ суһумнуу талбаарда
Мөлбөһүйэн сүүругэ кутуллан
Улуутуйа холкутук уһунна.
Үөһэттэн сырдыгы, сылааһы
Күн уота кутаалыы ыһыахтыыр
Үөрүү дьол тиһиллэр ырыатын
Күөрэгэй бу миэхэ бэлэхтиир
Үчугэйиэн, бу сыыдам мас тыыга
Кыыс Амма Эбэккэм үөһүгэр.
Кэрэтиэн, бу күннээх кытылга
Күөх хайа күлүмнүүр күөнүгэр
Амма. Подсобнай. 1980
Мырааҥҥа
Ол көстөр үрдүк күөх мырааҥҥа
Мин бүгүн дабайа сырыттым,
Үөһэттэн кутуллар ырыаҕа
Кыттыһан бу хоһоон суруйдум.
Амма күөх хочото унааран
Үөһэттэн дьиктитик арыллар,
Нэлэмэн ыраахха тэнийэн,
Үрдүктэн кэрэтик да көстөр.
Күөх хайа күөнүгэр сыламныы,
Кыыс Амма холкутук да устар,
Үйэҕэ сүтэрбэт кэрэтин бэлэхтии
Наҕыллык, намчытык долгуйар.
Аттыбар наҥнайар хатыҥым
Сипсийэр сиккиэргэ бигэнэн,
Суугунас лабаатын хоҥкутан
Сүрэхпин үөрүүнэн толорор.
Мичийэ. Амма