Саха народнай суруйааччыта ВЛАДИМИР МИХАЙЛОВИЧ НОВИКОВ – КҮННҮК УУРАСТЫЫРАП төрөөбүт күнэ
Саха народнай суруйааччыта, тылбаасчыта, ССРС суруйааччыларын Союһун чилиэнэ, Үлэ Кыһыл Знамята, “Бочуот Знага”, Норуоттар доҕордоһуулара орденнар кавалердара, Дьокуускай куорат, Амма улууһун Бочуоттаах гражданина ВЛАДИМИР МИХАЙЛОВИЧ НОВИКОВ – КҮННҮК УУРАСТЫЫРАП 1907 сыл ыам ыйын 9 күнүгэр Амма улууһун Эмис нэһилиэгэр Софья Федоровна, Михаил Егорович Новиковтар диэн сэниэ ыалга төрөөбүтэ. Оҕо сааһа Эмис нэһилиэгэр Саппыйа алааска ааспыта. Аҕата ыарахан ыарыыттан эрдэ өлбүтэ. Ийэтэ атын улууска кэргэн тахсан барбыта. Кинини эбэтэ, эһэтэ ииппиттэрэ, сэттэтин туола илигинэ эбэтэ өлбүтэ, онон ас- таҥас, иис-күүс өттүнэн үчүгэй көрүүтэ – харайыыта суох үөскээн, тулаайах буолуу диэн тугун толору билбитэ.
Владимир Михайлович суруйар үлэтин 1925 сылтан саҕалаабыта, бу сыл “Тимир чыычаах” диэн бастакы хоһоонун суруйбута. Онтон бастакы бэчээккэ тахсыбыт айымньыта “Соҕотох хахыйах” хоһооно 1927 сыллаахха “Чолбон” сурунаалга бэчээттэммитэ. Кини бастакы хоһооннорун хомуурунньуга “Уһуктубут кыраайга” 1932 сыллаахха Дьокуускайга тахсыбыта. Манна түмүллүбүт айымньылара Владимир Михайловиһы нарын иэйиилээх, лирическэй хайысхалаах улахан поэт үүнэн иһэрин кэрэһэлээбиттэрэ. 1930 сыллаахха “Эдэр большевик” хаһыакка “Быстах ырыалар” диэн хоһооно бэчээттэммитэ: “Саҥа дьарыгыран эрэр эдэр автор быһыытынан миигин ааҕааччыларбар лаппа сэҥээрдибит айымньыбынан буолуохтаах дии саныыбын” – диэн суруйбута кэнники Владимир Михайлович.
1938 сыллаахха ССРС Суруйааччыларын Союһун чилиэнинэн ылыллыбыта. Күннүк Уурастыырап 60-тан тахса сыллаах айар үлэтигэр төрөөбүт норуотугар олох уларыйыыларын : сааскылыы чэлгийиини- чэчирээһини, сайыҥнылыы муҥутуу сайдыыны, күһүҥҥүлүү күрэҥсийиини- кэхтэри, кыһыҥҥылыы кырыанан хаарыйыылары, маны барытын олоҕун тиһэх күнүгэр диэри Владимир Михайлович уйан сүрэҕиҥ ортотунан аһарбыта, умнуллубат ырыалары ыллаабыта, улуу тойуктары туойбута, улаҕалаах олоҥхону айбыта.
Уурастыырап фольклор матыыптарыгар олоҕуран “Тойон Дьаҕарыма” олоҥхотун, “Үчүгэй Үөдүйээн” драматын, “Былыргы дьыллар быыстарыгар” сэһэнин, хоһооннорун айбыта – суруйбута. Владимир Михайлович ыраас таптал уонна айылҕа тематыгар үгүс айымньытын анаабыт талааннаах лирик. Күннүк Уурастыырап саха суруйааччыларыттан биир бастакынан саха дьахтарын кэрэ обраһын литератураҕа киллэрбит поэтынан буолар, хоһоонноругар биир бигэ бэриниилээх тапталын хоһуйбута.
Киниэхэ норуот уоһуттан түһэрбэккэ ыллыыр ырыата буолбут хоһоонноро элбэхтэр, үгүс хоһоонноро хаһыс да көлүөнэ ыллыыр ырыалара буолбуттара, саҥаттан саҥа талааннарга сахалыы ырыа ураты айылгытын өйдүүллэригэр олук уурсубут классическай айымньылар буолаллар: “Кэҕэ”, “Түүл”, “Сырдык күммүт тыкпыт”, “Үрүмэччи маҥан ат”, “Көлүкэчээн” уо.д.а. Күннүк Уурастыырап көрдөөх ырыалары элбэҕи суруйбута, ол курдук, “Уой да уой!”, “Харалаампый Молоочук”, “Дьикти сэмэй Кууһума”.
Айымньылара нууччалыы, украинскайдыы, киргизтии, казахтыы тылларынан тылбаастаммыттара. Ол курдук, «Тойон Дьаҕарыма» олоҥхото А.Романов тылбааһыгар 1982 сыллаахха аан-бастаан «Сибирские огни» сурунаалга бэчээттэммитэ.
Саха народнай суруйааччыта В.М. Новиков – Күннүк Уурастыырап уһун олоҕун тухары биир тапталы хоһуйбут поэт. Кини Надя Иванованы көрөөт таптаабыта, эдэр кыыс Туйаарыма Куо курдук кэрэ, нарын этэ. Кини кэргэнин, таптал сылаас иэйиилээх үгүс хоһоонун анаабыт Надежда Гаврильевналыын биир уол оҕолоохтор, үс сиэннээхтэр. Надежда Гаврильевна Иванова саха тылын, литературатын учуутала. Кини 40-ча сыл, пенсияҕа тахсыар диэри, Дьокуускай № 2-дээх оскуолатыгар үлэлээбитэ. Надежда Гаврильевна “Отличник народного просвещения РСФСР” үрдүк аатынан бэлиэтэммитэ. Надежда Гаврильевна 2000 сыллаахха өлбүтэ.
Новиковтар биир уоллаахтар – Владимир Владимирович Новиков (17.02.1941-16.04.2014), кини үрдүк категориялаах хирург этэ, кэргэнэ Нина Дмитриевна өр кэмҥэ “Гражданпроекка”үлэлээбитэ. Сиэннэрэ: Оксана Владимировна Васильева, үс оҕолоох –Нина, Данил, Алина. Екатерина Владимировна Новикова икки уоллаах – Тимур, Альберт.
Михаил Владимирович быраас үөрэхтээх этэ, билигин орто дойдуга суох.
Саха народнай поэта В.М. Новиков – Күннүк Уурастыырап 1990 с.муус устар ый 30 күнүгэр ыарахан ыарыыттан өлбүтэ.