Ийэ тыл, сурук-бичик күнүгэр аналлаах олунньу 13 күнүгэр, Амматааҕы 2-с нүөмэрдээх орто оскуолатын 9«А»кылааһын үөрэнээччилэригэр, кыл. сал. Гаврильева С.С. кылаас чааһа ыытылынна

«Ийэ тыл илгэтэ, ойуу тыл оһуора» диэн кинигэ быыстапкатын кытта билистилэр, тыл оонньуутун таайдылар, «Sajdьь suola» диэн Николай Егорович Афанасьев 1930 сыллаахха тахсыбыт улахан дьон үөрэтэр букубаардарынан тиэкиһи аахтылар. Былыр-былыргыттан саха бүөбэйдээн, чочуйан-тупсаран кэлбит барҕа баайа ийэ тыла буолар. Төрөөбүт тыл киһи үөрэҕи-билиини кэбэҕэстик ылынар, өйө-санаата туругурар, майгыта-сигилитэ ситэр, иһирэх иэйиитэ уһуктар, өлбөт үйэлээҕи айар-тутар дьоҕура тобуллар айылҕаттан бэриллибит эйгэтэ буолар. Олунньу 13 күнүгэр, саха норуотугар үөрэх сырдык суолун арыйбыт чаҕылхай киһи – Семен Андреевич Новгородов күн сирин көрбүтэ. Кини – сахалартан тыл үөрэхтээх бастакы учуонай, уһулуччулаах сырдатааччы, саха маассабай суругун-бичигин төрүттээччи буолар. Семен Андреевич сахалыы тылынан бастакы үөрэх кинигэлэрин суруйбут, бэчээттэппит, дьоҥҥо-сэргэҕэ тарҕаппыт киһи буолар. Төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күнэ биһиги өрөспүүбүлүкэбитигэр норуоттары сомоҕолуур күн. Төрөөбүт тыллаах буоламмыт, өй-санаа сайдар, сиэр-майгы тупсар, ил-эйэ олохсуйар. Ийэ тылбыт инники кэскилэ кэнчээри ыччаппытыгар бэриллэн, кинилэр сылаас илиилэригэр бигэнэн чэчирии сайдыаҕа диэн эрэнэбит.