Ыам ыйын 27 күнэ — Бүттүүн Россия үрдүнэн библиотека күнүгэр анаан 5-с төгүлүн  республиканскай сетевой  #СилиКниги акция ыытылынна. 

Быйылгы акция  Оҕо сылыгар ананна. Бүгүн биһиэхэ ылыныыбыһын ылынан акциябытыгар Пахомовтар дьиэ кэргэттэрэ ийэ Мария Николаевна, уолаттарынаан Алгыстаанныын уонна Дуоланныын кэлэн кыттыыны ыллылар. Алгыстаан Н.А.Некрасов «Дедушка Мазай и зайцы» остуоруйаттан быһа тардан дорҕоонноохтук мустубут дьоҥҥо ааҕан иһитиннэрдэ. Мустубут дьон сэҥээрэн иһиттилэр, хайҕаатылар. 

Акция түмүгүнэн уолбутугар Алгыстааҥҥа уонна тэрээһиҥҥэ кыттыыны ылбыт дьоҥҥо барыларыгар сертификат туттардыбыт.

Бүгүн»СИЛА КНИГИ «Оҕо сылыгар аналлаах республиканскай акцияҕа Охлопков Кирилл 6кл. «Исаак Левитан»,Владимиров В.В.»Как император Николай 2 Россией правил» аахпыт кинигэлэринэн, Софронов Эрсан 4кл  Ушинскай К.Д. «Оҕолорго остуоруйалар кэпсээннэр»  диэн кинигэттэн  наһаа сиһилии киһи истэ олоруох курдук кэпсээтилэр, Иванова Айгылаана 3 кл . Пушкин А. С. «Сказка о рыбаке и рыбке» диэн  остуоруйаттан мүнүүтэҕэ чуолкайдык, доргуччу ааҕан  иһитиннэрдэ.

Иккиһинэн «Мээндиги-олонхо биһигэ» муннук

(проект туолуута) презентацията

 ыытылынна. ЫрыаМаппыан хоһоонунан тойуга ааҕылынна(«Иэйии»түмсүү).

Тэрээһиммитин Республикаҕа Оһуохай күнүгэр анаан оһуохай таһаарааччылар Борисова В.А.,(У.  Нохсоров тылыттан), Данилова П.И. (бэйэтин тыла) дуораччы этэн оһуохайынан  түмүктээтибит.

Сила книги

25 мая 2024г Чапчылганская библиотека собрала жителей на традиционное мероприятие «Сила книги» (охват 84 человек, из них 11 родителей и 15 педагогов). На этот раз в рамках Года детства в Республике Саха (Якутия) героем мероприятия стала ученица 3 класса Чапчылганской школы Кира Кралина (кл. рук. Ефремова Надежда Елисеевна) — лучший читатель по итогам 2023-2024 учебного года

Кира поведала своим друзьям о своей любимой книге Ш. Перро «Кот в сапогах». Кира любит читать книги, особенно энциклопедии. В конце своего выступления призвала всех часто посещать библиотеку и расширять свой кругозор. 

По итогам мероприятия Кире была вручена ежегодная премия библиотеки «Лучший читатель».

Ыам ыйыгар В.В. Ноев аатынан «Иэйии» ырыа үңкүү киинин үлэһиттэрэ оҕуруот аһын, сибэкки арааһын олордон нэһилиэккэ атыыга таһаардылар. Ол курдук олохтоох библиотека бэйэтин сэмэй кылаатын киллэрсэн, үүнээйи арааһын атыылаан кыттыста. Киирбит үппүтүн сана кулууппут тутуутугар диэн счетка ыыттыбыт.

Аны күһүн оскуола боруогун атыллыахтаах кырачааннарбыт библиотеканы кытта уһуйаан саҕаттан билсэллэр. Ол курдук ыам ыйыгар сана кинигэ быыстапкатын көрө, сурунаал, кинигэ ааҕа, сананы инэринэ кэлэн экскурсиялаан бардылар. Оҕолор улааппыттар, бүппэт боппуруостара элбээбит, сэнээрэллэрэ кэңээбит. Үөрэх, билии төрдө Кинигэ буоларын өйдөөннөр туйгун үөрэхтээх дьон буолуохтара диэн эрэнэбит.

Муус устар 27 күнэ — Саха Өрөөспүлүкэтин төрүттэммит күнүн Абаҕа нэһилиэгэ өрөгөйдөөхтүк бэлиэтээтэ. Ол курдук, Абаҕа нэһилиэгин тумус туттар ытык олохтооҕо, чаҕылхай патриота, чулуу буойун-учуутал, бастыҥ кыраайы үөрэтээччи, Саһыл Сыһыы старостата Дмитрий Семенович Лонгинов сырдык кэриэһигэр анаммыт «Дмитрий Семенович Лонгинов — Саһыл Сыһыы старостата» кинигэ сүрэхтэниитэ ыытылынна. Бу кинигэни Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх зоотехнига, Абаҕа нэһилиэгин уонна Амма улууһун бочуоттаах олохтооҕо, Саха Өрөспүүбүлүкэтин тыатын хаһаайыстыбатын бэтэрээнэ, Дмитрий Семенович үөрэппит оҕото Маргарита Егоровна Смитина хомуйан, ситэрэн-хоторон нэһилиэк, улуус, бүтүн Республика дьонугар сүдү бэлэх оҥорон таһаарда. Кинигэҕэ Дмитрий Семенович Лонгинов, Саха сиригэр Гражданскай сэриини түмүктээбит Саһыл Сыһыы 18 хонуктаах муустаах оборонатын баай историятын памятнигын харыстыырга-үйэтитэргэ ыыппыт үлэтин, кыраайы үөрэтээччи быһыытынан суруйан хаалларбыт үлэлэрин, кини тус олоҕун туһунан суруйуулар киирбиттэр.
Сүрэхтэнии күн, «Амма улууһа (оройуона)» муниципальнай оройуон баһылыгын социальнай боппуруоска баһылыгы солбуйааччы Ньургуйаана Ивановна Илларионова, «Абаҕа нэһилиэгэ» муниципальнай тэриллии баһылыга Максим Владимирович Семенов уонна Дмитрий Семенович төрөппүт кыыһа Саха Өрүспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин туйгуна, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин бочуоттаах бэтэрээнэ Ирина Дмитриевна Лонгинова күндү ыалдьыт буоллулар. Тэрээһини, кинигэ автора Маргарита Егоровна Смитина иилээн-саҕалаан ыытта. Дмитрий Семенович олорон, үлэлээн ааспыт чаҕылхай олоҕун сырдатан, кэлбит ыалдьыттарга истиҥник, иһирэхтик сэһэргээтэ. Дмитрий Семенович үөрэппит оҕолоро, Абаҕа нэһилиэгин ытык кырдьаҕаһа Валерий Степанович Скрябин уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх учуутала, Российскай Федерация уопсай үөрэҕириитин бочуоттаах үлэһитэ Мария Дмитриевна Ноговицына кэлэннэр учууталларын туһунан истиҥ-иһирэх тылынан ахтан-санаан аастылар. Бу киэһэ, Абаҕа орто оскуолатын учууталларын, үөрэнээччилэрин уонна Абаҕатааҕы норуот тыйаатырын толорууларыгар Саһыл Сыһыы туһунан хоһооннор этилиннилэр, ырыалар ылланнылар. Ол курдук, киһи сүрэҕин-быарын ортотунан ааһар, оччотооҕу кэмнэри ахтар-саныыр олус истиҥ сүрэхтэнии киэһэтэ ыытылынна. «Дмитрий Семенович Лонгинов — Саһыл Сыһыы старостата» кинигэни улуус бары нэһилиэктэрин олохтоох уонна оскуола библиотекаларыгар «Суруллубут-суоруллубат! Дойдугут дьонун-сэргэтин ытыктаан, историятын, үтүөкэннээх дьонун билиҥ-көрүҥ, үөрэтин!» — диэн туран, автор бэлэх уунан. Түгэнинэн туһанан, Абаҕа нэһилиэгин олохтоохторун аатыттан Маргарита Егоровна Смитинаҕа кэлэр кэнчээри ыччакка өйдөбүнньүк буолан хаалар үлүскэннээх үлэҥ, дойдугар тапталын, бэринииҥ иһин барҕа махталбытын биллэрэбит!

Суруйда Юлия Яковлева
Хаартыскаҕа түһэрии Богдан Гермогенов

Улуу Кыайыы 79 сылын уруйдаан -айхаллаан туран доруобуйанан хааччахтаах дьоммутугар Мээндиги «Память» уонна Соморсун «Өрөгөй» хамаандалар интеллектуально- просветительскай «Уруйдан Улуу Кыайыы» куонкурсун тэрийэн ыыттыбыт. Соморсун нэһилиэгин социальнай үлэһитэ Матрена Романовна, Мээндигилэр социальнай үлэһиттэрэ Инесса Кимовна дьоннорун — сэргэлэрин тэрийэн аҕаллылар, күрэхпит дьүүллүүр сүбэтэ Мээндиги библиотекаря Матрена Николаевна уонна Туйаара Дмитриевна тыҥааһыннаах түгэҥҥэ бастыкылары быһаардылар, Мария Прокопьевна салайааччылаах 1 кылаас уолаттара «Айхал» хоһоону ааҕаннар кыттааччылары эҕэрдэлээтилэр. Бары кыттыбыт, тэрийсибит дьоммутугар махтанабыт! Улуу Кыайыы күнэ үйэлэргэ умнуллубатын!

Ыам ыйын 16 күнүгэр нэһилиэкпитигэр таас кулууппут тутуутун хаамыытын кытта билсиһэ култуура миниистирэ Афанасий Иванович Ноев кэлэ сырытта. Библиотекабытыгар сылдьан 1947 сыллаах «Нюргун Боотур Стремительный» уонна 1959 сыллаах Б.Ойуунускай «Туналҕаннаах Ньуурдаах Туйаарыма Куо» кинигэлэри көрөн сэҥээрдэ.

🔅🔅🔅Ыам ыйын 16 күнүгэр «Дьиэ — кэргэн» күнүгэр анаан элбэх оҕолоох ийэлэр мустаннар пластик матырыйаалтан биир дойдулаахпыт Юрий Борисов «Баһырҕастаах Баабый Баатыр» олоҥхо геройдарын кукла оҥорорго холонон көрдүлэр🔆🔆🔆

                                                         Ылааҥы салгыннаах ыам ыйа солуна үгүс, сэһэнэ элбэх…

Бу ыйга олус элбэх тэрээһин барда. Ыам ыйын бастакы күнүттэн саҕалаан түмүктэниэр дылы элбэх интириэһинэй, иҥэмтиэлээх тэрээһиннэр буоллулар, буолаллар, буолуохтара… Ол курдук Оҕо, Олоҥхо, Дьиэ кэргэн сылыгар аналлаах ааҕыылар, нэдиэлэ, бэсиэдэлэр, флешмоб, акциялар, кэнсиэрдэр, испэктээк, быыстапкалар буоллулар.

     Улуустааҕы “Олоҥхо – саха норуотун барҕа баайа” бырайыак, олоҥхону дорҕоонноохтук ааҕыы түмүктэннэ. Олохтоохтор хаһан да олоҥхо аахпатах дьон бастаан ыарырҕатан баран кэлин үөрэнэ быһыытыйдылар. Ааҕарбыт хаһан этэй? — диэн ыйыталаһар буолбуттара. Түмүгү көрөн, элбэх киһи хабыллыбытын тоһоҕолоотулар, тэрийээччилэргэ махтаналлар. Уонна биир үөрүүбүт “Баһырҕастаах аттаах Баабый Баатыр” олоҥхоҕо Александровтар дьиэ кэргэн “Уус уран оҥоһук” анал аат ылбыттара буолар. Оҕо библиотекатын үлэһиттэригэр махтанабыт, элбэх ситиһиини баҕарабыт.

      Сыл ахсын 3 кварталга тыырыллан ыытыллар “Чтение – лучшее учение” бырайыак түмүктүүр ааҕыыта алын кылаас үөрэнээччилэригэр буолла. Оҕолор кылааһынан “Наша Победа” сэрии сылларыгар хос эһэлэрин, эбэлэрин хорсун суолларын киэн тутта, дуоһуйа аахтылар, сырдаттылар, кэпсээтилэр. 1 миэстэни үһүс кылаас, 2 миэстэни бастакы кылаас, 3 миэстэни иккис кылаас ылан үөрүүлэрэ үрдүк буолла. Убайдарын, эдьиийдэрин кыайаннар стимул бөҕө буоллулар. Сыл ахсын кэпсииллэрэ тупсан иһэллэриттэн бэйэбит да астынныбыт. Бу сыл ордук хоһоон тылын төһө билэллэрэ сыаналанна.

     “Кыайыы суһума» 1945 сыл өрөгөйдөөх күнэ өрө күүрүүлээхтик барда. Манна Күннүк Уурастыырап акцията “Биир ньыгыл ааҕыыта” кыттыһан бырааһынньыгы өссө ордук тупсардылар. “Кыайыы күнэ” хоһоонун дьиэ кэргэн ааҕан доргуттулар. Б.Л.Васильев 55 сааһыгар анаан 5 кылаастан 8 кылаас үөрэнээччилэр “А зори здесь тихие…” айымньытыттан быһа тардан дорҕоонноохтук аахтыбыт, сэһэн тула кэпсэттибит уонна өссө билбиппитин чиҥэтэр сыаллаах Сулҕаччыга баран синтез-испэктээк көрдүбүт… Киинэттэн, испэктээктэн кинигэҕэ суруллубут туох уратылааҕын илэ харахтарынан көрөн, эт кулгаахтарынан истэн астыннылар. Онон дьэ сүүйүүлээх күн ааста.

      Пионерия күнүн бэлиэтээн директоры иитэр үлэҕэ солбуйааччы Ирина Васильевна Данилова – олохтоох библиотека музей-муннугун туһанан интириэһинэй иһитиннэрии-билсиһиннэриини оҥордо. Оҕолор пионерия, диэн хайдах курдук күүстээх тэрилтэ баар буола сылдьыбытын иһиттилэр. Уонна саҥа тэриллибит “Движение первых” тэрилтэ 19-20 үйэ тэрилтэлэрин солбуйар тэрилтэ тэриллибититтэн үөрдүлэр. Үчүгэйдик үөрэнэн, активнайдык кыттан, ыытыллар үлэҕэ үрдүк көрдөрүүлэнэн араас лааҕырдарга сынньана баралларын саныы-саныы астыннылар. Иһитиннэрии-сырдатыы түмүгүнэн кэлэр үөрэх сыла дьэ онон кэтэһиилээх сыл буолар буолла… Онон оҕолорбутуттан элбэх саҥаны күүтэбит.

    Музей күнүгэр анаан муннук оҥоһулунна. Сэдэх экспонаттар турдулар. Сорох экспонат  библиотека иһигэр баар, мунньуллубут маллартан турда. Аҕыйах экспонат олохтоохтор аҕаллылар. Өссө да эбиллиэҕэ.

   Олоҥхо сылыгар олоҕуран уонна олохтоох олоҥхоһут Екатерина Иванова аатын үйэтитэр сыаллаах улуустааҕы “Ноо, дьэ эрэ” онлайн-күрэх ыыттыбыт (Сэргэ-Бэс оскуолата, кулууба,библиотеката кыттыһан). Фольклор күрэҕэ толоруу барда (норуот ырыатыгар, чабырҕахха, олонхоҕо. 15 дьиэ кэргэн кыттыыны ыллылар. Сэргэ-Бэстэн дьиэ кэргэн кытынна. Толору информация «Вконтакте» ситимигэр тахсыбыта.

17 мая в школьной библиотеке состоялась встреча семейных команд обучающихся 1-7- х классов с » Солнцем русской поэзии» и его творчеством. Сам Пушкин посетил сей уголок и приветствовал участников своим поэтически красивым слогом. Это был конкурс под названием «Чтение — лучшее учение», посвященный Году семьи и 225-летию со дня рождения великого русского поэта А.С.Пушкина.
Конкурс организовали сотрудники школьной и сельской библиотек в двух возрастных группах: семьи из начальных классов и семьи среднего звена. В начальных классах приняли участие пять семей: семья Баишевых из 1 класса (мама Мария Матвеевна, дочка Айыына), семья Мартыновых из 2 класса (мама Ульяна Георгиевна, дочка Элла), семья Макаровых из 3 класса (мама Анна Петровна, дочка Николина), семья Кузьминых из 4 класса (мама Мария Васильевна, дочка Ангелина), семья Филипповых из 4 класса (мама Любовь Майродовна, сын Ярослав). Ведущими выступали Ольга Мякишева, библиотекарь-педагог и Наталья Софронова, вед.библиотекарь.
Каждая семейная команда заготовила домашнее задание, затем им предстояла работа с книгой, с произведениями А. С. Пушкина, по которым они выразительно читали текст к заданным иллюстрациям, сами побывали в роли корректора и иллюстратора. Семейные дуэты состязались в выразительном чтении стихотворений, показали свои знания и творчество на этапах «Цифровая загадка», разгадывали кроссворд, отгадывали правильные названия произведений поэта в конкурсе «Перевёртыш»
Родители и дети радовались совместному успеху, ведь они не зря старались, фантазировали, придумывали и упорно состязались. Конкурс оценивали жюри: председатель — учитель русского языка и литературы Мария Филиппова в роли А.Пушкина, члены: Галина Неустроева, ветеран учитель, Марианна Седалищева, учитель русского языка и литературы, Марианна Егорова, гл. библиотекарь.
По итогам конкурса определены лучшие читающие семьи, ставшие победителями и призерами по номинациям: «Лучшая иллюстрация» -семья Мартыновых, номинация «Лучшее домашнее задание» у семьи Баишевых. 3 место заняла семья Кузьминых, 2 место -семья Макаровых и победителями в возрастной группе начальных классов стали Любовь Майродовна Ноговицына с сыном Филипповым Ярославом.
Среди среднего звена участвовали 4 семьи: Татьяна Прокопьевна Петрова с Айсулу из 5 класса представляли команду «Пятерка», семья Нестеровых 6а класс (мама Алёна и дочка Сахая) называлась «Память», семья Макаровых 7а класс (мама Мария Ивановна, сын Сандал), семья Потаповых 7б класс (мама Любовь Вячеславовна, сын Глеб). В конкурсе уверенно лидировала команда «Пятёрка» из 5 класса, 2 место заняла команда «Товарищи» семья Потаповых, 3 место с равным количеством баллов разделили команды «Память» семьи Нестеровых и «Кырдал» семьи Макаровых.
Все семейные команды награждены грамотами и ценными призами ( как известно, лучший подарок — ее Величество Книга).
Мы надеемся, что наши участники смогли унести с собой частичку волшебного мира Пушкина. Ведь поэтические строки Александра Сергеевича присутствуют в нашей жизни с самых первых воспоминаний.
Выражаем благодарность семьям участникам и классным руководителям.

Ыам ыйын 17 күнүгэр сылын аайы ыытыллар оскуола иннинээҕи саастаах оҕолорго аналлаах «Күн мичээрдэрэ» хоһоон ааҕыытын күрэҕэ буолан ааста. Быйыл күрэх «Дьоллоох оҕо сааһы туойабын» диэн Россияҕа Дьиэ кэргэн, Саха Сиригэр Оҕо сылларыгар анаан буолла. Уопсайа 18 оҕо көхтөөх  кыттыыны ылла. Күрэх түмүгүнэн: 

Орто бөлөххө — Матвеева Эмма,

Улахан бөлөххө — Иванова Лилиана,

Подготовительнай бөлөххө — Васильева Виолетта бастакы миэстэ ыллылар. Бары кыттыбыт оҕолорго, бэлэмнээбит төрөппүттэргэ, күрэхпитин ыытыспыт  уһуйаан үлэһиттэригэр барҕа махтал.

 Эмис нэһилиэгэр Улуу Кыайыыны уһансыбыт дьоммутун ахтан, санаан туран нэһилиэкпитигэр үгүс тэрээһиннэр ыытылыннылар. Ол курдук кыайыы скверыгар  «Улуу Кыайыыны Уруйдуубут» бырааһынньыктааҕы тэрээһиҥҥэ «Ким да умнуллубат , туох да умнуллубат» митиҥҥэ оскуола оҕолоро, үлэһиттэрэ, нэһилиэк дьоно олус көхтөөхтүк кытыннылар. Өлбөт үйэлээх полк, биллибэт саллаакка венок ууруу тэрээһиннээхтик ыытылынна, элбэх хоһоон этилиннэ, ырыа ылланна. Ону тэҥэ, «Саллаат хааһыта» акция уонна бырааһынньыктааҕы ярмарка күргүөмнээхтик ааста.      

     Үөрүү, дьол,  харах уулаах Улуу Кыайыы күнүгэр бэтэрээннэрбитин, СВОҕа сылдьар уолаттардаах Ийэлэри, кэргэттэрин  итии аһылыктаах чэйдээх остуолга эҕэрдэлэр,  өйдөбүнньүк бэлэхтэр туттарылыннылар, кыайыы ырыалара ылланнылар,  хоһооннор этилиннилэр, иһирэх кэпсэтии ыытылынна.

      Оскуола оҕолоро, МФОК үлэһиттэрэ «Кыайыы түннүгэ” акцияҕа олус көхтөөхтүк кытыннылар.  Олохтоох библиотека, КЦ үлэһиттэрэ “Георгиевскай лиэнтэ» акцияны туора турбатылар. Истиҥ-иһирэх күнү түмүктээтэ сыллата ыытыллар «Өйдөбүнньүк чүмэчи» акцията.

      Махтал  буоллун Кыайыы кынаттанан эргиллибиттэргэ, түүннэри- күннэри кыайыы туһа диэн тыылга үлэлээбит ытык дьоммутугар, сэрии сылын оҕолоругар.

  Киэҥ туттар норуодунай суруйааччыбыт Владимир Михайлович Новиков — Күннүк Уурастыырап 117 сылын  төрөөбүт, улааппыт Саппыйа алааһыгар  ахтан-санаан аастыбыт. Бу күн Уурастыырап скверыгар сибэкки уурулунна,  хоһооннорун доргуччу ааҕыы, ону тэҥэ, ырыа буолбут хоһооннорунан доргуччу ырыалара ылланнылар. Күннүк Уурастыырап балаҕаныгар көмүлүөк оһох тула «Тойон Дьа5арыма» олоҥхоттан дорҕоонноохтук ааҕыы буолла. Кус, хаас миинэ биллигирии буста, алаас иһэ минньигэс алаадьы сытынан дыргыйда. Кэлбит ыалдьыттар сылабаарга оргуйбут итии үүттээх чэйи иһэн астыннылар-дуоһуйдулар.

       Үөрүүлээх тэрээһиммитигэр Амма улууһун баһылыгын социальнай боппуруостарга солбуйааччы Ньургуяна Ивановна Илларионова ыалдьыттаан сүргэбитин көтөхтө, истиҥ-иһирэх тылларынан алгаан, тэбис тэҥҥэ Уурастыырап хоһоонуттан саҕалаан ырыатыгар тиийэ, ону тэҥэ, олоҥхону дорҕоонноохтук ааҕан сөхтөрдө.

       Айылҕабыт уһуктуута алааспытыгар тахсаммыт күүс-сэниэ ыламмыт, көмүлүөк оһох сылааһыгар угуттанан алгыс иҥэринэммит олус астынан тарҕастыбыт.

🌿Эйэ,Үлэ,Маай!🌿🎈🎈🎈

Ыам ыйын 1 күнүгэр Сулҕаччы үрдүнэн «Эйэ холууба»диэн бэрт сэргэх тэрээһин — Акция ыытылынна.🕊️🕊️🕊️

Тэрийээччилэр:Х. Максимов аатынан культура киинэ.

Кыттыыны ыллылар: нэһилиэк хас биирдии олохтооҕо, кыратыттан улаханыгар тиийэ🤗🙌

Ирдэбил быһыытынан хас биирдии ыал уонна тэрилтэ эйэ холуубунан олбуордарын, палисадниктарын киэргэттилэр. Үлэ, эйэ, күөх маай символа үрүҥ холууп

🕊️🕊️🕊️🙌🙌🙌 бу күн олбуор аайы ыйанан, бары биир киһи курдук эйэлээх халлааны баҕарар баҕа санаабыт туоһута буолла. Бу күн 1053 холууп оҥоһуллан бөһүөлэкпит үрдүнэн эйэлээх күөх халлааҥҥа кыырайа көттүлэр.

Муус устар 25 күнүгэр П.И. Яковлев аатынан Амма — Наахара орто оскуолатын үөрэнээччилэригэр нуучча улуу поэта, драматура уонна прозаига Александр Сергеевич Пушкин төрөөбүтэ 225 сылыгар аналлаах «Лампада чистой любви» хоһоон күрэҕэ ыытылынна, кинигэ выставката турда. Оҕолор икки бөлөххө арахсан хоһоону өйтөн аахтылар. Нуучча, саха тылын учуутала Марианна Михайловна дьүүллүүр сүбэ түмүк таһаарар кэмигэр оҕолорго А.С. Пушкин олоҕун, айар үлэтин туһунан викторина ыытта. Кыра бөлөххө 1 миэстэ Гаврильева Урсууна, 2 миэстэ Никитин Даниель, Пахомов Филипп, 3 миэстэ Ощепков Ярик, Илларионова Вика. Улахан бөлөххө 1миэстэ Пахомова Сайнаара, 2 миэстэ Пахомов Дима, Ефремов Дайаан, 3 миэстэ Романов Родион, Заборовская София буоллулар. Кыттыыны ылбыт оҕолор бары сертификат туттулар.

Үөрэнээччилэр А.С. Пушкин олоҕун — айар үлэтин, остуоруйаларын, хоһооннорун көрдүлэр, аахтылар элбэҕи биллилэр.

Муус устар 27к. Б. Харысхал аатынан библиотекаҕа — Россияҕа дьиэ кэргэн, Саха республикатыгар оҕо сылынан, бүтүн Россиятааҕы «Библионочь-2024» акцияҕа кыттан тэрээһиннэри ыыттыбыт.

Республика күнүгэр анаан болуоссакка Мээндиги олонхоһута Ырыа Маппыан 19 үйэҕэ суруйбут «Борохуот ырыата» хоһоонунан тойугунан уонна П. Ойуунускай хоһоонунан «Иэйии» түмсүү кытынна. Күнүс библиотекаҕа «Мин дьиэм — мин кириэппэһим» – Дьиэ — кэргэнинэн сэттэ түһүмэхтээх конкурска кыттан: «Самая читающая семья» Захаровтар дьиэ кэргэн, «Самая любознательная семья» Сивцевтар дьиэ кэргэн, «Самая сообразительная семья» Охлопковтар дьиэ кэргэн, «Самая творческая семья» Павловтар дьиэ кэргэн анал ааттарынан, призтарынан наҕараадаланнылар. Онтон»Все домашнее» диэн читальнай залга атыы-эргиэн ярмарката буолла. Ол кэннэ медиаурок ыытыллан «ПЕВЕЦ РОДНОЙ АМГИ» мелодист Афанасий Кузьмин 65 т.с. анаммыт видеоинтерьвьюта, ырыалара иһилиннэ.

Киэһэ «Лучший знаток истории», «Лучший знаток якутского языка» билиигэ конкурска историяҕа Иванов Борис, саха тылыгар Старостин Ньургун кыайыылаах буоллулар, тортаах чэй иһэн баран экранҥа уус-уран сахалыы киинэ «Карина» (1версия) көрдүбүт. Онтон көстүбэт эйгэни кэпсэтэн арааһы оонньоон  библионочь күн тахсыыта түмүктэннэ.

Мастер класс «Книжная закладка».

Для детей начальных классов. Цель мастер класса: увеличить интерес к книгам. 18 и 19 апреля был проведен мастер класс «Книжная закладка» участвовали 1 и 2 класс. Дети активно мастерили, рисовали, смеялись и рассказывали смешные истории

Муус устар 9 кунугэр, Амма улууьугар Олонхо ыьыага ыытылларынан, Чапчылган нэьилиэгэр, тэрилтэлэринэн ыытыллар, доргоонноох аагыы, олохтоохторун Администрация коллектива П. Оготоев Элэс Боотур олонхоттон быьа тардан аахтылар, иьиттилэр.

Муус устар ыйга Аммаҕа бастакынан Кырыс сир төрүттэммит күнүгэр, Б. Харысхал аатынан библиотекаҕа, «Ис сүрэхтэн сүгүрүйэ» диэн кинигэ сүрэхтэниитэ сылаас — иһирэх көрсүһүүгэ ааста. Сэбиэскэй кэминээҕи үлэ наставнига Мария Николаевна Николаева, бастакы кырыс сир управляющайа Петр Кириллович Иванов туһунан оҕолоро истиҥ кинигэ таһааттаран дьон биһирэбилин ылла. Кинигэни таҥан оҥордо библиотекарь Захарова М.Н. Бэчээттэннэ: Архипова З.А. салайар «Алта»кинигэ кыһатыгар.

Олохтоох бибилитиэкэҕэ «Библионочь — 24» аахсыйа сэргэхтик ыытылынна.

Муус устар 20 күнүнгэр Бүтүн Россия үрдүнэн 14-с төгүлүн ааҕыыны көҕүлүүр Библионочь аахсыйалар ыытыллыннылар. Нэһилиэкпит бибилитиэкэтэ эмиэ бу аахсыйаҕа кыттыны ылла.

Бу күн “Кинигэ уонна дьиэ — кэргэн” кинигэ быыстапката турда. Хомоҕой тыллаах хоһоонньут, суруналыыс, суруйааччы, Сэбиэскэй эргиэн, СӨ бэйээтин туйгуна, СӨ национальнай кинигэни таһаарыыга кылаатын иһин анал бэлиэ хаһаайына, СӨ бочуоттаах бэтэрээнэ, “Ытык Аҕа” бэлиэ хаһаайына, Амма улууһун уонна Бөтүҥ нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо Иван Никитич Корякин – Уйбаан Бөтүүнүскэй “Айар дьиэ кэргэҥҥэ оҕону иитии. Оҕо иитиитигэр Аҕа оруола” диэн бэсиэдэҕэ аҕатын туһунан, дьиэ кэргэҥҥэ олохсуйбут ньымалары, иитии оҕо күүһүн туһунан кэпсээтэ. Ону тэҥэ Ирина Ивановна бэйэтэ суруйбут хоһооннорун ааҕан иһитиннэрдэ, истээччилэр араас ыйытыктарыгар хоруйдаата.

Тарбаҕар талааннаах Светлана Алексеева “Книжная закладка” диэн бэртээхэй маастар кылаастыытта. Кыттааччылар бары бэйэлэрэ уруһуйдаан оҥорбут закладкаларыттан астыннылар. Саамай кыра кыттааччыбыт 4-с кылаас үөрэнээччитэ Уруйдаана Унарова икки устуука закладкаҕа дьэрэкээн ойуулары түһэрэн уруһуйдаата.

Бүгүҥҥү аахсыйабытыгар сөп түбэһиннэрэн 9-с кылаас үөрэнээччитэ Ай Куо Унарова уруучука кэллиэксийэтин аҕалан туруорда. Бу кэллиэксийэтин хомуйбута үһүс сыла, кэллиэксийэтигэр бүгүҥҥү күҥҥэ 254 уруучука баар.

Санаа атастаһыытын кэнниттэн «Егор Чээрин» киинэни дуоһуйа көрүү буолла

Амма улууһугар 2024 сылга ыытыллар Олоҥхо ыһыаҕын көрсө олоҥхону нэһилиэк тэрилтэлэригэр, оскуола оҕолоругар “Олоҥхо – саха норуотун барҕа баайа!” дорҕооннохтук ааҕыы Амма-Наахара нэһилиэгэр соҕотох Улуу олоҥхоһуппут Василий Прокопьевич Филиппов – Амыырыскай “Үөмэстэй Бэргэн” олоҥхотунан ааҕыы ыытылла турар.
Ол курдук Амма-Наахара нэһилиэгин МТ үлэһиттэрэ, ветеринарнай учаастак үлэһиттэрэ, П.И.Яковлев аатынан Амма-Наахара орто оскуолатын учууталлара, үлэһиттэрэ аахтылар. Өссө хас да тэрилтэ, оскуола оҕолоро ааҕаллара күүтүллэр.

17 апреля совместно с родительским комитетом провели игру по станциям «Путешествие в сказочную страну». По теме русских сказок со 2 по 6 класс всего приняли участие 40 детей. Игра с 4 турами вызвал большой интерес у школьников. Были логические задания, кроссворды, скорочтения и творческие минутки. В итоге победила дружба. В будущем будет еще много разных игр, конкурсов.

Муус устар 19 күнүгэр улуустааҕы алын сүһүөх оҕолоругар «Зарница 2.0» военнай-патриотическай оонньуу Абаҕа оскуолатыгар бэрт сэргэхтик ыытылынна. Ол курдук 2-3 кылаас оҕолоро 14 хамаанданан 5 түһүмэҕинэн күүстээх киирсиигэ туруннулар. Биһиги библиотекабыт «Знатоки» түһүмэҕи тэрийэн, дьүүллээн ыыттыбыт. Түһүмэххэ «Отечественная история малой Родины», «Города-герои», «Герои пионеры», «Воинские звания» темаларга араас боппуруостары бэлэмнээн оҕолор билиилэрин бэрэбиэркэлээһин буолла. Оҕолор дойдуларын историятын, герой пионердары билэллэрэ киһини үөрдэр. Бу маннык тэрээһиннэр ыытыллаллара, оҕо кыра эрдэҕиттэн дойдуга бэриниилээх буола улаатарыгар төһүү күүс буолар.

СВОЯ ИГРА

         “СВОЯ ИГРА” күрэх дьиэ кэргэн уонна оҕо сылыгар сыһыарыллан олус иҥэмтиэлээхтик, тыҥааһыннаахтык ыытылынна. Күрэххэ 5 дьиэ кэргэн кыттыыны ылла. Хамаандалар толору да буолбаталлар ким эбэтин, ким эдьиийин, ийэтин кытта кыттаннар күрэс быстылар. Ол курдук оонньуу маннык тургутуктарынан барда: Мудрые сказки, Закон есть закон, Великие сыщики, Народная мудрость гласит, Дорожные правила, Юридический словарь. 24 боппуруос хартыынанан бэрилиннэ. Кыайыылааҕынан Милена – 6 кылаас үөрэнээччитэ уонна ийэтэ Любовь Михайловна Константиновтар буоллулар. Барыта 5 оҕо, 5 улахан киһи кытынна. Кыайыылаахтар сэмэй бириистэри уонна анал суруктары туттулар. Оонньууну олус сөбүлээтилэр. Бириэмэ биллибэккэ ааста. Күрэҕи үрдүкү кылаас оҕолоро сыаналаатылар.

«Олоҥхо кэрэ дойдута»

Сулҕаччы народнай суруйааччы Д.Ф. Наумов аатынан библиотекаҕа Оҕо кинигэтин нэдиэлэтин иһинэн олоҥхо ыһыаҕын көрсө тэрээһиннэр ыытылыннылар.

Ол курдук 4-5 кылаас оҕолоро саҥа кэлбит олоҥхоҕо аналлаах кинигэлэри кытта билистилэр. Уонна «Дьулуруйар Ньургун Боотур» бэртээхэй мульт.киинэни көрдүлэр. Манна даҕатан эттэххэ библиотека хаһыс да сылын «Кино и Книга» программанан үлэлиир.Ол чэрчитинэн оҕолорго темаларынан сөптөөх араас киинэлэр, мульиктар көрдөрүллэллэр. Холобур бу нэдиэлэ иһинэн олоҥхо тематыгар:

«Олоҥхо дойдута»

«Олоҥхо» ону сэргэ саха фольклоруттан «Алаа Моҕус», «Тээп-тээп», «Биэс ынахтаах Бэйбэрикээн эмээхсин» мульиктары сэргии көрдүлэр

Амма улууһугар 2024 сылга ыытыллар олоҥхо ыһыаҕын көрсө “Олонхо – саха норуотун барҕа баайа!” дорҕоонноохтук ааҕыы Сатаҕай нэһилиэгин тэрилтэлэригэр, үөрэнээччилэригэр ыытылынна. Ол курдук “Айыллык” норуот айымньытын дьиэтэ Күннүк Уурастыырап “Тойон Дьаҕарыма” олоҥхотун, ветеринария, балыыһа, “Сайдыы” маҕаһыын үлэһиттэрэ Екатерина Иванова “Аландаайы Куландаайы” олоҥхотун, Д.Г. Готовцева аатынан оҕону сайыннарар киин уонна Е.А. Шишигин аатынан Сатаҕай орто оскуолатын үлэһиттэрэ Чээбий “Ала Булкун” олоҥхотун, администрация үлэһиттэрэ Үстүүн Нохсоороп “Дыырай Бэргэн” олоҥхотун, 6 – 11 кылаас үөрэнээччилэрэ Юрий Борисов “Баһырҕастаах аттаах Баабый баатыр” олоҥхотун аахтылар. Нэһилиэк дьоно көхтөөхтүк кыттан барыта 109 киһи хабылынна.

«Тугу-тугу олордобутуй? Рассадаҕа хойутаатыбыт да? Туох сибэккини, сэппэрээги олордобут?» — диэн боппуруостарга аналлаах Соморсун олохтоох библиотекатыгар муус устар ый 3 күнүгэр Еремеева Т.С. уонна Иванова Е.В. оҕуруотчут далбар хотуттар маастар — кылаас ыыттылар. Тэрээһин кыттыылаахтарыгар библиотекалар «Сибэкки сипсилгэнэ» викторина, «Энциклопедия садовода» уонна «Энциклопедия огородника» кинигэлэргэ обзор, «Оҕуруот аһын уонна сибэккини үүннэрии» кинигэ выставката оҥордулар. Кыайыылаахтар саҥа сылга «Петуния» араас сиэмэлэрин бэлэх тутан, оҕуруот үүннэриигэ араас ньымалары билэн үөрэн — көтөн тарҕастылар.

Муус устар 15 күнүгэр биһиги нэһилиэкпитигэр “Төрүччү проегынан” бэрт интрэриэһинэй тэрээһин буолан ааста. Манна хас биирдии түөлбэлэртэн оскуола үөрэнээччилэрэ «Төрдүм-ууһум — мин тирэнэр тирэҕим»  чинчийэр үлэлэрин көрдөрдүлэр, кэпсээтилэр. Ону тэҥэ,  «Дьиэ кэргэним үйэлээх баайа» быыстапкаҕа кыттааччылар эбээ, эһээ тутта сылдьыбыт малын, иһитин-хомуоһун, кэтэ сылдьыбыт таҥаһын-сабын быыстапкаҕа туруордулар. Тэрээһин түмүгүнэн бастыҥ үлэлэр ааптардара  «Төрүччү» өрөспүүбүлүкэтээҕи бырайыакка кыттарга анал ыҥырыыны ыллылар.

Ыҥырыылаах ыалдьыттарынан буоллулар кыраайы үөрэтээччи, общественнай деятель Афанасий Васильевич Мигалкин уонна Хотугу омуктар төрүччүлэрин үөрэтэр-чинчийэр уопсастыбаннай научнай институт дириэктэрэ Константин Ильич Аргунов  кыттыылаах төрүччү суолтатын туһунан «Дьоһуннааҕы кэпсэтии»дьон сэҥээриитин ылла.

Гл. библиотекарь Эмисской СМБ: Ноговицына М.Ю.

Космос всегда был и остается одной из наиболее волнующих человечество загадок. Издавна люди стремились к звездам, мечтая о полетах на луну, планеты солнечной системы и к далеким таинственным мирам.

К всемирному дню авиации и космонавтики для учащихся 5-11 кл. совместно со школой (педагог-библиотекарь О.В. Мякишева, педагог-организатор А.В. Иванова) сельской библиотекой проведена интеллектуально-развлекательная игра «Космическое путешествие». За звание самой сильной, ловкой, умной и дружной команды боролись 6 команд — классов среднего и старшего звена. Участникам игры предстояло показать свою силу, ловкость, знания и смекалку в конкретных заданиях. В ходе игры ребята погрузились в таинственный мир космоса, совершили космическое путешествие по семи космическим этапам: «Предполетная подготовка (проверка физической и теоретической готовности)», «Конструирование ракеты», «Обед в космосе», «Невесомость», «Выход в открытый космос», «Встреча с инопланетянами», «Засели планету». С заданиями на этапах ребята справлялись довольно уверенно и быстро. В среднем звене победила команда «Планета», состоящая из представителей 5-7 классов, а в старшем победила команда «Черная дыра» учащихся 8-го класса. По завершении игры все участники получили заслуженные награды – сладости и грамоты.

Необычное мероприятие подарило ребятам заряд бодрости, веселое настроение и массу новых впечатлений.

Ааспыт нэдиэлэҕэ кулун тутар 26-30 күннэригэр Б. Харысхал аатынан библиотека каникул кэмигэр оҕолорго араас тэрээһиннээх нэдиэлэ ыытта.

Ол курдук күн аайы музейга Мээндиги историятын туһунан экскурсиялар, 26 чыыһылаҕа Л.Н. Толстой «Акула», «Прыжок» диэн кэпсээннэринэн ырытыылар, остуол оонньуулара, 27 чыыһылаҕа биирдиилээн кыайыыга шашка оонньуутугар турнир, художественнай киинэ, 28 чыыһылаҕа мүнүүтэҕэ ааҕыы күрэҕэ, сахалыы киинэ, 29 чыыһылаҕа СВО кыттыылааҕа, аан дойду боксаҕа чемпиона Артамонов А.Ю. кытта көрсүһүү, экскурсия, 30 чыыһылаҕа элбэҕи ааҕар ааҕааччылары кытта көрүстүбүт. Ветеран ааҕааччылар аатыттан Деляева А.А., ыччат ааҕааччылар аатыттан Чикальдина О.Д., кырачаан ааҕааччылар аатыттан Кириллина Алена ийэтинээн тыл эттилэр. «Чуораанчыктыын бииргэ» уруһуйга конкурс буолла. Г.Х.Андерсен остуоруйаларын аахтыбыт. Нэдиэлэ көхтөөхтүк ааста.

Кулун тутар 26 күнүгэр Аммабыт улууһун Эмис нэһилиэгиттэн төрүттэх, биир бастыҥ ыччаппыт, Олоҥхоһут — ЮРИЙ БОРИСОВ «Ааттаах Олоҥхоһуттар аартыктарынан, ытык кырдьаҕастар ыллыктарынан» диэн ааттаах-суоллаах бырайыагынан Соморсун сиригэр — уотугар ыалдьыттаата. Көрсүһүү күнүгэр Олоҥхонон утумнаахтык дьарыктанар «Чэчир» уһуйаан кырачаан иитилээчилэрин, оҕо сайдар киинин үлэһиттэрин кытта көрсүһүү, санаа атастаһыыта буолла, маны сэргэ бу күннэргэ арыллыбыт Уус кыһатыгар ыалльыттаата, тимир уһаарыытын сэргээн көрдө. Киэһэтин олоҥхо киэһэтигэр дьон — сэргэ мустан «Баһырҕастаах аттаах Баабый Баатыр» автор бэйэтин олоҥхотун 3 чаас истэн, кэлбит дьон бука — бары сэргээн, сөҕөн — махтайан, үөрэн-көтөн өссө да маннык көрсүһүүлэр буола туралларын баҕаран туран тарҕастылар!

Ыһыахпыт этэҥҥэ ааһыаҕа диэн эрэнэбит! дэһэллэр Эмис нэһилиэгин олохтоохторо. Олоҥхо ыһыаҕа буолара 100 хонук хаалбытын бэлиэтиир бэртээхэй тэрээһин буолан ааста. Бу күн нэһилиэк дьоно, тэрилтэ үлэһиттэрэ  бука бары сахалыы таҥнан кэлэннэр оһуохай тартылар. Ону тэҥэ, хомуска оонньооһун маастар кылааһын уонна «Чэгиэн-чэбдик» буолуу лекциятын ыыттылар, кэпсээтилэр Чупров Василий Петрович уонна Алгыс кыыһа Күн Күөгэйэ. Бу күн Олоҥхо Ыһыаҕыгар үлэ хаамыыта хайдах бара турарын туһунан төгүрүк остуол ыытылынна.

Накануне Международного женского дня состоялся встреча с женским поэтическим десантом. В составе группы Народный поэт Якутии Наталья Ивановна Харлампьева, поэты, члены Союза писателей России Елизавета Мигалкина и Зинаида Архипова.  На встречу пришли поэты  и  жители села, интересующиеся поэзией, также обучающиеся Эмисской средней школы. Встреча была организована, на высоком уровне. Наши жители читали стихи Натальи Харлампьевой, воодушевленные этим, писатели прочитали нам свои стихи аж в три круга.

С предстоящим женским праздником прошла спартакиада среди женщин «Көхтөөх буол». Женский пол организаций состязались по 5 видам спорта: уксаан, бадминтон, дартс, стрельба и викторина. Соревнования прошли энергично, весело и бодро. По итогам победила команда женщин МФОК. Все участницы остались очень довольны. Также, приятные подарки получили номинантки, показавшие высокие баллы.

Гл. библиотекарь Эмисской СМБ: Ноговицына М.Ю.

Кулун тутар 21 күнэ — Саха сиригэр сылгыһыт күнэ.

Сылгыһыт – ыарахан уонна эппиэттээх үлэ. Киһи эрэ барыта сылгыһыт буолан төрөөбөт, сылгыһыт уустук идэтин талбат. Кыһыннары-сайыннары биир өрөбүлэ суох ыҥыыр үрдүгэр олорон, сыһыылары сыыйан, алаастары кэрийэн, үрэхтэри быһан, сыспай сиэллээҕи көрүү-истии ыарахан үлэ.

   Болугуртан төрүттээх, республика биллиилээх сылгыһыта Егор Афанасьевич Ксенофонтовка  анаммыт «Дьөһөгөй куттаах сылгыһыт» кинигэттэн Мария Васильевна Софронова ахтыытын сырдатабыт.

 

    ОЛОҔУН ЛОСКУЙДАРА

Егор Афанасьевич Ксенофонтов 1940 с. ахсынньы 29 күнүгэр Амма оройуонун Омоллоон нэһилиэгэр Болугурга Афанасий Петрович Ксенофонтов уонна Агафья Егоровна Нерлова холкуостаах кэргэнигэр күн сирин көрбүтэ. Гоша оҕо сааһа Аҕа дойду Улуу сэриитин кэмин ыа сылларыгар ааспыта. Аҕата Афанасий Петрович 1942 с. бэс ыйыгар сэриигэ ынырыллан, арҕаа Брянскай фроҥҥа снайперынан хорсуннук 1945 с. олунньуга диэри сэриилэспитэ. Гоша Болугур начальнай, Амма-Наахара 8 кыл., Амма орто оскуолаларыгар ситиһиилэхтик үөрэнэн, орто үөрэҕи 1961 с. бүтэрбитэ. Егор оскуолаҕа үөрэнэр кэмигэр сүүрүүнэн, үрдүгү көтүүнэн дьарыктаммыта. Оройуон сүүмэрдэммит хамаандатыгар киирэн, Заречнай оройуоҥҥа бастыыр ​​иһин күрэхтэһитлэргэ бириистээх мэстэлэри ылаттаабыта. 1962-64 сс. СА Белоруссияҕа 1 сыл, Польша 2 сыл авиационнай чааска сулууспалаабыта. Этэҥҥэ сулууспалаан төрөөбүт дойдутугар төннөн кэлэн, сиргэ кэлбит иэһин ситэрэн, дылҕа хаан ыйааҕынан харахтарынан хайҕахан, сүрэхтэринэн сөбүлэһэн кыыс оҕо кылааннааҕын Ефросинья Яколевна Давыдова соҕотох кыыһын Анастасия Ивановнаны кытта сокуоннай кэргэннии буолбуттара. Эдэрдэр хаһаайыстыба тэринэн, диэ-уот туттан, 6 оҕону төрөтөн, улаатыннаран, үөрэттэрэн, идэ ылларан, ыал оҥортоон, сиэн биһиктээн, дьоллоохтук, олорон ийэлэрэ Анастасия Ивановна ыарахан ыарыыттан орто дойду олоҕуттан арахсыар диэри 43 сыл бииргэ олорон кэлбиттэрэ.

  Егор Афанасьевич аан маҥнай «Амма» сопхуос Болугурдааҕы отделениетыгар 1 сыл болуотунньугунан үлэлээбитэ. 1966 сылтан сылгыһытынан өр сыллаах таһаарыылаах үлэтин сађалаабыта. Бастаки сылларыгар Егорга наставнигынан «Будённай» колхуос ыстахаанабыһа, Аҕа дойду Улуу сэриитин бэтэрээнэ, «Правда» колхуос чулуу сылгыһыта М.Г. Иванов сыһыарыллан эдэр үлэһиккэ сылгы иитиитин ымпыгар- чымпыгар үөрэппитэ. Дьоҕурдаах, үлэҕэ баҕалаах тэтиэнэх киһи сылгы иитиитин кистэлэҥнэригэр түргэнник үөрэнэн барбыта. Саха сылгыта уһук хотугу дойду усулуобуйатыгар сылы быһа халлаан анныгар үөскэтиллэр сылгы боруодата буоларынан, сылгыһыттар тымныыны, тыалы-кууһу аахсыбакка ат үрдүгэр ыраах үрэхтэринэн хоно сылдьан үлэлиир үлэһиттэр буолаллар. Сэбиэскэй кэмнэ сылгы иитиитэ туспа барыстаах салаа буолан, биэс сыллаах үүнэн иһэр былааннар сылгы ахсааныгар, ол иһигэр төрүүр биэтигэр, 100 биэттэн кулуну ылыыга, улахан сылгыны тыыннаах иитиигэ тиэрдиллэллэрэ. Егор Афанасьевич опытыран, 1987 г.р. И.И. Кузьмины солбуйан, старшай сылгыһытынан ананан 2008 сылга диэри үрдүк таһаарыылаахтык үлэлээбитэ. Егор Афанасьевиһы кытта өр сылга бииргэ сылгы иитиитигэр А.М. Леонтьев, П.П. Лонгинов, К.Т. Окороков, П.П. Федоров, А.А. Грязнухин, П.П. Лонгинов, П.Т. Афанасьев үтүө суобастаахтык үлэлээбиттэрэ.

  1982 сылтан «Амма» совхозтан арахсан Болугур совхоз 2 отделениялаах тэриллибитэ. Бастакы директорнан А.Г. Никитин, кэлинни Каратаев, А.П. Константинов, Н.Н. Ефремов, К.И. Борисов, Я.Ю. Барабанов үлэлээбиттэрэ. Сылгы иитиитэ туспа биригээдэ буолбута. Биригээдэҕэ үөр сылгылар, көлө аттар, сүүрүк сылгылар сыһыарыллыбыттара. Биригэдьииринэн П.А. Ксенофонтов анаммыта. Оччолорго көлө атын совхоз араас үлэтигэр элбэхтик туһаныллара: сүөһүлэр ноһуомнарын таһаарыыга, от киллэриитигэр, булчуттар бултуулларыгар, тутуу уонна оттор мас бэлэмнээһинигэр, сүөһүгэ дороххой аһылык бэлэмигэр. Уопсайя хаһаайыстыбаҕа 110-ча көлө ата туһаныллара, сыллата 20-чэ соноҕос сылгы айааһанара, 200-чэ убаһа иитиллэрэ. 1982 с. сылгы уопсай ахсаана 2340, ол иһигэр биэтэ 1109, 743 кулун ылыллан кулун деловой тахсыыта 67% этэ. 1984 с. хаһаайыстыба сылгыта цеховой салайыыга киирбитэ. Сыах салайааччытынан хаһаайыстыбаҕа үлэлээбит үрдүк үөрэхтээх зоотехник П.П. Максимов анаммыта. Ити сыл сылгы ахсаана 2433, ол иһигэр биэтэ 996, 769 кулун ылыллан, кулун деловой тахсыыта 75% тэҥнэспитэ. Өссө үрдүк көрдөрүү 1994 с. түмүгүнэн ситиһиллибитэ. Сылгы уопсай ахсаана 2290, или иһигэр биэтэ 812, 100 биэ ахсыттан 88 кулун ылыллыбыта. Сылгыһыттар биир сыалга түмүллэн, опыттаах, үлэтин дэгиттэр баһылаабыт, туруу үлэһит, бэйтин үлэтинэн холобур буолан үлэлиир старшай сылгыһыт Е.А. Ксенофонтов салалтатынан сылгыны үөрдээн иитиигэ үгүс өрүттээх кэскиллээх үлэлэр толоруллаллара. Сыллата сылгыһыттар салайан көлө-илии звенота тэринэн «Күүлупчү», «Миль» үрэхтэринэн, «Дардаҥынан» былааннаммыт үчүгэй хаачыстыбалаах от оттууллара. Егор Афанасьевич бэйэтэ көҕүлээн саас аайы хаар хараарыыта мэччирэҥи өртөөһүнү тэрийэр этэ. Сайыны сылгыларын «Таас өттүнэн» Өнньүөс алаастарынан «Куһаҕан үрэҕинэн» быһыт бүтэйдээн, харабыллаан, ходуһаҕа киллэрбэккэ бурдуктаах бааһыналарга мэччитэллэрэ. Егор Афанасьевич сылгы иитиитин толору баһылаабыт, үлэтигэр бэриниилээх, суотун-учуотун сөптөөхтүк ыытар этэ, звено үлэтин-хамнаһын дьыл бириэмэтинэн көрөн эрдэттэн былааннаан тэрийэрэ. 1990 сылга нэһилиэнньэҕэ чааһынай сылгы элбээбитэ, көрүү-истии эмиэ сылгыһыттарга сүктэриллибитэ. Егор Афанасьевич сылгы үөрүн барытын удьуордарынан билэрэ. Учуотун чуолкайдык ыытара.  Сылгы иитиитин эппиэттээх, сыралаах үлэтигэр 41 сыл үрдүк таһаарыылаахтык, дьулуурдаахтык үлэтин «Үлэ бэтэрээнэ», СӨ т/х министиэристибэтин 2 Бочуотунай грамотатынан, оройуон, совхоз элбэх бочуотунай грамоталара, махтал суруктара, сыаналаах бэлэхтэрэ кэрэһэлииллэр. Социалистическай үлэ геройа, аатырар сылгыһыт Т.С. Лукин 100 сааһыгар аналлах юбилейнай мэтээлинэн, Амма улууһугар тыа хаһаайыстыбатын сайдыытыгар кылаатын иһин бэлиэнэн наҕараадаламмыта.

 

М.В.Софронова, СӨ норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, Амма улууһун, Болугур нэһ. бочуоттаах олохтооҕо.

Библиотека тэрээһиннэрэ

Бастакы «Азбука» — Иван Федоров төрүттээбит бастакы нууччалыы буукубанан кинигэ бэчээттэнэн тахсыбыта 450 сылыгар тематическай нэдиэлэ ыытылынна 1-4 кылаастарга уонна орто бөлөхтөн 5-6 кылаастарга.

Тэрээһиҥҥэ оҕолор бастакы букубаар туһунан биллилэр. Оҕолорго «Азбуке 450», «Первопечатник Иван Федоров» мульфильмнар уонна «Первая азбука на Руси» — док. киинэ көрдөрүлүннэ.

Онтон кулун тутар 16 күнүгэ «Кулаковскай сардаҥата» респубоиканскай акцияҕа 7 кылаас коллективын кытыннаран, документальнай «Поговорим культурно» -документальнай киинэ көрдөрдүбүт.

Кыраайы үөрэтэр үлэ чэрчитинэн «Тэҥнэбил» артыал 100 сылыгар аналлаах комиссияҕа библиотека кыттыһар. Дьокуускайга «Кэрэ кэпсээн» биэриигэ кыттан уһулуннубут. Уонна салгыы брошюра тахсыытыгар үлэлээн эрэбит.

Дьоруой Луукун 110 сылын көрсө

Амма улууһун киэн туттар киһитэ, Сатаҕай нэһилиэгиттэн төрүттээх, Саха сирин бастакы Социалистическай Үлэ Геройдарыттан биирдэстэрэ, сылгыһыт Тимофей Спиридонович Лукин 110 сылын көрсө библиотекаҕа араас тэрээһиннэр ыытылыннылар. Ол курдук оскуола оҕолоругар “Түмэппий дьоруойу саныаҕыҥ” көрсүһүү, “Герой сылгыһыт Тимофей Лукин” кэпсэтии, Лукин туһунан кинигэлэри ырытыылар буоллулар. Биир улахан тэрээһининэн олохтоох библиотека уонна Е.А. Шишигин аатынан орто оскуола кыттыгас проектара “Лукин ааҕыылара” научнай практическай конференция буолла. Быйылгы ааҕыылар Дьиэ кэргэн, Оҕо саас уонна Олоҥхо сылларыгар ананан 5 секциянан Амма улууһун уонна ыаллыы сытар Мэҥэ Хаҥалас нэһилиэктэрин үөрэнээччилэрин түмтэ. Тохсус төгүлүн ыытыллар “Лукин ааҕыыларын” кыайыылаахтара анал дипломнарынан, өйдөбүнньүк бэлэхтэринэн наҕараадаланнылар. Тохсус “Лукин ааҕыыларыгар” көмө буолбут Амматааҕы кииннэммит библиотечнай тиһиккэ (дир. Шишигин Ю.Е.), Амматааҕы үөрэх управлениятыгар (нач. Ларионов Н.А.), “Сатаҕай нэһиэлиэгэ” муниципальнай тэриллиигэ (солб. Аммосов А.В.), Д.Г. Готовцева аатынан оҕону сайыннарар кииҥҥэ (дир. Скрябина Е.П.), “Айыллык” норуот айымньытын дьиэтигэр (дир. Аммосова Е.И.) уонна Тимофей Спиридонович Лукин аймахтарыгар махталбытын тиэрдэбит.

Библиотека иһинэн тэриллибит «Сахалыы дорҕоон» куруһуокка Алтан орто оскуолатын 3 кылааһын үөрэнээччилэрэ былырыыҥҥаттан астынан туран сылдьаллар. Кулун тутардааҕы көрсүһүүбүтүгэр «Мин дьиэ кэргэним — ааҕар» диэн Каникул кэминээҕи хаартыска күрэҕин тэрийэргэ сыал туруоруннубут. Ол курдук хас биирдии оҕо дьиэ кэргэнинэн уларсан илдьибит сахалыы кинигэтин ааҕа олороллорун тэттик видеоҕа устан, хаартыскалаан ыытыахтаах. Бастыҥ үлэ бириискэ тиксэрин оҕолор үөрэ иһиттилэр, толорорго кыһаллыах буоллулар. Күрэх түмүгүн аныгыскы көрсүһүү кэнниттэн сырдатыахпыт.

Кулун тутар 5 күнүгэр Россияҕа дьиэ кэргэн уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр Оҕо саас сылларыгар аналлаах, «Чолбон- өй күрэһэ” Чапчылҕантан Татьяна Петровна, Александра Вальеревна Семеновтар уонна сиэн кыыс В.К. Короленко аатынан Амма № 1-дээх орто оскуолатын 10-с кылааһын үөрэнээччитэ айта Дмитриева көхтөөх кыттыыны ылан 3 бочуоттаах миэстэҕэ тигистилэр.

Оонньууну ыыта «Чолбон» сурунаал бас эрэдээктэрэ Гаврил Андросов бэйэтинэн уонна бу оонньуу ааптара, сурунаал эппиэттиир сэкэрэтээрэ Туйаара Павлова кэллилэр. Бу иннинэ кинилэр Таатта уонна Чурапчы улуустарыгар сылдьыбыттар, кыайыылаахтары быһаарбыттар.

«Биһиги бу быйылгы оонньуубутун Арассыыйаҕа Дьиэ кэргэн уонна Саха сиригэр Оҕо саас сылыгар анаатыбыт. Онон оонньуубут балаһыанньатынан дьиэ кэргэттэр үс көлүөнэ түмсэн кытталлар. Оонньуубутун иккис сылбытын ыытабыт. Аан бастакы оонньуубутун эһиги биир дойдулааххыт Баһылай Харысхал аатыгар оҥорбуппут. Быйыл улаатыннаран, саха литературатын барытын хабан туран «Чолбон өй күрэһэ» өркөн улахан өй оонньуута диэн ыыта сылдьабыт. Кулун тутар 4 күнүттэн саҕаламмыта. Бу бырайыак дьиэ кэргэнинэн ыытыллан ааҕар дьиэ кэргэни булан ааттарын дьоҥҥо-сэргэҕэ ааттаттыы, билиһиннэрии буолар. Ону сэргэ сурунаалбыт ааҕааччыларын сэргэхситэр, кинилэргэ болҕомто биэрэр санааттан саҕаламмыта. Бырайыакпытын тэрийэн таһаарааччыбыт «Сахабэчээт» тэрилтэтэ, СӨ култуураҕа уонна духуобунай сайдыыга министиэристибэтэ, национальнай бибилэтиэкэ, «Саха» НКИК өйөөбүттэрэ уонна партнер быһыытынан кыттыһаллар», — диэн Гаврил Андросов билиһиннэрдэ.

Сибиряков М.Н. аатынан музейга бүгүн Мээндигиттэн төрүттээх хорсун саллааттарбытыгар аналлаах муннук презентацията буолла. Аата «Ветераны боевых действий из нашего села» диэн. Маннык муннуктар үүнэн эрэр эдэр оҕолорго күүстээх холобур, төрөөбүт дойдуга бэриниилээх патриот буоларга иитэр уонна бэйэ дьоннорунан киэн туттууну үөскэтэр. Ол курдук манна хаартыскалар, сэриигэ сылдьыбыт таҥас, наҕараадалар киирдилэр.

Соморсун олохтоох библиотекатыгар Аммабыт улууһугар «Олонхо ыһыаҕын» көрсө  кулун тутар 12-15 күннэригэр  Белолюбская Туйаара Дмитриевна ааҕааччыларга анаан саха төрүт инструменыгар кырыымпаҕа оонньуурга маастар — кылаас биэрдэ.

Өркөн Өй – тургутук күннэрэ

        Ийэ, а5а күннэригэр аналлаах нэдиэлэ биирдии күнүн библиотека ылан “Өркөн өй” интеллектуальнай оонньууну ыытта ону тэҥэ бэһиэлэй оонньуулары дьүөрэлээн бириэмэ биллибэккэ ааста.. Кыттааччылар 3-түү киһилээх хамаандалары туруордулар. Элбэх сэргэх, интириэһинэй, солун боппуруостар таҥылланнар сэргэхтик, көрдөөхтүк уонна иҥэмтиэлээхтиктик барда. Ол курдук Сахабыт сирин улуустарын туһунан венгвор сэргэннэ. Идэлэри төһө билэҕин таайбаран өйдөрүн-санааларын сааһылаата. Өс хоһооннору ситимнээтилэр. Аан дойду политикатын анаардылар. Түргэн, сөптөөх  эппиэти биэриигэ илин-кэлин түһүстүлэр. Анисия Софронова “Оллоон олонхото” хомуурунньугуттан сөбүлүүр айымньыларын аахтылар. Тамара Семенова “Тураайыга” хоһоонун дорҕоонноохтук, иэйиилээхтик ааҕарга холоннулар. Кыттааччылар билиилэрин тургутуһан, билбэттэрин билэн, бэлэх тутан астыннылар…

Соморсун нэһилиэгэр саха суруйааччыларын хоһооннорун дорҕоонноохтук ааҕыытын көҕүлүүр сыалтан нэһилиэкпит киэн туттар далбар хотуна Ирина Петровна Федорова ааптарскай бырайыак саҕалаабыта. Бүтүн Россия үрдүнэн биллэриллибит «Дьиэ-кэргэн», Саха сиригэр «Оҕо саас» сылларыгар анаан дьиэ — кэргэнтэн үс көлүөнэни ситимнээн «Оҕо, ийэ, эбээ (эһээ)» нойосуус аахтарар сыаллаах холбоһук тэрийбитэ. Бу холбоһук номнуо республиканскай аһаҕас күрэххэ кыттан ситиһиилэрдэннэ: сомоҕо хоһоон ааҕыытыыгар П. Тобуруокап «Айхал сахам тылыгар» поэматын ааҕан мэҥэ сурук I үрдэлин, биирдиилээн ааҕааччыларга Скрыбыкина А.В. (С.Р. Кулачиков — Эллэй поэматыттан быһа тардыы) мэҥэ сурук II үрдэлин, А.П. Рязанскай аатынан оскуола маҥнайгы кылааһын уолаттара мэҥэ сурук III үрдэлин, (салайааччы Софронова М.П.), биирдиилээн оҕолорго Степанов Сарыал мэҥэ сурук II үрдэлэ, Караканова Дайаана мэҥэ сурук II үрдэлин ыланнар үөрүүбүт үксээтэ. Бырайыагы көҕүлээччи Ирина Петровна хоһоону нойосуус үөрэтии ньыматын, хоһоону ааҕарга элбэх ааптардартан хайдах талан ылары түмсүү кыттыылаахтарга сүбэ — ама биэрэр.

Инники былааннарга Ирина Петровна тапталлаах дойдубут Соморсуммут туһунан олохтоох ааптардар хоһооннорун нойосуус үөрэтэн доргуччу аахтарар соруктаах.

       Кулун тутар 8 күнүгэр Сааскы бастакы бырааһынньыгы бэлиэтиир үгэстээхпит. Быйыл  кулун тутар 8 күнүгэр Саха сирин биллиилээх, киэӊ туттар асчыппыт Иннокентий Иннокентьевич  Тарбаахап 80 сааһын бэлиэтээтэ.  Бу кэрэ бэлиэ күнү көрсө Чакырдааӄы сельскэй библиотека иһинэн дьарыктанар «Дьиэ кэргэнинэн ааӄыы» түмсүү 2 кылаас оӄолоро (сал. Павлова А.А.) ийэлэрин кытта Иннокентий Тарбаахап ырысыаптарынан сахалыы араас эгэлгэ астары астаан үөрдүлэр – көттүлэр. Өссө астаабыт астарын хаартыскаӄа түһэрэн бэртээхэй «Мааны астаах сахалыы сандалым»  альбом оӊорон чугас дьонноругар бэлэх оӊордулар. Саха төрүт аһын киэӊ эйгэӄэ көӄүлүүр киһибитигэр Иннокентий Иннокентьевичка баӄарыахпыт этэ кытаанах доруобуйаны уонна уһуннук дьоллоохтук олороргор.

Баһылай Харысхал аатынан библиотекаҕа, Аҕа дойду Улуу сэриитигэр хорсун байыаннай инженер, Советскай союз геройа буолбут, генерал Дмитрий Михайлович Карбышев төрөппүт кыыһа Ольга Дмитриевна Карбышева тэрийбит, 60-н тахса сыл устата салҕанан бара турар бүтүн россиятааҕы Карбышевскай хамсааһына, хас биирдии оҕоҕо патриотизм үөскэтэр. Ол хамсааһыҥҥа Амма улууһуттан Мээндиги, Таатта, Чурапчы, Ньурба, Дьокуускай к. үөрэнээччилэрэ сылын аайы Новгородскай уобаласка: Ильмень күөлгэ, Старай Русса к. таһынааҕы сэрии буолбут сирдэригэр чинчийэр-үөрэтэр үлэлэргэ кытталлар, бэҕэһээ ону сэргээн оскуолабытыгар, библиотекаҕа, музейга Сулҕаччы оскуолата ыалдьыттаата. Музейга Мээндиги кэрэхсэбиллээх сирдэрэ, экспонаттара кэпсэннэ, библиотекаҕа байыаннай уонна араас боппуруостарга икки команданан викторина ыытылынна.

13 февраля, в день якутского языка и письменности, Бетюнская сельская библиотека провела диктант среди населения села. Первой локацией проведения диктанта была Бетюнская агрошкола, учителя с удовольствием написали диктант. Активное участие провели местное самоуправление- Администрация села Бетюнь, в том числе и глава наслега Никитин А.Н. Третьей локацией стал ЦНТ им С.Я. Левина. В общем в диктанте приняли участие 25 человек, из которых 15 человек написали диктант на отлично, им были вручены грамоты., остальным сертификаты об участии.

Амма Наахара нэһилиэгин «Түмэн» сынньалаҥ киинигэр «Төрөөбүт төрүт тыл» бэлиэ күнүн түмүктүүр тэрээһинэ буолан ааста.

Нэһилиэккэ төрүт тылы, үгэстэри, сахалыы куту оҕо саастан бэлэхтиир «Үрүйэчээн» фольклорнай бөлөх салайааччыта Туяра Мартынова биэчэри салайан ыытта. Саалаҕа олорор көрөөччүлэри «Үрүйэчээннэр» алаадьынан күндүлээтилэр. Онтон сахалыы оһуор үҥкүүтүн Юля Захарова тэрийэн флешмобка бары туран кыттыстылар. Биир дойдулаахпыт Баһылай Филиппов — Амыырыскай суруйан хаалларбыт «Үөмэстэй бэргэн» олоҥхотун «Өбүгэ» фольклорнай бөлөх туруорда. Олонхону толорооччулар бэйэлэрэ араас оруолларга куоластарын уларыта — уларыта аахтылар.

Онтон Өрөспүүбүлүкэҕэ биллэр үлэлээх «Үрүйэчээн» фольклорнай бөлөх кыттааччылара Эмистэн төрүттээх Юрий Борисов «Баһырҕастаах аттаах Баабый Баатыр» олоҥхотун толорбуттарыгар көрөөччүлэр ытыс тыаһын бэлэхтээтилэр. Оҕолор тутта-хапта, саҥара-иҥэрэ үөрэммиттэрэ таайан аҕыйах хонуктааҕыта «Аммабытыгар олоҥхо дьиэрэй!» күрэххэ иккис үрдэли ылан кэлбиттэрэ буолар. Туяра Мартынова таһаарар хомуһугар холбонон бары тэҥҥэ хомус тардан дьиэрэттилэр. Үөрүү быыһыгар уоскулаҥҥа көрөөччүлэргэ анаан нэһилиэк ааҕар дьиэтин салайааччыта Екатерина Унарова саха тылыгар аналлаах тургутуу ыытта. Онтон саалаттан Матрена Петрованы таһааран мимика нөҥүө айымньылары таайтарда. Бу киэһэ «Аммабытыгар олоҥхо дьиэрэй!» олоҥхо күрэҕин кыракый олоҥхоһуттарыгар Ганя Пахомовка «Дорҕоонноох толорооччу», Мира Романоваҕа «Түөлбэ үгэһин тутааччы», Уйгууна Кузьминаҕа «Ийэ кылыһахтаах толорооччу» анал ааттары туттардылар.

Сахалыы тэрээһин оһуохайынан түмүктэннэ. Төрөөбүт тыл бу биһиги саамай улахан баайбыт буоларын умнумуоҕуҥ!

Олунньу 13 күнүгэр Сахалыы сурук – бичик күнүн чэрчитинэн сыл ахсын түөлбэлэр икки ардыларыгар ыытыллар «Саха тыла дуорайдын» диэн биктэриинэ олус тэрээһиннээхтик ыытыллынна. Биктэриинэни Илларионова Р.В. аатынан библиотека иилээн-көӄүлээн ыытта. Хас түөлбэ аайыттан 3-түү киһилээх (1 оскуола үөрэнээччилээх) хамаанда мустан, кыайыы иһин күрэхтэстилэр.  Биэс түһүмэх түмүгүнэн Чыпчаал аат – Кустук түөлбэ, 2 миэстэ – Кэскил түөлбэ, 3 миэстэ – Эрчим түөлбэ уонна 4 миэстэ Дьулуур түөлбэ буолуллар. Биктэриинэӄэ кыттыбыт дьоммутугар бэлиэ сурук уонна сэмэй бэлэх туттарыннылар.

Олунньу 14 күнүгэр төрөөбүт тыл, сурук — бичик күнүн чэрчитинэн уонна Амма улууһугар Олоҥхо сылыгар аналлаах, үгэскэ кубулуйан сыллата ыытыллар, нэһилиэк түөлбэлэрин икки ардыларыгар «Өркөн өй» интеллектуальнай оонньуу буолан ааста.  5 түөлбэттэн 3-түү киһилээх хамаанда кыттыыны ылла. Өйү-санааны, билиини тургутар, толкуйдатар араас хабааннаах боппуруостарга хоруйдаатылар. Тобуллаҕас толкуйдаахтар, булугас өйдөөхтөр тыҥааһыннаах киирсиилэрин түмүгэ маннык буолла: 110 очукуону хомуйан, «Сардаҥа» түөлбэ эрэллээхтик бастаан кыайыы өрөгөйүн биллэ. Иккис миэстэҕэ, 90 очукуону ылан, «Аартык» түөлбэ таҕыста. Онтон үһүс миэстэни, 80 очукуону хомуйан, «Сомоҕо» түөлбэ хамаандата ылла. Бары кыттааччылар билбэтэхтэрин билэн, билиилэрин хаҥатан, саҥаны билэн-көрөн, астынан-дуоһуйан, сэргэхсийэн тарҕастылар, махтал тылларын тиэртилэр.

«Төрөөбүт тыл уонна сурук — бичик» нэдиэлэтин чэрчитинэн Алтан орто оскуолатын 6 кылааһын үөрэнээччилэрэ «Мин саха оҕотобун» диэн интеллектуальнай оонньууга кытыннылар. 4 түһүмэхтээх тыҥааһыннаах киирсии түмүгүнэн кыайылаах хамаанда быһаарыллан оҕолор илии тутуурдаах, өттүк харалаах буоллулар. Сылаас алаадьыны кытта отон утаҕынан үссэннилэр, өйдөбүнньүк хаартыскаҕа түстүлэр. «Ийэ тылым — саха тыла» кинигэ быыстапкатын көрөн — истэн, билбэтэхпитин биллибит диэн бэккэ сэҥээрдилэр, астыннылар

Быйыл 10 төгүлүн ыытыллар » Сахалыы дьыктаан» Алтан нэһилиэгэр 4 түөлбэнэн (тэрилтэнэн) ыытыллан, барыта 42 киһини хапта. Ол иһиттэн «Туйгун суруксут» үрдүк аатын 5 киһи ылла. Дьыктаан суруйааччылар сахалыы таҥнан, саха түмсүүлээҕин, биир сомоҕо омук буоларын көрдөрдүлэр.

Күн уһаан оҕо — аймах таһырдьаттан кииримээри гыннар да, Алтан орто оскуолатын 3 кылааһын үөрэнээччилэрэ кинигэлэрин ааҕыытын тохтоппоттор. Ол курдук дорҕоонноохтук ааҕыыбыт чааһа бу сырыыга оҕоҕо аналлаах сурунааллары ырытыынан, ааҕыынан саҕаланна. Оҕолор Саха сирин уонна Россия издательстволара таһаарыыларын тэҥнээн көрдүлэр. Уонна түмүгэр, бэйэбит тылбытынан тахсар сурунаал быдан өйдөнүмтүө, бэйэбитигэр чугас эбит диэн быһаардылар. Ааҕа илдьибит кинигэлэрин туттаран, саҥа кинигэлэри уларсан, өссө да кэлиэх буолан үөрэн — көтөн тарҕастылар.

Для коллектива школы и жителей наслега библиотекарь Елена Алексеевна провела диктант, приуроченный ко Дню якутского языка и письменности.

Также, третье поколение села для учащихся с 5-11 кл провели конкурс чтецов «Мин терут тылым — саха тыла». Участники читали и написали стих на родном языке. 1 место получила Торопова Саина, ученица 10 кл, 2 место Устинов Кирилл и 3 место Кралин Артём. Остальных участников наградили специальными номинациями. Благодарим коллектив сельской библиотеки и третье поколение наслега за проведенные мероприятия.

Олунньу ый 13 күнүгэр төрөөбүт тыл, сурук-бичик күнүн көрсө

        Х төгүлүн ыытыллар Өрөспүүбүлүкэтээҕи сахалыы дьыктаан ыытылынна. Бу күн  нэһилиэкпит үрдүнэн барыта 63 киһи кыттыыны ылла, ол иһигэр Күннүк Уурастыырап аатынан Эмис орто оскуолатын 9-10 кылааһын үөрэнээччилэрэ уонна үлэһиттэрэ, Чуораанчык оҕо уһуйаанын үлэһиттэрэ уонна олохтоох модельнай библиотекаҕа мустубут Эмис нэһилиэгин олохтоохторо, ыалдьыттара.

        Ону тэҥэ, олохтоох библиотекаҕа бэрт сэргэх “Төрөөбүт тылгын төһө билэҕин?” тургутук түмүгэр кыайыылаахтар билиннилэр, өйдөбүнньүк призтарынан наҕараадаланнылар.

        Дьыктаан түмүгүнэн “Туйгун” суруйааччыларга “Добун” суруктар, кыттыыны ылбыт дьоммутугар туоһу суруктар туттарылыннылар.

         11 февраля 2024г. Состоялся рабочий выезд   работников  МФОК (многофункциональный объект культуры) в Таттинский улус с. Баяга на встречу с Неустроевым Борисом Федоровичем – Мандар Уус – народным мастером, заслуженным работником культуры Республики Саха (Якутия), лауреатом Государственной премии имени П.А. Ойунского, Почетным гражданином Таттинского улуса. Встреча состоялась в «Центре Культуры и Духовности «Мандар Уус», основанном на философских идеях  Б. Ф. Неустроева – Мандар Уус, также встретились с жителями села Баяга, посетили музеи, мастер классы и увидели своими глазами этнокультурный комплекс Могол ураса,  сделанный из бересты умелыми руками энтузиастов, народных мастеров со всей республики.

         Встреча с Мандар Уус оставил в наших сердцах глубокий след, теперь мы без единого сомнения убеждены в том, что Мандар Уус является одним из одаренных Природой и высоко эрудированных, талантливых мастеров современной Якутии.

        «Киһи аймахтаах, дьонноох-сэргэлээх буоллаҕына, киһи буолар. Биир суолунан, биир олоҕунан олоруохтаах эбиппит. Сүүс сылынан олохпут төһө уларыйыаҕай? Күүспүтүн түмтэхпитинэ эрэ, биһиги сайдар кыахтаахпыт. Култуурабыт, тылбыт-өспүт сайдан кэлбитин курдук сайда туруоҕа. Тылбытын илдьэ хааллыбыт да, омук быһыытынан симэлийиэхпит суоҕа».   Мандар Уус

Олунньу ый 5 чыыһылатыгар Амма улууһугар 2024 Олоҥхо ыһыаҕын көрсө “Олонхо – саха норуотун барҕа баайа!” биһиги нэһилиэкпитигэр Эмис нэһилиэгин муниципальнай тэриллии дьаһалтата, Е.А. Захарова-Саха Күөрэгэйэ аатынан култуура киинин уонна Эмис нэһилиэгин модельнай библиотека үлэһиттэрэ дорҕоонноохтук ааҕыы  эстафетатын Тимофей Захаров – Чээбий «Ала Булкун бухатыыр” олоҥхотунан саҕалаатылар. 

Амма — Наахаратааҕы олохтоох библиотека Всероссийскай «Подари книгу библиотеке» акцияҕа кыттыста. Акция ыытыллыбыта 8-с сыла буола. Акциябытыгар нэһилиэкпит олохтоохторо көхтөөхтүк кытталлар. Ол курдук быйыл «Уоран тарбах», «Кыбытык», «Эгэлгэ» коллекционердар, «Дуораанчык» уһуйаан коллективтара олохтоох библиотекабытыгар кинигэ бэлэх ууннулар.

Олунньу 13 күнүгэр Төрөөбүт тыл — сурук бичик күнүгэр Амма — Наахара тэрилтэлэрэ сахалыы дьыктаан суруйдуулар.

Быйылгы дьыктаан тиэкиһэ биир дойдулаахпыт, Саха норуодунай суруйааччыта Миитэрэй Наумов «Күөх уол» (Көҕөччөр ат туһунан номох) тиэкиһинэн үлэ буолла. П.И.Яковлев аатынан Амма — Наахара орто оскуолатын учууталларыгар уонна үөрэнээччилэригэр дьытаан тиэкиһин суруйтардылар Макарова М.П., Устинова М.М. — саха тылын учууталлара, АНВА — ҕа дьытаан тиэкиһин суруйтарда Ефремова Н.Н. П.И.Яковлев аатынан Амма — Наахара орто оскуолатын музейын салайааччыта уонна КЦ «Түмэн», «Дуораанчык» уһуйааҥҥа дьытаан тиэкиһин суруйтарда бибилиотекарь Унарова Е Н. Бу күн тэрилтэлэрбит бэйэлэрин сахалыы суруйарга холоннулар.

Өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн Х төгүлүн ыытыллар “Сахалыы дьыктаан” аахсыйа Амма улууһугар ыытылынна. Бу аахсыйаҕа кыттыһан олунньу 13 күнүгэр Болугур нэһилиэгэр төрөөбүт тыл уонна сурук бичик күнүгэр дьыктааны суруйуу ыытылынна. Дьыктааҥҥа норуодунай суруйааччы Миитэрэй Наумов “Күөх уол” айымньытыттан быһа тардан 204 тыллаах тиэкис сурулунна. Дьыктаан оскуола, «Колосок» уһуйаан, култуура киинин былаһааккаларыгар ыытылынна. Дьыктааны М.А. Ноговицын аатынан култуура киинигэр Е.Е. Пахомов аатынан орто оскуола саха тылын уонна литературатын учуутала Петрова Т.П., «Колосок» уһуйааҥҥа бэтэрээн учуутал Кондакова В.А. суруйтардылар. Култуура киинигэр нэһилиэнньэҕэ ыытыллыбыт тэрээһиҥҥэ нэһилиэк баһылыга Андрей Никитич эҕэрдэ тылынан саҕаланна, сахалыы ыраастык саҥарар, суруйар туhугар, ийэ тылбытын билиэх, үөрэтиэх, баhылыах тустаахпыт диэн баҕа санаатын эттэ.

Суруллубут тиэкистэри учууталлар Татьяна Прокопьевна, Варвара Афанасьевна, Анна Васильевна сыаналаатылар. Уустук сурук бэлиэлэрдээх, уус — уран тыллаах тиэкиһи биһиги ааҕааччыларбыт сүнньүнэн кыайа — хото тутан суруйдулар. Дьыктаан суруйбут дьоҥҥо туоһу сурук туттарылынна.

Түмүккэ тиэкиһи туйгун сыанаҕа суруйдулар:

Сидорова София Михайловна, Афанасьева Татьяна Юрьевна, Ноговицына Любовь Майродовна, Филиппова Галина Яковлевна, Андреева Екатерина Иннокентьевна, Макарова Анна Петровна, Кононова Саргылана Ивановна, Дьячковский Семён Семёнович, Кузьмин Евгений Семёнович. Туйгун сыанаҕа суруйбут кыттааччыларбытыгар ДОБУН СУРУК туттарыллыаҕа. Сахалыы таба суруйууга бэйэлэрин тургутан көрүөн баҕалаах дьоммут сыл аайы элбии тураллара биһигини үөрдэр.

Көхтөөхтүк кыттыбыт нэһилиэкпит дьонугар, тэрилтэбит үлэһиттэригэр тэрийээччилэр ааттарыттан улахан махталбытын тиэрдэбит.

Олоҥхоһут Вера Исакова айымньыта бастакытын сүрэхтэннэ.

Сулҕаччы нэһилиэгин Саха народнай суруйааччыта Д.Ф. Наумов — Миитэрэй Наумов аатынан библиотека иһинэн үлэлиир “Суһум” — айар дьон түмсүүтүн чилиэнэ Вера Егоровна Исакова дэгиттэр талааннаах киһи. Кини хоһоон суруйар, иистэнэр, оҕоруоччут бэрдэ. Ону таһынан кини олоҥхо суруйар уонна толорор биир сэдэх талааннаах. Бүгүн республикабыт үрдүнэн бэлиэтэнэ турар “Төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик” күнүгэр Вера Егоровна оҕолорго анаан суруйбут “Дьулусханнаах сырыылаах Дохсун Ньургустай” олоҥхотуҥ аан-бастаан дьон дьүүлүгэр таһаарда. Кини махталлаах истээччилэринэн буоллулар “Чычып-Чаап” уһуйаан иитиллээччилэрэ уонна иитээччилэрэ. Бу үлэһит коллектив талааннаах биир дойдулаахтарын кытта, олоҥхо уустук эйгэтигэр оҕолору уһуйууга бииргэ үлэлэлэһэргэ куруук бэлэмнэрин, салгыы бу олоҥхонон оҕолорго сөптөөх ойуулардаах, оонньуулардаах дьоҕус олоҥхо кинигэтин таһаарар баҕа санааларын эттилэр.

Елена Попова

Олунньу ый 10 күнүгэр олохтоох библиотека уонна «Дархан» култуура уонна сынньалаҥ киинэ улахан кылаас оҕолоругар төрөөбүт төрүт тыл, сурук — бичик күнүгэр аналлаах «Һөҕүҥ» тематическай биэчэр ыыттылар. Бу киэһэ оҕолорго сахалыы толору таҥастаахтары бэлиэтээтибит. Интеллектуальнай киирсиигэ саха тылдьытын туһанан умнуллубут тыллар суолталарын буларга, саха норуодунай суруйааччылар тыл туһунан бэргэн этиилэри таайыыга, сахалыы пазл-лы хомуйарга уонна да атын өбүгэлэрбит оонньууларын оонньоон астыннылар. Кырыымпаҕа Айаал Гарильевич, күпсүүргэ Туйаара Дмитриевна, хомуска Алена Константиновна мастер — класс биэрдилэр. Оҕолорбутун сахалыы сиэринэн сиэлинэн ыраастаан, алаадьынан Мария Егоровна айах тутан үөрэн тарҕастыбыт.

Убаастабыллаах истээччилэр!

        “Эйиэхэ, Айхал уонна Чиэстэбил” — диэн элбэҕи өйдөтөр уонна бигэргэтэр этиинэн кылгас да буоллар олус суолталаах устуубун саҕалыыбын… Бу тыллар ананаллар биһиги киэн туттар киһибитигэр… Өрөспүүбүлүкэҕэ киэҥник биллибит салайааччы, уопсастыбаннай деятель, СӨ норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, СӨ үөрэхтээһинин туйгуна, СӨ муниципальнай сулууспатын туйгуна, Софья Сидорова (2014) аатынан бочуоттаах бэлиэ хаһаайына, өр сылларга Амма улууһун социальнай эйгэтин салайбыт дьиҥнээх патриот Прасковья Ивановна Емельяноваҕа.

        Прасковья Ивановна 1964 сыллаахха, олунньу ый 8 күнүгэр, Абый оройуонугар Кириэс Майыар нэһилиэгин Намы күөл учаастагар бастакы оҕонон Корякиннар дьиэ кэргэҥҥэ күн сиригэр кэлбитэ (арааһата бары Бөтүҥҥэ төрөөбүт дии саныы олорбут буолуохтааххыт).     

         Бүгүн оруобуна төрөөбүт күнэ буолуохтаах этэ. Үбүлүөйдээх сыл. Кини туһунан алтыспыт дьоно хайдах саныылларын истиэҕин…

         Бары истибиккит курдук Прасковья Ивановна баарын тухары бириэмэтин, күнүн-дьылын барытын үлэтигэр анаабыта. Биир да мүнүүтэ бокуойа суох дьон-сэргэ олоҕо тупсарын туһугар олорбута. Үлэҕэ, олоххо дьулуура, бэйэтигэр ирдэбилэ оннук эбит буоллаҕа. Олохтон соһуччу барыыта олус хомоппута, ыарахан күннэр ааспыттара. Төрөөбүт дойдута, Сахатын сирэ сайдарыгар эҥкилэ суох бэринэн, доруобуйатын, олоҕун толук уурбута. Бар дьоно кини үлэтин үрдүктүк сыаналыыбыт. Кини баҕарбыт баҕа санаатын кэлэр кэнчээри ыччат салҕыырын тухары Аммалар киэн туттар киһибит өрүү тыыннаах буолуоҕа. Кини сүбэтэ-амата, көмөтө инникитин даҕаны кэрэ баҕа санаалара суолдьут сулус буолан сырдата, угуйа туруоҕа. Онон кини олоҕун салгыырга, баҕа санаатын олоххо киллэрэргэ бары биир сомоҕо түмсүүнэн өйөһөн-өйдөһөн үлэлиэхтээхпит, үтүөҕэ-кэрэҕэ тардыһыахтаахпыт. Сарсыҥҥыны салайсыаҕын, кэскиллээҕи тэрийсиэҕин…

Болҕомтоҕут иһин махтал!

Саныыбыт. Ахтабыт. Суохтуубут.

“Олонхо – саха норуотун барҕа баайа”

         Сэргэ-Бэс бөһүөлэгэр олунньу ый бастакы күнэ бэт сэргэхтик ааста. Амма улууһугар 2024 сылга ыытыллар Олоҥхо ыһыаҕын көрсө олоҥхону нэһилиэк тэрилтэлэрин иһигэр “Олонхо – саха норуотун барҕа баайа” дорҕоонноохтук ааҕыы саҕаланна. Бу ааҕыы Амма улууһа (оройуон) муниципальнай оройуон баһылыга С.Н. Кузьмин бигэргиитинэн, Амма улууһун култуураҕа уонна норуот айымньытын салататын салайааччыта И.Ф. Иванов сөбүлэҥинэн, улуустааҕы Күннүк Уурастыырап аатынан кииннэммит библиотечнай тиһик тэрийиитинэн тэрилиннэ. Күн бастакы аҥара тэрилтэлэринэн улуус уураҕын олоххо киллэрсэр сыаллаах олонхону дорҕоонноохтук ааҕыынан аһылынна. Манна школа, кулууп, балыаһа коллектива уонна үөрэнээччилэр Күннүк Уурастыырап Тойон Дьаҕараматын аахтылар.

      “Бары уруһуйдуубут” диэн саха республикатын үрдүнэн ыытылла турар улахан бырайыак туһунан истэ-билэ сылдьабыт. Бу бырайыак аан бастаан 2015 сыллаахха бастакы президеммит Михаил Ефимович Николаев төрөөбүт сиригэр Хаҥалас улууһугар саҕаламмыта, төрүттээччинэн буолар дьоһуннаахай ытык киһибит Михаил Ефимович.  Онтон ыла бүгүҥҥү күҥҥэ дылы тэриллэн киэҥник тарҕанан, дьон-сэргэ биһирэбилин ылан ыытылла турар. Ол туоһутунан буолар көһөрүллэ сылдьар эстафета бэлиэтэ.  Көһө сылдьар бэлиэ туһунан билсиһиннэрдэ Максим Николаевич Сибиряков аатынан Сэргэ-Бэстээҕи сүрүн ситэтэ суох орто оскуола директоры иитии үлэтигэр солбуйааччыта Данилова Ирина Васильевна

         Онон бүгүн ол чэрчитинэн биһиги бөһүөлэкпитигэр көҥүл темаҕа уруһуйга маастар- кылаас барда. Маастар-кылааһы ыытта уруһуй уруогун учуутала Нюргустана Прокопьевна Борисова. Бу кэрэни кэрэхсии үөрэнэргэ, тулалыыр эйгэни, айылҕаны ытыктыырга туһуламмыт бырайыак олус элбэх оҕону, улахан дьону түмтэ.  Бырайыак бүтүн Саха сирин олохтоохторугар эдэр көлүөнэбит бары өттүнэн сайдыылаах, айыы сырдык тыыннаах (духовнастаах) буолалларыгар саҥа саҕахтары саҕар, кэскиллээх инникини кэрэһэлиир.

         Бырайыагы өйөөн олоххо киллэрсэр сэмэй кылааттарын  суолтатын уонна үйэлээҕин өйдөөн дуоһуйа-астына кыттыннылар. Айар куттара уһугунна,  сатабыллара, ураты дьоҕургурдара сэмэй бэлэхтэринэн, анал суруктарынан бэлиэтэннилэр.

«Уруһуйдьуттарга УРУЙ! Айар учууталларга АЙХАЛ! Михаил Ефимовичка МАХТАЛ!»

Олунньу 2 күнүгэр Аҕа дойду сэриитигэр Герой куорат Сталинград кыайыытын 81 сылыгар аналлаах «Вечная память Сталинграда» диэн историческай чаас ыытылынна. Манна «Горькие строки о Сталинграде» хоһоон ааҕыытын акцията (кэлбит дьон бары аахтылар) буолла уонна «Сталинградская битва» документальнай киинэ көрдүбүт, сэриини ырытыы буолла. Викторинаҕа саамай сөпкө элбэҕи Деляева А.А. эппиэттээтэ. Норуот хорсун буойуннарын историята, килбиэннээх ааттара өрүү ааттана туруоҕа!

Кинигэ – сынньанар күммэр

                                             Кэпсээннээх кэрэ ыалдьыт

                                             Үлэлиир, үөрэнэр кэммэр

                                             Өйөллөөх үтүө арыалдьыт

   Республикаҕа Амма улууһа кинигэ таһаарыытыгар инники күөннэ сылдьар. Биһиги нэһилиэккэ эмиэ сылын аайы хайаан да кинигэ тахсар. Тохсунньу 26 күнүгэр Амма-Наахра нэһилиэгэр биир улахан кэрэ — бэлиэ, үөрүүлээх күн үүннэ, Амма-Наахараҕа “Ийэ уонна оҕо сылыгар” үөһээттэн ыйыллыбыт курдук “Учуутал. Иитээччи. Герой ийэ Александрова Мария Лаврентьевна” диэн дьоһуннаах өйдөбүнньүк, ахтыы кинигэ күн сирин көрдө.

   Кинигэҕэ сэмэй үлэтинэн дьон сэргэ киэҥ билиниитин, сэҥээриитин ылбыт, учуутал, иитээччи, уон оҕо иһирэх ийэтэ, Герой Ийэ, элбэх сиэн, хос сиэн, хос-хос сиэн эйэҕэс эбээтэ, педагогическай үлэ ветерана Мария Лаврентьевна Александрова олоҕун, үлэтин туһунан бэчээккэ киирбит ыстатыйалар, үөрэппит, ииппит үөрэнээччилэрин, оҕолорун, сиэннэрин, аймахтарын үтүө өйдөбүллэрэ ахтыы буолан киирдилэр.

   Мария Лаврентьевна олоҕун ахтан ааһыахха:

 Наталья Петровна, Лаврентий Прокопьевич Александровтар 8 оҕолоох дьиэ кэргэннэ төрдүс оҕонон, Мария диэн кыыс тохсунньу 10 күнүгэр 1924 сыллаахха Амма-Наахара нэһилиэгэр Танхачаайыга күн сирин көрбүтэ. Танхачаайы ырыа5а ылламмыт Кыыс Амма кытылыгар турар кэрэ көстүүлээх, айылҕа маанылаах туоната буолар. Маннык мааны дойдуга төрөөн, кэрэни кэрэхсии, сэргии улааппыта Мария. Кини бастакы кыыс оҕо буолан, дьонугар маанылатан, ийэтигэр бастын көмөлөһөөччү буолбута. Мария оскуолаҕа киирэр кэмигэр Өнньүөскэ саҥа оскуола аһыллыбыта.

   Кини  оскуолаҕа үөрэнэ сылдьан биир бастакынан пионерга киирэр, кини  үөрэҕэр өрүү туйгун, үчүгэй дьиссипилиинэлээх, активнай этэ.

Мария оскуолатын бүтэрээт Дьокуускайдааҕы педагогическай училищеҕа үөрэнэ киирэр. Ол сылларга дойдуга ыар кэмнэр тирээннэр, ийэтигэр көмө-тирэх буолаары дойдутугар төннөн кэлэр уонна 1941-1944 сс Аммаҕа райкомол инструкторынан үлэтин саҕалыыр.

   Аҕа дойду Улуу сэриитигэр элбэх эдэр ыччат бэбиэскэ тутан Ийэ дойдуларын көмүскүү бараллар. Олор истэригэр Мария убайдара бааллара.

1946-1947 сс Мария Абаҕаҕа, 1947-1948 сс Лээги оскуолаларыгар начаалынай кылаас учууталынан үлэлээбитэ. Онтон үөрэммит оскуолатыгар пионер баһаатайынан, учууталынан, интернакка иитээччинэн, сэбиэдиссэйинэн уһун сылларга үлэлээбитэ.

   1948 сыллаахха Мария, энтузиаст-учуутал Мартынов Никанор Ивановичка кэргэн тахсар. Тапталларын туоһута, 10 оҕону (7 уол, 3 кыыс) төрөтөн, иитэн улаатыннарбыттара. Людмила, Федор, Никанор, Октябрина, Виктор, Захар, Марианна, Николай, Иван уонна кыра уол Дима.

   Мария Лаврентьевна улахан дьиэ хаhаайыстыбатын көрөн, тустаах үлэтин таhаарыылаахтык толорон, үлэлээн, иитиллээччилэрин махталларын, тапталларын ылыан ылара.

   Үчүгэй үлэтин иһин элбэх грамотанан, «1941-1945 сс. А5а дойду Улуу сэриитин сылларыгар килбиэннээх үлэтин иһин», 1, 2 истиэпэннээх «Материнская слава» мэтээллээх, “Үлэ бэтэрээнэ”, ССРС Верховнай Советын от ыйын 30 күнүгэр 1965 сыллаах ыйааҕынан Мария Лаврентьевнаҕа Герой-ийэ үрдүк аата иҥэриллибитэ. 

Кинигэ сүрэхтэниитин хомуска оонньоон арйыда “Үрүйэчээн” фольклорнай бөлөх, салайааччы сиэн кыыс Туяра Мартынова.

   Маҥнайгы сиэн Римма Ваисльева эбээтигэр анаан суруйбут хоһоонугар хос сиэттэрэ композияция туруоран аахтылар.

   Людмила Никаноровна ийэтигэр анаабыт “Остуол тула олорор Ийэм миэнэ” ырыатын уунна.

   Уола Федор Никанорович, сиэттэрэ Римма Васильева, Вилена, Леонид Мартыновтар, Гаврил Александров, хос сиэттэрэ Айаана, Ангелина Мартыновалар, Айсена Николаева, “Чэлгийээнэ” вокальнай ансаабль бу күнү ылбаҕай ырыанан, кэрэ көстүүлээх үнкүүнэн киэргэттилэр.

   Кинигэ тахсыытыгар үлэлээбит Мария Лаврентьевна оҕолоро Людмила Никаноровна Ксенофонтова, Федор Никанорович Мартынов, Марианна Никаноровна Чен, сиэннэрэр Римма Михайловна Васильева, Виталий Федорович Мартынов, ону таһынан кинигэ тахсыытыгар үбүлээһиннэ көмөлөспүт Амма улууһун Амма-Наахара нэһилиэгин МТ баһылыгар Захар Семенович Александровка, П.И.Яковлев аатынан Амма-Наахара орто оскуолатын директорыгар Василий Александрович Яковлевка оҕҕолоро, сиэттэрэ махталларын тиэртилэр.

   Россияҕа “Дьиэ кэргэн”, Саха Ереспуубулукэтигэр “Оҕо саас”, Амм-Наахараҕа “Ийэ уонна оҕо” сыллара биллэриллибитинэн  “Учуутал, иитээччи, Герой ийэ Александрова Мария Лаврентьевна” дьоһуннаах өйдөбүнньүк, ахтыы кинигэ сүрэхтэниитэ буоллан ааста. Маннык кинигэлэр баар буоланнар биһиги инникилээхпит. Олорон ааспыт дьоннорбутун өйдүүр-саныыр, билэр буолабыт, кэнчээри ыччакка хаалларабыт.

   Инникини өтө көрөн үөрэппит-такайбыт, эппит-тыыммыт үөрэххэ суол-иис хаалларбыт учууталларбыт Мария Лаврентьевна, Никанор Иванович Мартыновтар үтүө тыллара биьиги сурэхпитигэр баар. Маннык тылларынан кинигэ сурэхтэниитэ тумуктэннэ.

Б. Харысхал аатынан библиотека тохсунньу 26-27 күннэригэр ыыппыт үлэлэрэ.

Библиотекаҕа, ыччаттарга Герой куорат Ленинград фашистскай блокадаттан босхоломмута 80 сылыгар аналлаах «Непокоренный Ленинград» диэн биэчэргэ слайдтаах беседа, музейга Мээндигиттэн Ленинград оборонатын кыттыылаахтара Окороков К.Н., Иванов Н.К., Семенов Н.Т., Лазарев К.П. хорсун бойобуой суолларын туһунан кэпсэттибит, Кузьма Прокопьевич Лазарев «За оборону Ленинграда» мэтээлин көрдүбүт, уонна Аҕа дойду сэриитин, Ленинград куорат туһунан викторина ыытылынна. Ону таһынан кулуубка Мээндиги нэһилиэгэр «Сырал» түмсүү кинигэтин сүрэхтэниитэ буолан ааста. Кинигэни хомуйан таһааттардылар Пухова Н.В., Говорова А.Г., редактор, олохтоох администрация баһылыгын солбуйааччыта Филиппова А.С. Тэрээһиҥҥэ түмсүү, элбэх оҕолоох далбар хотуттарын биирдии талааннара көрдөрүлүннэ, кинилэр дьиэ кэргэттэрин, оҕолорун, сиэннэрин хаартыскаларынан быыстапка оҥоһулунна, биографическай хабааннаах түмсүү кинигэтин олохтоох дьаһалта үбүлээн (баһылык Семенов И.В.), үчүгэй, цветной хаартыскалардаах кинигэ «Амма олоҕо» редакция типографиятыгар бэчээттэнэн, кэлбит дьон сэҥээриитин ылла. Биэчэр сүрүн чааһын библиотекарь Захарова М.Н. ыытта. Ону таһынан «Алгыс» кулууп коллектива (директор Попова С.Н.) оонньууну, музыкальнай эҕэрдэлэри ыытта. Түмсүү күүһүнэн мааны остуол тардыллан, сыаналаах бириистэр оҥоһулуннулар. Ыаллыы сытар Соморсун нэһилиэгиттэн баһылык солбуйааччыта Белолюбская Н.Г., ветераннар Лебедева А.В., Нестерева П.Х., Степанова А.М. кэлэн, кыттан күндү ыалдьыт буоллулар. Баһылык Семенов Илья Владимирович Нелли Викторовнаҕа «Почетный гражданин Мяндигинского наслега», Антонина Гаврильевнаҕа, Анастасия Иннокентьевнаҕа «За вклад в развитие Мэндигинского наслега» наҕараадалары туттаран, нэһилиэк туһугар ситиһиилээх, махталлаах үлэлэрэ сыаналанна. Биэчэр, кинигэ ис хоһооно даҕаны, улахан дьиэ кэргэттэр ийэлэрин сыралаах үлэлэрин сырдатан Дьиэ кэргэн сылыгар ананна.

Игра знакомство «Играй! Читай! Дружи с книгой!»

19 января 2024 г прошла ознакомительная игра-викторина «Играй! Читай! Дружи с книгой!» с новым библиотекарем Майской сельской библиотеки с детьми начальных классов МБОУ «Майская СОШ им Е.Л. Чистякова».

В ходе, которого, дети познакомились с библиотекарем, работой библиотеки и путешествовали по миру волшебства и сказок.

Весело и интересно прошла игра. Все остались довольны! Подводя итоги мероприятия, можно с уверенностью сказать, что праздник удался. Надеемся, что это мероприятие останется надолго в памяти ребят и поднимет интерес к чтению книг.

«Ленинград блокадата» 2024 сыл тохсунньу ыйыгыгар 81 сыла. Тохсунньу 19 күнүгэр нэһилиэкпитигэр «Ленинград блокадата» кинигэ быыстапката уонна слайд көрүүтэ ыытылынна.

Мероприятияҕа кинигэ көрүүтэ, хаартыскалар тула кэпсэтии, ырытыһыы буолла. Ол кэннэ «Ленинград блокадата» слайд презентация көрдүлэр. Ленинград блокадатын саҕана дьон хайдах олорон, олох иһин охсуһан, хайдах курдук сут — кураан, тымныы тыйыс күннэри туораабыттарын туһунан көрдүлэр-иһиттилэр. «Блокадный хлеб» диэн тугун оҕолор сэргии иһиттилэр.

Маннык мероприятиялар оҕону, ыччаты дьиҥнээх патриот буоларга иитэр-үөрэтэр.

Биһиги нэһилиэкпитигэр 2024 сылбыт биһиэхэ бэрт сэргэхтик саҕаланна, ол курдук тохсунньу ый 20 күнүттэн олохтоох библиотека инбэлиит оҕолорго анаан «Бэлэх» диэн аахсыйа тэрийдэ. Манна урукку сыллардааҕы оҕо сурунаалларын, фондаттан тахсыбыт оҕо кинигэлэрин суулаан түҥэтэргэ бэлэмнии олорор.

ТОП-5. Самые читаемые книги месяца в Болугурской библиотеке

1. Босикова, Ульяна Дмитриевна. Суостаах кэм өргөhүгэр: сэhэн. – Дьокуускай : Айар, 2022. Сэhэҥҥэ Аҕа дойду Улуу сэриитин кэмигэр Советскай Союз ыраах муннугар сэрии сорун-муҥун эҥээрдэринэн тэлбит, санныларыгар сүкпүт сэрии түҥкэтэх тыылын олохтоохторо көрсүбүт эрэйдэрин, кыhалҕаларын туhунан кэпсэнэр. Айымньы дьиҥ олоххо буолбут, баар буола сылдьыбыт чахчыларга, түгэннэргэ оло5уран суруллубут. Аныгы кэнчээри ыччат аа5арыгар сүбэлиибит.
2. Шамаев, Иван Иванович. Төлкөнү түстүүр түгэннэр. – Дьокуускай : Айар, 2021. Кинигэ5э ааптар аныгы кэм биллэр дьонун туhунан умсугутуулаахтык суруйар. Киhи киэнэ кэрэмэстэрэ, истиҥнэрэ, сэмэйдэрэ эрээри, уhулуччулаах, бэйэлэрэ да билбэттэринэн олоххо сабыдыаллыыр ураты дьон туЬунан.
3. Рязанская, Наталия Константиновна. Уруум таптала. – Дьокуускай : Бичик, 2019. Хомуурунньукка дьиҥ олоххо буолар араас быhыы-майгы: аймах-уруу бэйэ-бэйэтин билсибэт буолуутун кэдэрги содулун, дьон эппитинэн эрэ сылдьар киhи ыар дьылҕатын, А5а дойду сэриитин кэминээҕи оҕо атаҕастанар, ол эрээри дириҥ толкуйга тиийэр олоҕун быстах түгэнин туhунан дириҥ ис хоhоонноох кэпсээннэр киирдилэр. Н.Рязанская кэпсээннэрэ ааҕааччыны долгутуо.
4. Саха боотура Сахаачча. – Дьокуускай : Бичик, 2013. Элбэх ыччат дьоҥҥо холобур буолар, чаҕылхай олоҕу олорон ааспыт Н.С.Захаров-Сахаачча туhунан төрөппүттэрин, бииргэ төрөөбүттэрин, оҕо сааhын доҕотторун, чулуу спортсменнар, кини үтүө аатын өрө тутар дьон ахтыылара түмүллэн киирдилэр. Бу кинигэни ааҕан, Сахаачча үтүө аатынан киэн туттан, олоҕун холобур оҥостон элбэх көлүөнэ эдэр дьон спорт үрдүк чыпчаалларын дабайыахтара.
5. Босиков, Николай Афанасьевич. Эн онно хайаан да тиий. – Дьокуускай : Айар, 2021. Хомуурунньукка хайа да кэмҥэ суолтатын сүтэрбэт уопсастыба күннээҕи кыhалҕата, сиэрэ-майгыта, уоллаах кыыс туҥуй маҥнайгы тапталлара, киэҥ-нэлэмэн Сахабыт сирин кэрэ айылҕата олус бэргэнник, судургу тылынан сэhэргэнэр.

22 января Чакырская сельская библиотека имени Илларионовой Р.В. провела

Урок мужества на тему: «Блокада Ленинграда».

В этом году отмечаем 18 января – 81-ю годовщину прорыва блокады Ленинграда, а 27 января – 80 лет со дня полного освобождения города от фашистской осады.

В ходе мероприятия ученики просмотрели показ презентации, фотоматериалы в книгах будней блокадного Ленинграда, узнали о трагических событиях того времени. Узнали о Ленинградской школьнице Тани Савичевой, которая вела запись о гибели от голода ближайших родственников. Продемонстрировали паек хлеба блокадного периода перед ребятами.

Мероприятие играет большую роль в воспитании подрастающего поколения, формировании патриотического воспитания и чувства сострадания. Охват составил 10, из них молодежь – 4, дети – 6.

Тохсунньу 15 күнүгэр “Истиҥ иэйиигэ ылларан” литературнай киэһэ буолан ааста. Биэчэр сыала-соруга быйылгы улууспутугар ыытыллар Олонхо ыһыаҕар төһө бэлэмнээхпитий, туохтан саҕалыыбытый диэн санааттан ыытылынна. Былыр былыргыттан Саха – айылҕа оҕото. Айылҕаҕа чугас буолан олус дьоҕурдаах, талааннаах уонна тымныы айылҕалаах дойдуга олорор буолан иис суолтатын дириҥник өйдүүбүт. Иистэнньэҥнэр халадаайтан саҕалаан истээх соҥҥо тиийэ тигэн, айан-тутан, ойуулаан-оһуордаан, киэргэтэн-симээн кэллэхтэрэ. Илии сылааһын иҥэриммит, ис сүрэхтэн бигэммит, истиҥ иэйиинэн тигиллибит таҥас хаһан баҕарар сыаналанар, үйэттэн үйэҕэ утумнанар. Билиҥҥи кэмҥэ бэлэм таҥаһы хантан баҕарар атыылаһыахха, ылыахха сөп, ол эрээри дьон бэйэлэрэ тиктибит таҥастарын кэттэхтэринэ киһи олус сэргии, кэрэхсии, махтайа көрөр. Онуоха аҕам саастаах эбэлэрбит төрүт дьарыгы, иис кистэлэҥин, ымпыгын-чымпыгын билэн норуот төрүт култууратын тарҕатааччы, өбүгэ үгэһин кэлэр көлүөнэҕэ хаалларааччы, салҕааччы аатын сүгэн сатабылларын кэнчээри ыччаттарыгар үөрэтэллэригэр анаан бэчээккэ тахсыбыт кинигэлэртэн туһаналларыгар туһаайан “Саха төрүт дьарыга – иис абылаца”  кинигэ быыстапкатын тула саха тацаһын туһунан, олоонноон олорон, үүттээх чээй иһэ-иһэ сиэдэрэй кэпсэтии, ол быыһыгар араас ыйытыктар, оонньуулар бардылар. Сүбэ-ама, ыйыы-кэрдии, хардарыта санаа үллэстиитэ барда. Быыстапкаҕа турбут кинигэ сэргэннэ, ааҕааччытын булла. Жиркова Р.Н. команднай биллэр остуоруйаларынан квиз ыытта. Удина М.М. күлүүлээх боппуруостарынан ыйытык  биэрэн күллэртээн үйэбитин уһатта. Михайлова А.Н., Иннокентьева Р.И., Феофанова Т.Н. тэттик боппуруостара интириэһи таттылар. Билбэппитин билэн, билиибитин хаҥаттыбыт. Мероприятияҕа Розалия Ивановна олус үчүгэй бириистэри туруорда. Коллегабар – туспан махтал бастыҥын аныыбын.

Тохсунньу ый 19 күнүгэр Соморсун олохтоох библиотекатыгар Екатерина Иванова "Аландаайы Куландаайы бухатыыр" олоҥхотун улууспутугар Олонхо сылын көрсө оруолунан арааран доргуччу ааҕыытын ыыттыбыт. Бу олонхону ааҕыы нэһилиэкпит аҕам саастаахтарыгар ааҕан иһитиннэрэргэ былааннанан тарҕастыбыт.

Тохсунньу 17 күнүгэр Бөтүҥ нэһилиэгин библиотеката “Күөх ыллык” сытааччыларыгар «Толкуйдаа оонньоо кыай» диэн викторина ыытыллыбыта. Тохсунньу — таҥха ыйа буоларынан сибээстээн, викторинабыт квиз ыйытыылартан саҕаламмыта. Сынньана кэлбит сытааччылар бэрткэ диэн дуоһуйа, астына оонньоотулар.

«Лучше всего загадывать желания во время новолуния!»

         Придерживаясь такого правила  16 января 2024г.  провели в нашей библиотеке  тренинг  по составлению карты желаний, где  мы в женском кругу творили чудеса, создавали своими руками  карту желаний вместе, наполняя друг друга позитивной энергией.

        Тренинг  начали с разъяснения сфер карты желаний, нашли вдохновляющие картинки по разным сферам, рассказали основы составления карты, как правильно визуализировать, на какие зоны разделять желания и другие секреты.  В практической части в  ход пошли журналы и газеты, ножницы, клей, бумага.  И вот уже коллаж из вырезок и фотографий украшал карты желаний. Учитывая, что мечты у всех разные, карты желаний тоже получились разные.

       Закончилось мероприятие фотографированием на память. Все присутствующие получили внутреннюю гармонию, заряд бодрости и хорошего настроения.

Гл.библиотекарь Эмисской СМБ:   Ноговицына М.Ю.

17 января 2024г. в с. Эмис состоялся рабочий выезд режиссерско-постановочной группы спектакля Олонхо «Богатырь Ала Булкун»

        Рабочая группа театра олонхо в лице руководителя Колесова Павла Афанасьевича, главного режиссера, сценариста Хоютанов Дмитрия Дмитриевича, ассистента режиссера, музыкального консультанта Лыткиной Вероники Васильвны, художника по костюмам Максимовой Зинаиды Капитоновны и художника-постановщика спектакля Саввинова Валерия Эдуардовича встретились с жителями села и с участниками театрального кружка «Эйгэ», где были распределены  роли для игры в спектакле «Ала Булкун», премьера которой состоится  в марте этого года.

       В этот же день в библиотеке прошел круглый стол на тему Олонхо «Ала Булкун» с руководителями предприятий, где были обсуждены основные темы, затрагивающие рабочих моментов. Также, работали по книге «Ала Булкун Бухатыыр» Тимофея Васильевича ЗахароваЧээбий.

       Прошли мастер-классы для всех желающих играть в национальных инструментах – хомусе (варган) и кырыымпа.  Мастер-классы проведены  в рамках мероприятий, посвященных ысыаху Олонхо в Амгинском улусе, также для постановки спектакля. Желающие научиться играть получили первые навыки игры на хомусе и кырыымпе: теорию исполнения, традиционные стили и приемы игры на данных инструментах.

       И это не последняя работа группы,  главный режиссер Колесов Павел Афанасьевич сказал, что это только начало их совместной работы с нашим наслегом.

Гл.библиотекарь Эмисской СМБ:   Ноговицына М.Ю.

Сулҕаччы нэһилиэгин үбүлүөйдээх ытык кырдьыҕастара

Егор Иннокентьевич Ефимов (1929 – 2014)

 – «Бочуот Знага» орден кавалера, ССРС доруобуйатын харыстабылын туйгуна, ССРС Бочуоттаах донора, Амма улууһун уонна Сулҕаччы нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, тыыл, үлэ ветерана, Чурапчы күүс өттүнэн хоту көһөрүллүүтүн кыттыылааҕа, Сулҕаччы орто оскуолата олохтообут «Оҕолорго үтүө дьыала» орденын 1 №-дээх хаһаайына, «Чурапчы биллиилээх дьоно» кинигэҕэ киирбит тыа сирин бэриниилээх, кырдьаҕас биэлсэрэ.

Айылҕа киһиэхэ бэлэхтээбит күндүттэн күндү бэлэҕэ – доруобуйа. Егор Иннокентьевич 1949 сылтан 2005 сылга диэри, барыта 56 сыл устата, доруобуйа харыстабылын курдук эппиэттээх, ыарахан үлэҕэ бүтүн олоҕун анаабыт эмчитинэн буолар. Ыраах, суола-сибээһэ суох уһук сиргэ күннэтэ дьон доруобайын, чөл туруктаах олоҕун туһугар ис сүрэхтэн кыһаллан бэриниилээхтик үлэлээһин чэпчэкитэ суох буолара биллэр.

Кини кыһамньылаах илиитигэр түбэһэн эмтэммит, сүбэтин-аматын ылыммыт дьон: «Егор Иннокентьевич – Соморсун, Сулҕаччы дьонун дьоллоругар түбэһэ кэлбит киһи», ‒ диэн мээнэҕэ эппэттэр. Биһиги нэһилиэктэн хас да уол оҕо биэссэр идэтигэр үөрэнэн, үлэлии сылдьаллар: ол курдук Герман Неустроев, Николай Фелегонов, Савва Неустроев, Афанасий Тоскин. Идэтигэр уһуйбут туйах хатарааччы кыргыттара ‒ РФ доруобуйатын харыстабылын туйгуна Елена Петровна Ефимова, СР доруобуйатын харыстабылын туйгуннара Нина Егоровна Карманова, Александра Варфоломеевна Протодьяконова бэйэлэрэ билигин үлэ ветераннара.

 Павлов Петр Михайлович (1929- 2021)

— Саха Республикатын “Гражданскай килбиэн” анал бэлиэ хаһаайына, Саха Республикатын бочуоттаах пенсионера, Амма улууһун уонна Сулҕаччы нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, тыыл уонна үлэ ветерана, республикаҕа биллэр кыраайы үөрэтээччи 1929 с. от ыйын 12 күнүгэр Амма оройуонун Сулҕаччы нэһилиэгэр төрөөбүтэ.

Ийэтэ Татьяна Григорьевна Федотова  уол кыра эрдэҕинэ өлбүтэ. Аҕата Михаил Константинович Павлов сэрии кэмигэр Ааллаах Үүҥҥэ таһаҕас таһыытыгар сылдьан эмискэ ыалдьан 1943 с. сааһыгар өлбүтэ.    1945 с. Иннокентий Поисеевич Михайлов-Харачаас аатынан холкуос чилиэнинэн буолбута. Нөҥүө сыл Мындаҕаайы 7 кылаастаах оскуолатын бүтэрбитэ. Ол кэнниттэн төрөөбүт Сулҕаччытыгар кэлэн нэһилиэккэ “Ааҕар балаҕан” сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ.

  Профтех училищеҕа бухгалтер идэтин үөрэнэн бүтэрэн баран 1961 сыллаахха  Соморсун нэһилиэгин Ленин аатынан бөдөҥсүйбүт холкуоһугар үлэтин экономиһынан саҕалыыр. Нөҥүө сылыгар бэйэтин баҕа өттүнэн төрөөбүт Сулҕаччытыгар комплекснай биригээдэҕэ бухгалтерынан анатан кэлэр. Петр Михайлович 1970 сыллаахха ССКП кэккэтигэр киирбитэ. 1972-1985 сылларга нэһилиэк сэбиэтин исполкомун председателинэн 5 быыбар устата тохтоло суох үлэлээн “Сэбиэт Бүөтүр” диэн убаастана ааттанар салайааччы буола үүнэн тахсыбыта.

50-ча сыл устата нэһилиэгин олоҕун сырдатар, сытыы проблемалары туруорар сүүһүнэн ыстатыйалара оройуон уонна республика хаһыаттарыгар бэчээттэммиттэрэ. Павлов П.М. аата улуус хаһыатын “Бочуотаах кинигэтигэр” киирбитэ, “Элэйбэт бөрүө”, “Муударай бөрүө” анал ааттар хаһаайыннарынан буолбута.

Кини дьаныһан туран өр сыл  Сулҕаччытын историятын чинчийбитэ, үөрэппитэ, нэһилиэк чулуу дьоннорун туһунан ахтыылары, суруйуулары муспута. Саха народнай артыыһа Христофор Максимов, эстрада бастакы үҥкүүһүтэ Дмитрий Неустроев, Дмитрий Фелегонов-Бөҕө Тоҥус туһунан брошюралары таһаартаан сүтэн эрэр ааттарын тилиннэрбитэ. Пенсияҕа тахсан баран СР Национальнай библиотекатыгар, Национальнай архыыпка сылдьан көрдөөһүн үлэтинэн ыкса дьарыктаммыта, саҥа матырыйааллары булаттаабыта, элбэх киһини кытта көрсөн кэпсэппитэ. Ол түмүгэр  үөлээннээҕэ Максимов Михаил Николаевиһы кытта кыраайы үөрэтэр музейы тэрийбиттэрэ, “Сулҕаччы түөлбэтигэр”, Улуу Кыайыы 65 сылыгар анаан “Сулҕаччы нэһилиэгин өйдөбүнньүк кинигэтэ”, сахалартан бастакы гражданскай сэрии геройа И.П.Михайлов-Харачаас төрөөбүтэ 150 сылыгар “Харачаас” кинигэлэри бэлэмнээн бэчээттэппитэ.  Оттон 2016 сыллаахха “Амма киэн туттар дьоно” серия чэрчитинэн “Тулуур, дьулуур күүһүнэн” автобиографическай сэһэнэ киирбит хомуурунньук тахсыбыта.

Амма улууһун ытык кырдьаҕаһа Павлов Петр Михайлович олоҕун устата төрөөбүт Сулҕаччытыттан харыс да халбарыйбакка үлэлээн-хамсаан  нэһилиэгин, улууһун сайдыытыгар бэйэтин дьоһун кылаатын киллэрэн ааспыта.

Николаев Василий Степанович (1914 -1988)

Сулҕаччы нэһилиэгин төрүт олохтооҕо.  И.П. Михайлов-Харачаан аатынан колхоз чилиэнэ. Аҕа дойду улуу сэриитин кэмигэр 15.06.1942 сыл сэриилэһэр аармыйаҕа ыҥырыллыбыт (Чурапчы ОБК). Пулеметчик. 21.06.1946 сыл эргиллибит.

1193 СП 360 СД 307-с гв. арт. полк, 147 зенитнэй арт. полк.

«Ленинград оборонатын иһин», «Хорсунун иһин» медаллардаах, «Октябрьскай революция» орденнаах САССР үтүөлээх тутааччыта.

«1941-1945 сс. Аҕа дойду улуу сэриитин кэмигэр килбиэннээх үлэтин иһин» мэтээлинэн 1948 с. наҕараадаламмыт.  Амма улууһун бочуоттаах олохтооҕо. Сэрии, тыыл, µлэ ветерана.

18 января в Чапчылганской сельской библиотеке провели мастер-класс по составлению Карты Желаний.

Мероприятие получилось очень живым, интересным и заряжающим энергией.

Сначала мы с участниками провели мини-диагностику насколько гармоничны и сбалансированы наши сферы жизни.

Для многих результаты оказались весьма неожиданными. И при создании Карты Желаний участники обращали свое внимание на те сферы своей жизни, которые были менее задействованы, чтобы выровнять поток энергии по разным сферам и направлениям.

Встреча получилась по-настоящему волшебная, участницы творили свои карты желаний. А в процессе много общались и знакомились. 

Мы благодарим всех участниц, и пусть ваши желания обязательно исполнятся в новом году!

С чего стоит начать

Прежде, чем приступить к созданию карты желаний, вам необходимо хорошенько настроиться. Вы должны быть в хорошем настроении, отдохнувшей и одухотворенной. Почему это так важно? Все просто: в свою карту вы будете вкладывать не только мечты, но и энергию, поэтому она должна быть исключительно положительная.

Следующим базовым правилом считается постановка четких целей. Если вы не уверены, что действительно чего-то хотите, то Вселенная откажется выполнять такое «туманное» желание. Не копируйте чужие мечты, а загадывайте именно то, что нужно вам.

Помните, что карта желаний — это не волшебная палочка, которая воплотит все ваши мечты в жизнь, если только вы поместите их на мудборд. Ваша цель шаг за шагом двигаться к ним, а карта желаний будет лишь напоминать о том, для чего вы ежедневно трудитесь.

Если вы понимаете, что ваши цели изменились, то не бойтесь спустя несколько месяцев заменить какую-то картинку. В этом нет ничего страшного. Плывите по течению, но все-таки постарайтесь ставить перед собой долгосрочные цели, от которых не захочется отказаться ни через месяц, ни через год.

Как сделать карту желаний : инструкция, полезные рекомендации.

Делим карту на секторы и подбираем картинки

Традиционно в искусстве фэн-шуй карту принято делить на 9 секторов и располагать их определенным образом, как на картинке внизу. Рекомендуется раскрасить каждый сектор соответствующим цветом, чтобы усилить эффект. Количество желаний должно быть сбалансировано, т. е. в каждом секторе одинаковое число. Заполнять их нужно последовательно, не перескакивая с одного на другой. Начали заполнять сектор “Богатство”? Им и занимаемся, пока

Есть общие правила при подборе изображений:

Они должны быть эмоционально заряженными и вызывать отклик в вашей душе. Не стоит гнаться за яркостью и красотой, главное – ваши ощущения.

У всех изображений должен быть позитивный настрой. Ничего такого, что вгоняет в тоску и уныние.

Старайтесь избегать черно-белых изображений.

Чем точнее вы подберете картинку к желанию, тем лучше. Хотите новую машину? Найдите фотографию конкретной модели. Мечтаете о собственном доме? Подберите максимально похожий вариант.

Можно пойти дальше и вставить свою фотографию в выбранное изображение с помощью фотошопа. Например, посадить себя за руль автомобиля или расположить на фоне Эйфелевой башни.

Сектор “Я”

Располагается в центре и отвечает за состояние тела. Сюда нужно поместить фотографию, на которой вы счастливы и довольны собой. Вокруг нее будут располагаться желания, связанные со здоровьем, самочувствием, внешностью. Например, стать стройнее, иметь чистую кожу, заняться йогой, исправить осанку, избавиться от головных болей и т. п.

На своей последней карте желаний в этом секторе я разместила изображение белоснежной ровной улыбки, т. к. давно мечтаю исправить прикус.

Сектор “Богатство”

Это место для материальных желаний. Сюда можно поместить изображение автомобиля, смартфона, новой стиральной машинки, сумочки от Chanel и т. д. Только, пожалуйста, будьте реалистами. Не стоит лепить предметы роскоши, доступные лишь представителям списка Forbes. Планка притязаний не должна быть слишком высокой.

Изображения денег, конечно, тоже можно прикрепить, но нежелательно. Все-таки нужно представлять, на что пойдут эти деньги. Если вы занимаетесь инвестициями, можете отобразить на карте свое желание в виде процента прибыли, который хотели бы получить в ближайший годНа моей карте желаний в этом секторе изображение дизайн-проекта квартиры, какой она будет после ремонта.

Сектор “Самореализация и слава”

Этот сектор отвечает за признание ваших заслуг другими людьми. Подумайте, в каких сферах хотели бы получить обратную связь. Возможно, вы увлекаетесь спортом и мечтаете победить в соревнованиях. Тогда можете приклеить на карту коллаж из кубков и медалей.

Если вы творческая личность, показателем признания могут быть восторженные отзывы и высокие оценки коллег по цеху. Для блогеров – лайки, для интеллектуалов – грамоты, для фотографов – публикации работ в журналах.

Я играю в “Что? Где? Когда?” и очень люблю побеждать. Поэтому разместила на карте желаний изображение грамоты за 1 место.

Сектор “Любовь и брак”

Если у вас уже есть партнер или супруг, можете разместить в этом секторе вашу совместную фотографию. Она будет работать на гармонизацию и укрепление союза. Возможно, есть какой-то конкретный аспект отношений, над которым вы хотите поработать. Например, найти новые совместные увлечения или решить разногласия по какому-то вопросу. Отразите это на карте.

Если же второй половинкой вы пока не обзавелись, найдите изображение счастливой влюбленной пары. Желательно, чтобы изображенные люди были чем-то похожи на вас и ваш идеал избранника. Только не нужно клеить фотографию конкретного человека, который вам нравится. Пока он не ответил взаимностью, нельзя связывать мечты о любви с ним.

В этом секторе я разместила нашу с мужем фотографию во время свадебного путешествия.

Сектор “Дети и творчество”

Дети – ключевое творение в жизни каждого. Если вы планируете в ближайшем будущем завести детей, то расположите в этой зоне соответствующие картинки. Это могут быть фотографии милых карапузов, счастливых беременных женщин. Или общепринятые символы деторождения: аист, капуста, колыбелька.

Для тех, кто пока не готов к детям или, наоборот, уже стал счастливым родителем, нужно подумать, как можно проявить себя в творчестве. Наверняка у вас есть хотя бы одно увлечение, в рамках которого вы создаете что-то новое. Живопись, музыка, поэзия, танцы, кулинария, шитье, вязание, лепка. Подберите картинки в соответствии с любимой областью.

У меня есть сын и в ближайшее время заводить детей мы с мужем не планируем. Поэтому мое желание связано с творчеством. Я давно мечтаю выпустить сборник рассказов про моего отца и разместила на карте изображение книги.

Сектор “Путешествия”

Сюда помещаем фотографии уголков земли, в которых вы хотели бы побывать. Это могут быть конкретные географические точки, к примеру, вершина Эвереста, или абстрактные красивые места, отражающие ваши предпочтения, например, побережье океана, горнолыжный курорт.

Также можно прикрепить фото известных мероприятий, которые вам хочется посетить. Например, бразильский карнавал, чемпионат мира по футболу или концерт любимой рок-группы.

Здесь я позволила себе разгуляться. Добавила фото Исландии, Бразилии и Северной Кореи.

Сектор “Карьера”

Этому сектору уделите особое внимание, т. к. работа является одной из основных сфер жизни. Сюда нужно поместить свои профессиональные цели, карьерные амбиции, результаты, которых вы хотите достичь. Как можно это все отобразить наглядно? Например, в виде графика или схемы, где отчетливо виден рост. Или в виде чисел, обозначающих конкретные показатели: количество новых клиентов, прибыль за ближайший квартал, прирост зарплаты.

Если вы мечтаете открыть бизнес, подберите картинку, связанную с выбранной нишей. К примеру, фото цветочного ларька, пекарни, магазинчика косметики.

Недавно я начала работать над своим интернет-проектом. В настоящее время он для меня в приоритете. Поэтому именно его отразила на карте желаний.

Сектор “Знания”

Человек не должен останавливаться в своем развитии. Очень важно постоянно учиться чему-то новому. За этот процесс и отвечает данный сектор. Подумайте, какие знания и навыки пригодились бы вам в жизни прямо сейчас. Возможно, стоит пройти какие-то курсы, выучить иностранный язык, да даже научиться готовить в конце концов! Возможностей для обучения в наше время куча. Вся информация доступна в интернете.

Если вы только стоите на пороге взрослой жизни после окончания школы, можете наклеить на карту фотографию вуза, в который хотите поступить. Если обучение в институте – уже пройденный этап, выберите картинки, соответствующие той области знаний, которую хотите подтянуть. Тем, кто собирается грызть гранит науки самостоятельно, могу посоветовать изображение учебника или самоучителя.

С детства я мечтала научиться петь, и вот, наконец, время пришло. Надеюсь, карта поможет мне осуществить это желание.

Сектор “Семья”

В этом секторе размещаем все желания, связанные с семьей. Как с той семьей, которую вы сами создали, так и с родительской. Если с кем-то из родных присутствуют размолвки и недопонимания, можете нарисовать вас, держащимися за руки. Если кто-то в семье болеет или испытывает трудности, приклейте фотографию, где он здоров и счастлив.

Подбирайте картинки, которые транслируют теплоту домашнего очага. Например, фото детей и родителей, играющих в настольные игры возле камина. Или фото бабушки с внуками в деревне за завтраком. Подумайте, что у вас ассоциируется со счастливой семьей.

Слава богу, в семейной жизни у меня сейчас все хорошо. Кстати, во многом благодаря предыдущим картам желаний. В этом секторе я разместила счастливую фотографию с самыми близкими членами семьи.

Шаг 3. Подписываем желания

К изображениям нужно подобрать подходящие подписи. Они должны быть простыми, конкретными и утвердительными. Писать о своих желаниях нужно как о свершившемся факте. Не “я хочу новый iPhone”, а “у меня есть новый iPhone последней модели”. Не “я хочу весить 50 кг”, а “мой вес 50 кг”.

Размещайте описание под или над картинками. Пишите красиво и разборчиво, чтобы вам потом приятно было читать.

Шаг 4. Активируем карту

Чтобы карта начала работать, ее рекомендуется символически активировать. Для этого нужно загадать маленькое желание, которое вы сможете исполнить в короткие сроки, и прикрепить соответствующее изображение. Это может быть какая-то покупка, посещение интересного мероприятия, прочтение книги, просмотр фильма. Как только оно будет исполнено, карта начнет работать.

Шаг 5. Выбираем место для хранения карты

Карта желаний – очень личная и интимная вещь, ее лучше беречь от посторонних взглядов. Но в то же время она должна попадаться вам на глаза хотя бы 5-6 раз в день. Если вы живете в одиночестве, можно смело вешать карту на стену перед кроватью. Будете просыпаться и засыпать с мыслями о своих сокровенных мечтах. Во время прихода гостей карту нужно будет снимать и убирать.

Если же вы делите свой дом с другими людьми, лучше найти для карты более укромное место. Можно повесить ее на внутреннюю сторону дверцы шкафа, например. Будете задерживать на ней взгляд каждый раз, когда вам нужно будет что-то взять.

Как правильно ставить цели: от смутной идеи до списка задач за 5 шагов

Плюс три самые эффективные техники тайм-менеджмента.

Важные нюансы

Чтобы карта работала по максимуму, нужно знать еще кое-что:

Не беритесь за изготовление, когда вы устали, в плохом настроении, подавлены. Иначе вы заякорите это состояние и каждый раз, глядя на карту, будете возвращаться к нему.

Выделите пару часов, когда никто не будет вас отвлекать. Можете включить расслабляющую музыку, зажечь свечи, чтобы настроиться на нужный лад. Перед тем как создавать коллаж, хорошенько визуализируйте свое желание и зарядите его позитивными эмоциями.

Продолжительность жизни карты составляет 1–3 года. Имейте это в виду, формулируя желания.

В определенный момент времени у вас должна быть только одна карта. Поэтому сначала разберитесь со старой и только потом создавайте новую.

Карты желаний пришли к нам из фэн-шуй. Даже если вы не верите в это учение, постарайтесь соблюдать рекомендации по поводу расположения секторов и подбора цветов. Также есть правила для выбора времени изготовления. Самый благоприятный период – 2 недели после китайского Нового года. Если не успели, делайте карту во время растущей Луны.

Старые отработанные экземпляры сохраняйте на память. Время от времени просматривайте их, чтобы напомнить себе, сколько желаний уже исполнено.

Бывает так, что некоторые желания теряют свою актуальность до того, как успели исполниться. В этом случае аккуратно отклейте соответствующее изображение и наклейте новое. С пробковой доской в этом плане намного проще.

«Айдаарыкы араҥас аттаах Аландаайы Куландаайы бухатыыр» — олоҥхо Сулҕаччы сыанатыгар

Аны сайын буолаары турар республиканскай олоҥхо ыһыаҕын көрсө ыытыллар фестиваль чэрчитинэн, Сулҕаччытааҕы Христофор Максимов аатынан культура уонна сынньалан киинэ уонна киин Сэргэ-Бэстээҕи филиала (директор Жанна Максимова), биир дойдулаахпыт, ССРС суруйааччыта, норуот ырыаһыта, олоҥхоһут Екатерина Иванова киэҥник биллибит олоҥхотугар олоҕурбут синтез-испэктээкил туруордулар. Туруорааччы режиссер Мария Дьячковская. Олоҥхону сыанаҕа үгүс дьон саҥа көрдүбүт. Спектакль саҕаланыаҕыттан бүтүөр дылы, дьон, бэл оҕолор киирбэккэ — тахсыбакка, уу — чуумпутук, олус интэриэһиргээн, кэрэхсээн көрдүлэр. Оонньооччулар таҥастара — саптара, сыана, саала киэргэтиитэ, уота — күөһэ, тыаһа — ууһа, сахалыы тыыннаах музыканан доҕуһуолламмыта — бу барыта бэйэ бэйэтигэр сөп түбэһэрин, дьүөрэлэһэрин таһынан, артыыстар оонньууларын аһан — ситэрэн, тупсаран биэрбитэ дьону олус сөхтөрдө. Бу киэһэ сыанаҕа оонньооччулар уонна залга олорор көрөөччүлэр, дьүүллүүр сүбэ бары биир киһи курдук олоҥхо туругар киирэн ыллыбыт. Элбэх киһи, сорохтор сыанаҕа олохторугар аан — бастаан тахсыбыттара, кыттыбыттара көрөөччүлэри, дьүүллүүр сүбэни кэрэхсэттэ.

Ол курдук бу синтез испэктээккэ 108 киһи кыттыыны ылла. Маны таһынан таҥаһы -сабы, оһуору-мандары тигиигэр талба талааннаах «Иис кистэлэҥэ», «Харысхал» ДПИ куруһуогун иистэҥньэннэрэ, барыта 16 далбар хотун көмөлөлөстүлэр. Декорацияны, сыананы, сааланы киэргэтиигэр кулууп бэйэтин үлэһиттэрин сэргэ талааннаах уус дьоммут Дмитрий Максимов, Николай Протодьяконов, Роман Иванов, Анатолий Максимов, Валерий Ефремов, Никита Данилов көмөлөстүлэр. Нэһилиэк олохтоохторо бука бары кэриэтэ кулууп тула түмсэн, чахчы да, олоҥхо тыыннаах дьоро киэһэтэ буолла.

Испэктээкилгэ сүрүн оруоллары оонньоотулар: Аландаайы Куландаайы бухатыыр — Дениэль Матвеев, Нууралдьын Куо — Анастасия Фомина, Долгуручаан Куо — Александра Матвеева — Мичийэ, Арбай ойуун — Матвей Фомин, Тимир Дьиэрэнкэй абааһы бухатыыра Степан Сутаков, Кыыс Ньургун — Мария Удина, Айдаарыкы араҕас айыы ата — Дмитрий Гоголев, Тимир Дэгэрээҥки сүүрүк абааһы ата — Иннокентий Борисов, маны таһынан биир сүрүн оруол, сэһэнньит — Анастасия Михайлова, Аал лууп мас — Антонина Неустроева. Маассабай сыаналарга культура киинин иһинэн үлэлиир: ийэлэр -эбээлэр

«Күөгэйэ», «Күбэйэ», оҕолор «Арсон», ыччаттар «Ритм» үҥкүү бөлөхтөрө, дьахталлар «Туйаара», оҕолор «Үрдэл» вокальнай коллективтара, «Утум» фольклорнай бөлөх чабырҕасыттара, «Дьиэрэй»- сахалыы инструменнар (төрүт дорҕоон) ансаамбыллара, быһата нэһилиэк олохтоохторо, уһуйаан кыракый иитиллээччилэриттэн саҕалаан бары кытыннылар. Испэктээкил киирэр аантан саҕалаан, 9 хаттыгас халлаан арчыһыттара маанылаах айыы аһынан айах тутан көрсүүлэриттэн саҕаланан баран, орто дойду уйгулаах оһуохайынан түмүктэннэ. Дьүллүүр сүбэ болҕойон көрдө, иһиттэ уонна спектакль кэнниттэн барыбытын мунньан санааларын эттилэр, хайҕаатылар, кыра итэҕэстэр баалларын да ыйдылар, быһаардылар.

Нэһилиэк олохтоохторо уостан түспэт номох курдук 1943 сыллаахха, сэрии кэмигэр, оччотооҕу ыччаттар, сэрии толоонуттан бааһыран эргиллибит Уус Ааппый, Стручков Евграфий Константинович көҕүлээһининэн «Ньургун Боотур» олоҥхону сыанаҕа туруорбуттарын, онно сүрүн оруолларга кимнээх оонньообуттарын ыллаабыттарын — туойбуттарын билиҥҥэ дылы сөҕө кэпсииллэр. 80 сыл буолан баран, олоҥхо кулууп сыанатыгар дьэ турда.

Быһата саха народнай суруйааччыта Күннүк Уурастыырап суруйбутунуу «Саллар саас тухары олоххо, саханы үрдэтиэ олоҥхо…»

Елена Попова

Сэтинньи ыйга Мээндиги библиотеката норуот сомоҕолоһуутун күнүгэр ыччаттарга ток-шоу «И юный Октябрь впереди». «День народного единства» темалаах кинигэ быыстапката «Рожденные Октябрьской революцией», «Лидер среди равных» М.Е. Николаев т.к., «Дьулуруйар Ньургун Боотур олонхо ааптара П.А. Ойуунускай төрөөбүтэ130сыла». Амма библиотекарьдарын кустовой семинара буолбута, музейга экскурсиялар, оҕолорго уроктар. Соморсуҥҥа «Байанай-мин үҥэр таҥарам» «кинигэ презентациятыгар кыттыы ылан эҕэрдэлээн, поэт Семен Капитонов хоһооннорун аахпыппыт, онлайн күрэхтэргэ кытынныбыт.