Мээндигигэ 33 сыл салайар үлэҕэ үлэлээбит, норуот хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, Амма улууһун, Мээндиги, Соморсун нэһилиэктэрин бочуоттаах олохтооҕо Назаров Иван Васильевич «Олоҕум ыллыктара» диэн автобиографическай кинигэтин сүрэхтэниитэ буолла.
Улуу Кыайыы 80 сылын көрсө Болугурдааҕы олохтоох библиотекаҕа араас өйдөбүнньүк тэрээһиннэри ыыттыбыт. Ол курдук, Арассыыйаҕа Аҕа дойду уонна Саха сиригэр Ийэ дойду көмүскээччилэрин сылларынан, ону тэҥэ нэһилиэкпитигэр биллэриллибит дойдуга бэриниилээх буолуу уонна өйдөбүнньүк сылларыгар туhуланан Өйдөбүнньүк нэдиэлэтэ (неделя Памяти) ыытылынна. Киэҥ ис хоhоонноох «В сердцах и книгах память о войне» кинигэ быыстапката сыл устата туруоҕа. «СВО: о подвигах, о доблести, о Героях» диэн АБДь аналлаах кинигэ быыстапката ааҕааччы болҕомтотун ылан, кинигэлэри, хаhыаттан, сурунаалтан ыстатыйалары куруук уларсан ааҕаллар. Оскуола оҕолоругар «Путь к Победе» квест оонньуу ыытыллан, 5 кылаас үөрэнээччилэрэ икки хамаанда5а арахсан 7 араас түьүмэхтэргэ илин-кэлин кииристилэр. Эдэр ыччаттарга «Сэрии историята хас биирдии сүрэххэ» диэн историческай ассорти тэрилиннэ. Бастакы чааhыгар «Болугур нэhилиэгэр өйдөбүнньүк бэлиэлэр» виртуальнай экскурсия, салгыы ытык кырдьаҕас Мария Евсеевна Петрованы кытта көрсөн сэрии хас биирдии ыалы таарыйбытын долгуйа санаан, Мария Евсеевна аҕатын Ленинград блокадатын босхолооhунун кыттыылааҕын Алексеев Евсей Саввич туhунан кэпсээтэ, хаартыскаларын, аҕатын илиитинэн суруллубут дневнигын көрдөрөн ахтан-санаан сырдатта. Көрсүhүүбүт «Улуу Кыайыы» викторинанан түмүктэннэ. Нэдиэлэ биир күнүгэр «Колосок» уhуйааны кытта бииргэ үлэлиир «Кинигэ – бастыҥ доҕор» бырайыак чэрчитинэн кырачаан ыалдьыттар кэлэн «Сэрии диэн тугуй?» бэсиэдэ иhиттилэр, доргуччу ааҕыыны сэҥээрдилэр уонна «Раскраска Победы» аахсыйаҕа кыттан уруhуйдары кырааскалаатылар. «Кыайыы дьыктаана» Бүтүн Арассыыйатааҕы аахсыйаҕа сылын аайы кыттыhан улуу сэрии туһунан умнубакка, устуоруйаны токуруппакка, чахчылары кэпсиир, сырдатар сыаллаах ыытыллар дьыктааҥҥа олохтоохтор көхтөөх кыттыыны ыллылар. Нэдиэлэ устата ааҕааччыларбытыгар литературнай лотерея оонньоттубут, хоhоону ааҕан эбэтэр минньигэс бирииhи сүүйэн үөрдүлэр-көттүлэр. Бүтүн Арассыыйатааҕы «Стена Памяти» аахсыйаҕа ытыктыыр сэрии, тыыл бэтэрээннэрбит хаартыскаларын көрдөрүүгэ туруоран, «Буорах сыттаах айымньылары» доргуччу аахтыбыт.
Нэдиэлэбитин түмүктүү М.А.Ноговицын аатынан Болугурдааҕы култуура киинигэр Улуу Кыайыы 80 сылынан, Арассыыйаҕа Аҕа дойду уонна Саха сиригэр Ийэ дойду көмүскээччилэрин сылларынан, ону тэҥэ нэһилиэккэ биллэриллибит дойдуга бэриниилээх буолуу уонна өйдөбүнньүк сылларынан, итини сэргэ биир дойдулаахтарбыт Аҕа дойду сэриитин кыттыылаахтара ини-бии Борисовтар ааттарын үйэтитэр сыаллаах оскуола орто уонна үрдүкү сүhүөх оҕолоругар «Мы, россияне, помнить будем вечно» диэн хоhоон ааҕыытын күрэҕэ ыытылынна. Бу күрэҕи олохтоох уонна оскуола бибилэтиэкэлэрэ, нэhилиэк бэтэрээннэрин сэбиэтэ тэрийэн ыыттыбыт. Болугур нэһилиэгиттэн төрүттээх ини-бии Николай, Егор, Савва, Петр уонна Василий Борисовтар Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Ийэ дойду көмүскэлигэр төрөөбүт алаастарыттан туруммуттара. Николай, Петр уонна Василий сэрии толоонугар охтубуттара, Егор уонна Савва дойдуларыгар төннөн кэлэн олох уйгутун уhансан үлэлээбиттэрэ-хамсаабыттара. Күрэхпитигэр дьүүллүүр бэтэрээн учууталларбыт – Надежда Кондакова, Альбина Павлова уонна Варвара Кондакова үлэлээтилэр. Хоhооммут күрэҕэ балаhыанньа быhыытынан кылаастан оҕолор учууталы уонна төрөппүтү кытта кыттыыны ылыахтаахтар, бэйэлэрэ талан сахалыы эбэтэр нууччалыы хоhоону ааҕаллара көҥүл. Дьүүллүүр сүбэ быhаарыытынан орто сүhүөххэ түмүк маннык буолла: 1 миэстэҕэ – 7 “а” кылаас «Это было в мае на рассвете» диэн Г.Рублев хоhоонун ааҕан (кыл. салайааччыта Наталья Кузьмина), 2 миэстэҕэ – 5 кылаас «День Победы в огнях салюта» Эдуард Асадов хоhоонунан (кыл. салайааччыта Ганира Нестерова), 3 миэстэҕэ – 7 “б” кылаас (кыл.салайааччыта Алена Евсеева) «Помните» Роберт Рождественскай хоhоонун кылаастар оҕолоро учууталларын уонна төрөппүттэрин кытта ааҕаннар тигистилэр. Улахан кылаастарга 1 миэстэни 10 кылаас «Нас двадцать миллионов» Расул Гамзатов хоhоонунан (кыл. салайааччыта Любовь Моисеева), 2 миэстэни 8 “б” кылаас эмиэ Расул Гамзатов «Нас двадцать миллионов» хоhоонунан (кыл. салайааччыта Светлана Кононова), 3 миэстэни 8 “а” кылаас (кыл. салайааччыта Зоя Корнилова) фронтовик суруйааччы Макар Кузьмин — Макар Хара «Саллаат суруктара» айымньытынан эмиэ учууталларын, төрөппүттэрин кытта доргуччу ааҕан ыллылар. Маны таhынан ини-бии Борисовтар аймахтара «Бастыҥ ааҕааччы» диэн анал аат туруоран, бириис олохтоон күрэх түмүгүнэн бу анал аат кыайыылааҕынан 10 кылаас үөрэнээччитэ Афанасьев Богдан буолла. Нэhилиэк бэтэрээннэрин сэбиэтэ (салайааччы Кондакова Н.И.) икки анал аакка бэйэлэрин сэмэй бэлэхтэрин туттардылар. Ол курдук «Память потомков» анал ааты 8 “б” кылаас үөрэнээччитэ Потапов Глеб уонна «Выразительность исполнения» анал ааты 8 “а” кылаастан Саввина Сандаара ыллылар. Бары кыттыбыт оҕолорбутугар, кылаас салайааччыларыгар, төрөппүттэргэ истиҥник махтанабыт. Хоhоон ааҕар дьоҕургутун сайыннара туруҥ диэн баҕа санаабытын этэбит!
Ким да умнуллубат, туох да умнуллубат!
“Единый день чтения”,
приуроченный ко Дню рождения поэта В.М. Новикова-Кюннюк Урастырова
В рамках празднования 118-летия Народного поэта Республики Саха (Якутия), Почетного гражданина города Якутска, члена Союза писателей СССР с 1938 года Владимира Михайловича Новикова-Кюннюк Урастырова, 10 мая было организовано мероприятие в местности Саппыйа, где родился и вырос поэт.
В этот же день работники МФОК организовали субботник в местности, в итоге которой была наведена чистота, убраны мусор, сухая трава и сухие ветки, а территория стала более ухоженной и приятной для отдыха.
На громких чтениях приняли участие жители Түөлбэ, ансамбли «Күлөкэчээн» и «Далбардар». Отрадно, что наши пожилые участники ансамблей с активной жизненной позицией вдохновляют молодое поколение и создают атмосферу единства и культурного богатства в нашем селе. Все участники активно участвовали в чтениях пейзажной лирики поэта, посвящённых родной земле, природе и культуре, а также стихов военных лет, что способствовало укреплению патриотических чувств и духовному единению. День украсили стихи поэта, ставшие песнями, которые вдохновили и объединили в одно целое всех участников мероприятия. Была организована трапеза: плов на казане, суп из свежих уток, также, запах приготовленных оладушек и закипавших самоваров наполняли пространство уютом, что создало тёплую и дружескую атмосферу для всех участников мероприятия.
Под вечер, там же, торжественно встретили всем наслегом участников конного десанта «Элиэтиир хоһуун», которые только что приехали из Амги. Они прошли легендарный 30-летний конный маршрут «Уол оҕо — кэскилбит, эр киһи — эрэлбит», посвящённый 80-летию Великой Победы. Целью похода было продемонстрировать преемственность поколений и участие в торжественном параде в селе Амга. Два дня мальчишки вели своих лошадей по живописным просторам Амги, чтобы почтить память героев войны.
Мероприятие в целом, способствовало укреплению патриотических чувств, развитию уважения к литературе и военной истории, а также объединению участников в духе гордости за свою культуру и наследие.
Гл.библиотекарь: Ноговицына М.Ю.
В Амгино-Нахаринской сельской библиотеке прошла акция «Прочитанная книга – мой подарок ветерану» с 1-30 апреля. В нем участвовали дети и взрослые. В акции были выставлены книги о ВОВ и СВО, энциклопедии, демонстративные картинки, рассказы о героических подвигах.
Сделали уголок, книжную выставку посвященный к 80-летию Великой Отечественной Войне «Героям войны посвящается». В выставка выставлены книги про наших земляков Амгинцев и про наших дедов и бабушек. В нашем селе объявлен годом «Ытыктабыл уонна өйөбул» в честь этого сделали уголок нашим ветеранам ВОВ, Тыыл, ветеранам Чечни и СВО с именами и фотографиями. Уголок «Сахалар а5а дойдуну комускуур Улуу сэриигэ» здесь висят фотографии Кавалеры орденовцев II-III степеней, орденоцы Красной звезды.
В акции дети читали рассказы о героических подвигах детей «Герой о5олор», «Эдэр геройдар», «Герой аата тыыннаах», «75 кэпсээн сэрии туһунан о5олорго», посмотрели демонстративные картинки «Награды войны». Сделали обзор книг Энциклопедия для детей «Великая Отечественная война», «Дьоруой уолаттарбыт».
Всего в акции участвовали 26 детей.
Дети узнали о героях Великой Отечественной войны
Недавно в нашей библиотеке прошла интересная экскурсия для маленьких посетителей из детского сада. Мы решили рассказать малышам о великой победе нашего народа в самой страшной войне XX века — Великой Отечественной войне.
Сотрудники библиотеки вместе с воспитателями организовали такую встречу, чтобы дети могли познакомиться с важными историческими событиями простым и понятным способом.
Во время экскурсии ребятам показали специальную выставку книг и фотографий, рассказали, кто такие солдаты, почему война закончилась победой, и вспомнили героев, защищавших нашу страну от врагов.
Кроме рассказов, дети рассматривали старые вещи, игрушки и рисунки времен войны, играли в игры, похожие на военные задания. Малыши слушали внимательно, задавали вопросы и получили новые знания о своей стране.
Такие экскурсии важны, потому что они учат детей любить свою родину, уважать ветеранов и помнить о великом подвиге советских солдат.
«О ВОЙНЕ РАССКАЖЕТ КНИГА»
Майская сельская библиотека присоединилась 80-летию Победы в Великой Отечественной войне, Году защитника Отечества в Российской Федерации, Году защитника Родины в РС(Якутия) к Всероссийской акции «Прочитанная книга о войне – мой подарок ветерану», где приняли участие учащиеся МБОУ «Майская средняя общеобразовательная школа имени Евгения Леонидовича Чистякова муниципального района «Амгинский улус (район)». Акция охватила не только начальные и средние классы, но и старшеклассников.
Учли желание детей, узнать больше о героях-пионерах, сверстниках, поэтому были выбраны книги «Рассказы о юных героях», военно-патриотическая хрестоматия, пионеры-герои. До войны это были самые обыкновенные мальчишки и девчонки. Учились, помогали старшим, играли, бегали-прыгали, разбивали носы и коленки. Их имена знали только родные, одноклассники да друзья. Когда пришел час – они показали, каким огромным может стать маленькое детское сердце, когда разгорается в нем любовь к родине и ненависть к ее врагам. Конечно, война – не детское дело. Но эта война называлась Великой Отечественной, что вся страна – от мала до велика – поднялась на защиту любимой Родины. Многие юные патриоты погибли в боях с врагом. А четверо из них – Марат Казей, Валя Котик, Леня Голиков и Зина Портнова – были удостоены за героизм звания Героя Советского Союза.
Акцию открыли учащиеся 3 класса. Прочитали рассказ Сергея Алексеева «Брестская крепость» из цикла 100 рассказов о войне, которая была атакована фашистами в первый же день войны. Обсудив о прочитанном, дети сделали вывод, и написав отзыв дети поняли, что оказывается, как трудно было им без воды.
Хочется отметить, что в связи заболеваемостью гриппа и ОРВИ во 2 классе присутствовало всего 3 учащихся, но на помощь пришел 3 класс, к чему мы были очень рады. Прочитали рассказ Юрия Яковлева «Девочки с Васильевского острова». В основу рассказа которого положен «Дневник Тани Савичевой» — 9 страшных записей о гибели ее большой семьи в блокадном Ленинграде. 5 класс очень внимательно прочли рассказ о герое-пионере Зине Портновой из книги «Рассказы о юных героях».
6 класс по традиции пришли с родителями, семейное чтение рассказа Валерия Воскобойникова о подвиге Марата Казея глубоко тронуло детей подвиг маленького героя. После обсуждения, была проведена семейная игра-викторина на тему ВОВ. После игры-викторины наступил самый приятный момент – это награждение победителей грамотами и сертификатами участников. Победителями стала семья Павловых: Диана Вадимовна и Регина. Второе место Ольга Валерьевна и Таисия Петровы и третье сестры Алёна и Вероника Черкашины. Детям было дано домашнее задание написать отзыв и нарисовать рисунки по прочитанному рассказу.
После карантина пришли 4-7 классы. Прочли рассказ Валерия Воскобойникова о Нине Куковеровой пионере-герое, партизанке, разведчице Великой Отечественной войны, замученной и убитой фашистами в декабре 1943 года. Во время обсуждения, дети были очень удивлены мужеству маленькой героини – ведь она сверстница участников чтения, которая погибла в юном возрасте 16 лет, но только пионерка, а они юнармейцы, только название другое в наше время… Из-за уважения дети почтили минутой молчания всех погибших в Великой Отечественной войне. После провели игры — лотерея Победы, ребусы, собрать пазл ордена Победы и Отечественной войны II степени.
В школе 8 -11 классы прочли рассказ Михаила Шолохова «Судьба человека» и написали отзыв под руководством учителя русского языка и литературы Илларионовой М.А. На основе изученности произведения 6 мая провели читательскую конференцию посвященный 120-летию Михаила Шолохова и сделав соответствующие выводы по вопросам прочитанного рассказа «Судьба человека».
В связи с превышением порога заболеваемости гриппом и ОРВИ школу закрыли на карантин, о чем говорит посещаемость детей в начале акции. Но тем не менее, акция прошла интересной и познавательной.
Гл. библиотекарь Анна Устинова
К. Туйаарыскай аатынан олохтоох библиотекаҕа, бүтүн Россиятааҕы «Библионочь-2025» акция бэрт сэргэхтик, тэрээһиннээхтик ыытыллынна. Ол курдук, акция чэрчитинэн көрсүһүү-бэсиэдэ, маастар-кылаас, интеллектуальнай оонньуу уонна экскурсиялар ыытылыннылар, дьон-сэргэ биһирэбилин ыллылар. Кэлбит дьон Кыайыы 80 сылыгар анаммыт баай ис хоһонноох быыстапкалары сэргээн, кэрэхсээн көрдүлэр. Оскуола оҕолоругар «Оонньоммотох оҕо саас» сэрии сылын оҕолорун кытта көрсүһүү-бэсиэдэ, аһаҕас кэпсэтии буолла. Өр сылларга айылҕа харыстабылыгар үлэлээбит, «Амма олоҕо» хаһыат общественнай корреспондена, библиотека сэбиэтин уонна айар түмсүү «Иэйии илгэтэ» чилиэнэ, икки кинигэ ааптара Спиридон Васильевич Яковлев сырдык кэриэһигэр анаан, үлэлээн ааспыт олоҕун кэрчиктэрин слайданан сырдатан, көрдөрөн, кэпсээн бэсиэдэбит саҕаланна. Оҕолорго анаан уурбут-туппут курдук оҥорбут » Гуси-лебеди» остуоруйата, мас оҥоһуктара мустубут дьон болҕомтотун тарта. Билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор педагогическай үлэ бэтэрээнэ Софья Петровна уонна бэйэтин кэмигэр Үрдүкү Сэбиэт дьокутаата буолан үгүс үлэни ыыппыт, педагогическай үлэ уонна тыыл бэтэрээнэ Валерий Степанович Скрябиннар урукку кэми сэгэтэн, сэрии кэминээҕи сыллары, оччотооҕу аччык, аас-туор олох ыар кэмнэрин ахтан- санаан аастылар. Салгыы сэрии кыттыылааҕын тулаайаҕа, олохтоох библиотека бастыҥ ааҕааччыта, «Иэйии илгэтэ» айар түмсүү уонна библиотека сэбиэтин чилиэнэ Григорьев Семен Алексеевич сэрии кэннинээҕи кэми, уустук оҕо сааһын кэпсээтэ. Бэйэтин кэминээҕи уонна былыргы саха оҕолоро оонньуу сылдьыбыт оонньууларын сиһилии сырдатта. Оҕолор урукку оонньуулары илиилэринэн тутан-хабан, оонньоон элбэҕи биллилэр-көрдүлэр, астыннылар. Эбиэттэн киэһэ туой буортан көмүлүөк оһоҕу оҥорууга маастар-кылаас ыытылынна. Маастар-кылааһы ыччат лиидэрэ Тамара Семеновна Иванова иилээн-саҕалаан ыытта. Маастар-кылаас кыттааччылара бэрт сиэдэрэй көстүүлээх, бөҕө-таҕа көмүлүөк оһохтору оҥорон таһаардылар. Хас биирдии кэлбит кыттааччы бэйэ илиитинэн оҥорбут оҥоһугун үөрэ-көтө илдьэ бардылар. Бу оҥоһуктара дьиэлэрин биир бастыҥ киэргэлэ буолан, ыраастыы, арчылыы турара саарбахтаммат. Акциябыт интеллектуальнай оонньуунан уонна «Биһиги дьоруойдарбыт» диэн Аҕа дойду сэриитин уонна анал байыаннай дьайыы албан ааттах дьоруойдарын туһунан видеону көрүүнэн түмүктэннэ.
Олохтоох библиотека үлэһиттэрин аатыттан кыттыбыт дьоҥҥо махтанабыт, инникитин да бу курдук буолар тэрээһиннэргэ көхтөөхтүк кытта туруҥ диэн ыҥырабыт!
«Прочитанная книга о войне — мой подарок ветерану» акция чэрчитинэн оҕолор хоһоон аахтылар📚📖🚩
Улуу Кыайыы 70 сылыгар анаан 4 кылаас оҕолоро хоһоон айан, 70 араас тэрээһиннэр ыытыллыбыттарын, фотоальбом оҥорон, бэлэх оҥорбуттара. Айбыт хоһооннорун 2 кылаас оҕолоро, бырааттара, балтылара, 10 сыл буолан баран, дорҕоонноохтук ааҕан үөртүлэр, үйэтиттилэр. Быйыл Улуу Кыайыы 80 сылыгар салгыы оҥоһуллан, үйэтитиллэ сылдьар. Бииргэ алтыһан үлэлиир, оҕолору ааҕарга куруук угуйар кылаас салайааччытыгар Татьяна Анкиевнаҕа махтанабыт. Айымньылаах үлэҕэр ситиһиини баҕарабыт.
Суруллубут суоруллубат, уһуллубут умнуллубат.
Улусная Акция «Прочитанная книга о войне мой подарок ветерану” (итог работы по акции с 1 апреля по 30 апреля) – Сулгачинская библиотека им. Д.Ф. Наумова
Пояснительная записка: С января библиотека работает по пропаганде книг о ВОВ: Акция “80 прочитанных книг о войне – 80 шагов к великой Победе”.
По акции прочитано книг – 115 Итог проведем 1 декабря 2025
С февраля совместно с Сулгачинской средней школой проводится Акция “80 страниц”, все учащиеся школы обязаны прочитать книги о ВОВ, о героях ВОВ, о жизни и подвиге якутян в годы войны.
С 1 апреля по 30 апреля приняли участие в улусной Акции: «Прочитанная книга о войне мой подарок ветерану”.
Проблема: Зачем нашим детям, четвертому или даже пятому послевоенному поколению, читать книги о войне?
Ответ: Книги о войне помогаютне только ребенку, но и взрослому читателю увидеть героизм и трагедию, воодушевление и горе. Книги о войне это, о том, как можно в самых страшных, казалось бы, совсем невыносимых условиях не только выжить, но остаться не обязательно героем, но обыкновенным хорошим человеком: добрым, умным, отзывчивым и терпеливым.
“ У сегодняшних читателей выбор книг о войне огромен. Им доступны книги, написанные участниками военных действий и их далекими потомками. Теми, кто жил в годы Второй мировой войны в разных странах. Опыт, описанный в этих книгах, очень непохож. Именно поэтому важно, чтобы у читателя был выбор — что читать о войне. А для читателей, особенно молодежи и детей, в моем понимании хорошая детская книга о войне — та, которая рассказывает ребенку историю о конкретном человеке в конкретных обстоятельствах. Война — страшная, опасная и разрушительная для человека вещь. Поэтому я ожидаю от военных книг человеческого измерения, честного, искреннего — и понятного разным возрастам”.
(Анна Раппопорт историк культуры, педагог, автор научно-познавательных книг для детей и куратор музейных программ Ленинградской области.)
Цель Акции:
Читатели, втч дети, читали книги советских писателей и современные произведения о военных годах с искренним интересом, понимая, что это недалекая история их родной страны.
Задача Акции:
1- чтобы чтение это не стало обязаловкой, чтобы читали, переживая за судьбу героев, чтобы книги эти не стали просто «повторением пройденного», и чтобы каждый, кто прочтет книги о войне в глубине души постоянно сравнил себя с их героями.
2 — Дать возможность читателю прочувствовать, осмыслить произошедшие события, описанные в книгах.
Проделанная работа для выполнения задач Акции
I – кол-во прочитанных книг
абонемент Рекомендовано книг Прочитано книг Кол-во фильма по рекомендованной книге обслужено
ДО 1 1
1-4 кл 16 13
5-8 кл 16 11 5 30
ЮА 16 9 2 18
ВЗР 26 7
всего 75 41 7 48
II — Проект “Книга и кино”
Для привлечения внимания и интереса читателей детского и юношеского возраста к конкретным книгам о войне, провела неделю кино по проекту “Книга и кино”.
Повесть В. Богомолов “Иван”- Фрагмент из Худ. Фильма “Иваново детство”
В. Распутин “Уроки французского”- Худ. Фильм “Уроки французского”
В. Катаев “Сын Полка”-Худ. Фильм “Сын Полка”1 серия
Б. Васильев “А зори здесь тихие”- Фрагмент из худ. Фильм “А зори здесь тихие”
М. Шолохов “Они сражались за Родину”- Просмотр 1 серии худ. фильма
III — Обзоры тематических книжных выставок
— “Герой оҕолор” – выставлено 20 книг, просмотр 42
— “ Тыыннаахтар умнубат сыллара” – выставлено 35 книг, посмотр 15
III — Обзоры тематических книжных выставок
— “Герой оҕолор” – выставлено 20 книг, просмотр 42
— “ Тыыннаахтар умнубат сыллара” – выставлено 35 книг, посмотр 15
ОТЗЫВЫ читателей:
Избекова Ангелина, ученица 7 класса Сулгачинской ССОШ
“ Мин Избекова Ангелина 7-с кылааска үөрэнэбин. Кыайыы 80 сылыгар Д. Наумов аатынан библиотекаҕа сылдьан сэрии туһунан 3 кинигэни аахтым. Бэйэм Е. Ильина “Четвертая высота” кинигэтин сөбүлээн аахтым. Нууччалыы. Кинигэ геройа Гуля Королева Аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылааҕа. Кини сэрии иннигэр киинэҕэ кытта уһуллубут. “Дочь партизана” диэн. Спортсменка буолан элбэх күрэхтэһиилэргэ кыттыбыт. Оскуоланы бүтэрэн үрдүк үөрэххэ киирбит сылыгар сэрии саҕаламмыт. Гуля баҕа өттүнэн сэриигэ барар. Сталинград иһин кыргыһыыга кыттыбыт. Санитарка. Элбэх араанньа буолбут саллааты быыһаабыт. Биирдэ немец саллааттара кини этэрээтин төгүрүктээбиттэригэр, Гуля хамандыырын солбуйан саллааттары атаакаҕа киллэрэр. Бэйэтэ 15 немец саллаатын өлөрөр, ол эрээри ыараханнык араанньа буолан өлөр. Кини итинник геройдуу1943 сыллаахха өлбүт, сааһа баара — суоҕа 21 эбит. Гуля Королева туһунан бу кинигэнэн “Четвертая высота” – диэн худ. киинэ уһулбуттар. Биһиги оҕолор Улуу Кыайыы туһунан эмиэ элбэҕи билиэхтэхэхпит дии санаатым.”
Андросова Наталья Владимировна, постоянный читатель библиотеки, ветеран труда.
“Д. Наумов аатынан библиотекаҕа ааҕааччы буолбутум уонтан тахса сыл буолла. Бэйэм Хоту Аллайыаха улууһуттан төрүттээхпин. Сэрии сылларын туһунан мэлдьиэлбэх кинигэни ааҕабын. Тоҕо диэтэххэ ийэм Анастасия Гаврильевна, аҕам Прокопий Николаевич Рожиннар сэрии кэмсигэр тыылга үлэ ветераннара. Аллайыаха оройуонун “Герой Котенко” аатынан коолхозка сэрии сылларыгар элбэх үлэни үлэлээбиттэрэ. Аҕам бултаан, балыктаан. Ийэм фроҥҥа түүлээх, ичигэс таҥас бөҕөнү тигэн. Бэйэлэрэ буоллаҕына тоҥон-хатан, аччыктаан муҥнанан нэһиилэ тыыннаах хаалбыттар. Сэрии темата миэхэ чугас. Ол кэм туһунан кинигэлэри оҕо эрдэхпиттэн интэриэһиргээн ааҕабын”.
Майская сельская библиотека
Улусная акция «День единого чтения»
В годы Великой Отечественной войны Владимир Михайлович Новиков — Кюннюк Урастыров издал сборник стихов «В дни войны» (1943) с характерными патриотическими чувствами. Из произведений о войне наибольшей популярностью пользуется поэма «Хотугу кустук», в основу сюжета которой положен славный боевой подвиг Героя Советского Союза якута Федора Попова, «Якутский хомус» (1946) и др.
Майская сельская библиотека примкнула к улусной акции «День единого чтения». Для чтения и видеозаписи выбрали стихи военных лет.
Участие в акции приняли: глава СП «Майский наслег» Карпович Н.А., зам. глава по социальным вопросам СП «Майский наслег» Бунтовская Л.К., директор Новопокровского музея хлебопашества Павлова Д.В., землеустроитель Илларионов А.В., бухгалтер-кассир Бушкова К.Н., бухгалтер Петрова С.В., соцработник Михайлова О.Г., отличник здравоохранения РС (Я) с категорией «Дети войны» Иманова Е.М.
А также учителя МБОУ Майской средней общеобразовательной школы имени Евгения Леонидовича Чистякова МР «Амгинский улус (район)»: отличник образования РС(Я), преподаватель русского языка и литературы Илларионова М.А., Михайлова Ю. Н. библиотекарь-педагог, Черкашина М.В. учитель якутского языка.
Ыам ыйын 9 күнүгэр, Кыайыы күнүгэр Амма биир киэҥ туттар суруйааччыта Владимир Михайлович Новиков Күннүк Уурастыырап төрөөбүт сыла. Бу күнү көрсө сыл ахсын Амма улууһун үрдүнэн «БҮТТҮҮН ААҔЫЫ КҮНЭ» биллэриллэн турар. Быйылгы күҥҥэ анаан эһиэхэ Чакыр нэһилиэгин олохтоохторо бэйиэт хоһооннорун аахпыттарын бэлэх ууналлар.
Б. Харысхал аатынан библиотекаҕа ыам ыйын 10 күнүгэр «Свои герои» диэн ааттаах бүтүн россиятааҕы «Библионочь» акцияҕа кыттан,оҕолор икки команданан «Победный май» диэн квиз-викторинаҕа (кыайыылаах 1команда), «Найди клады войны» квест-поиск (кыайыылаахтар Ньургун Старостин, ЭмилияДавыдова), «Уксаан-поддавки» (супер кыайыылаах Ариан Прокопьев) оонньууларга кытыннылар. «Бары бүттүүн ааҕыы» улуустааҕы акцияҕа кыттан, Амма бастакы норуодунай суруйааччыта Кыайыы күнүгэр төрөөбүт Күннүк Уурастыырап хоһооно ааҕылынна. Волгоградка слекка сылдьыбыт Слава Попов, Аман Павлов музейга карбышевецтар муннуктарын таһыгар хайдах кыттан кэлбиттэрин кэпсээтилэр. Онтон мас-реслинг туһунан сахалыы киинэ көрдүбүт. Бу «Библионочь» тэрээһиммит «Библиосумерки» кэнниттэн иккис улахан акция буолла.
Улуустааҕы «Бүттүүн ааҕыы күнэ» акциятыгар, Улуу Кыайыы күнүгэр төрөөбүт Амма бастакы норуодунай суруйааччыта В.М. Новиков-Күннүк Уурастыырап «Туохтааҕар да үрдүктүк үүннүбүт», «Ойуунускайга», «Ырыаһыкка», «Саха тыла» хоһооннорун «Иэйии»түмсүү уонна улахан кылаас үөрэнээччилэрэ «Сааскы күөх сарсыарда»хоһоонун аахтылар. Алта улахан киһи, 12ыччат хабылынна.
Сэргэ-Бэс ыччата “Тохсус Маай!”
Библионочь түүнүгэр…
Болдьоһуллубутун курдук оруобуна 9 чааска ыччаттар мустан хаһааҥҥытааҕар да хомунан, долгуйан муһуннулар. Долгутуулаах буолара биллэр. Темабыт Кыайыы 80 сылыгар ананна. Сэрии сылларын кэмигэр сөп түбэһэр инсталляция оҥостон түбүгүрдүбүт. Бу зонаҕа неформальнай 10 уус-уран айымньыны тутатына ааҕарга уонна дьиэҕэ уларсан барарга ыччаттарга бэлэмнээтим. Итиэннэ бэйэ билиитин хаҥатарга, чиҥэтэргэ аннотациялаах хас биирдии кинигэҕэ А4 кумааҕыга испииһэк истиэнэҕэ иилтэлээтим. Бэйэтэ эмиэ сонун көстүү буолла. Ыччаттар кинигэлэри ааҕа бэйэлэрэ көрдүлэр. Сорохторо уларыстылар. Библионочька “Литературнай лото” оонньоотубут. “Туос ыйытыкка” эппиэттэстибит, биэтэк уурустубут. Биир дойдулаах бэтэрээннэрбитин санаан хараастан да ыллыбыт. Эбэлэрин, эһэлэрин хорсун быһыыларыттан киэҥ тутталлара, астыналлара өтө көстөр. Ол кэмнээ5и ырыалары санаттым. Сорҕоо ырыалары билэллэрин ылластылар… Ким да саҥата суох олорбото. Ыччаттар бэйэлэрэ эмиэ аныгы оонньуулаах кэлэн күлүүлээх, хамсаныылаах оонньуулары оонньоотулар.
Онон чааспыт биллибэккэ хаалла, биирдэ өйдөөбүппүт түүн үөһэ буолбут. Сарсыҥҥытыгар эмиэ үлэ күнэ, хайыахпытый, тарҕаһар кэммит уолдьаста. Күммүтүн түмүктээн араастаан “На долгую память” хаартыскаҕа түстүбүт.
Улуус библиотекарьдарын иһинэн Кыайыы 80 сылын көрсө
1-8 кылаас үөрэнээччилэригэр аналлаах
«Прочитанная книга о войне – мой подарок ветерану»,
Аахсыйа ыытыллынна
Аахсыйа сыала-соруга оҕону гражданственноска уонна патриотизма үөрэтии, Албан ааттаах буойуннар хорсун быһыыларыгар убаастабылы биллэрии, айар дьоҕурдарын сайыннарыы, төрөөбүт дойдутунан киэн туттарга уһуйуу. Аахсыйа биир ый устата буолла. Аахсыйаҕа Сэргэ-Бэс сүрүн оскуолатын үөрэнээччилэрэ кытыннылар. Барыта 111 кинигэ уларсыллар ааҕылынна, ол эбэтэр 60 төгүл библиотеканан оҕо хабылынна. Аахсыйа иһинэн ый устата 3-с сүрүн соругу ылынан үлэлээтибит. Аҕа дойду сэриитин сырдатар уус-уран кинигэ быыстапкатын туруоруу, сырдатыы, обзордааһын, ону тэҥэ биллэр суруйааччылар айымньыларын библиографическай испииһэгэ турда. Электроннай библиотекаларга киирэн көрдүлэр, Аҕа дойду сэриитин туһунан уус-уран айымньылардыын билсистилэр. Кинигэ уларса кэлэллэригэр биитэр чуумпутук уонна дорҕоонноохтук ааҕыы кэмигэр бэсиэдэлэри, презентациялары оҥоруу. Оҕолор аахпыт айымньыларын бигэргэтэр сыалтан дьиэҕэ уруһуйдааһын ыытылынна. Библиотекаҕа ааҕыы кэмигэр аахпыттарын ырытыстылар.
Бу аакцияттан оҕолор бэйэлэригэр сүҥкэн билиини киллэриннилэр. Сэрии ыар кэмин сыаналыырга, тулалыыр эйгэҕэ истиҥ сыһыаҥҥа уонна бэйэлэрин билэллэригэр, сөптөөх сыалы оҥостоллоругар көмө буолуоҕа.
Аахсыйаҕа кылаас салайааччылара ахтыыбынай кыттыыны ыллылар. Ол курдук, уруоктарын быыстарыттан аттарынан 45 мүнүүтэни оҕолор библиотекаҕа киирэн ааҕалларыгар сөбүлэн биэрэн аахсыйа тэтимнээхтик барарыгар күүс буоллулар. Үөһэ этиллибитин курдук оҕолор ордук А.Митяева “Землянка”, “Герой оҕолор”, С.Алексеев “Поклон победители” . Улахан кылаас оҕолоро СВО-ҕа, итиэннэ Е.Неймохов “Ильмень үрдүнэн туруйалар”, Мигалкин “Ийэ сүрэҕин” айымньыларын аахтылар. Сөбүлээн аахпыттара уруһуйдарыттан да көстөр. Аахсыйа олус интириэһинэйдик, иҥэмтиэлээхтик ааста.
Биир ньыгыл ааҕаа “Тыһыынча сылы тырымнатан”
Күннүк Уурастыырап – В.М.Новиков биир дойдулаахпыт, Саха народнай суруйааччытыгар аналлаах хас сыл аайытын, ыам ыйын 9 күнүгэр ыытыллар “Биир ньыгыл ааҕыы” аахсыйатын М.Н.Сибиряков аатынан Сэргэ-Бэс сүрүн оскуолатын үөрэнээччилэрэ (1-9 кылааска дылы) уонна библиотека иһинэн үлэлиир Тэтим түмсүү аҕам саастаахтара, кылаас салайааччылара өйөөтүлэр, “Биир ньыгыл кэккэнэн” хоһоонун аахтылар. Аахсыйаҕа барыта – 38 киһи кытыыны ылла. Сыл ахсын Оскуола уонна Сынньалан киинин сыллааҕы былааныгар киирэн аахсыйаны дьон, оҕолор бары күүтэр буоллулар. Бу курдук биир дойдулаахпыт үтүө аата үйэтитиллэ турдун, хоһоонноро сир-дойду устун тарҕаннын, ааҕыллан ыччат этигэр-хааныгар сүппэттик-өспөттүк иҥнин.
Бүгүн Б. Харысхал аатынан библиотека «Иэйии» түмсүүтэ «Бүттүүн ааҕыы күнэ» акцияҕа кыттан Күннүк Уурастыырап «Туохтааҕар да үрдүктүк үүннүбүт». «Ойуунускайга», «Ырыаһыкка»,»Саха тыла» хоһооннорун аахтыбыт.
Улуу Кыайыы 80 сылын бэлиэтии дойду үрдүнэн араас тэрээhиннэр ыытылла тураллар. «Прочитанная книга о войне – мой подарок ветерану» аахсыйаҕа кыттыhаммыт Болугурдааҕы олохтоох библиотека араас тэрээhиннэри ыыттыбыт. Бу аахсыйа тэрээhиннэрин сыала-соруга: оҕону ийэ дойдуга бэриниилээх буоларга иитии, дойдуга тапталы иҥэрии, кинигэ ааҕыытын көҕулээhин буолар. Ол курдук оҕолорго аналлаах кинигэ быыстапкатын библиотекаҕа уонна оскуолабыт библиотекатыгар туруордубут. Оскуола5а уhун перемена кэмигэр сэрии туhунан кэпсээннэри, хоhооннору дорҕоонноохтук ааҕыы буолла. Кыра саастарыттан ийэ дойдуга тапталы иҥэрэр сыаллаах «Колосок» уhуйаан иитиллээччилэригэр «Биhиги кыайыыбыт историята» диэн слайданан бэсиэдэ уонна дорҕоонноохтук ааҕыы ыытылынна. Оскуола үөрэнээччилэригэр «Сэрии. Кыайыы. Өйдөбүнньүк» диэн аахпыт айымньыларынан уруhуй күрэҕин ыыттыбыт. Барыта 12 оҕо кыттан түмүгэ бу күннэргэ биллиэҕэ.
Ыам ыйын 5 күнүгэр оскуола библиотекатын кытта кыттыhан (педагог-библиотекарь Мякишева О.В.) «Мы, россияне, помнить будем вечно…» хоhоон ааҕыытын күрэҕэ алын сүhүөх кылаас оҕолоругар иилээн-салайан ыыттыбыт. Учууталлар, төрөппүттэр уонна оҕолор көхтөөхтүк кыттаннар бу күн 37 оҕо, төрөппүт, учуутал кыттан, барыта 21 сахалыы, нууччалыы хоhооннору долгуйа иhиттибит. Дьүүллүүр сүбэҕэ үлэлээтилэр куруук көхтөөх бэтэрээн учууталларбыт В.А.Кондакова, Г.А.Неустроева, З.Н.Григорьева. Хоhоон ааҕааччылары икки бөлөҕүнэн сыаналаатылар, ол курдук 1-2 кылаастар уонна 3-4 кылаастар.
Дьүүллүүр сүбэ быhаарыытынан хоhоон ааҕыытын кыайыылаахтарынан буоллулар: 1-2 кыл-га 1 миэстэҕэ 3 үөрэнээччи тигистэ – Григорьева Алина 1 кыл. «Спасибо Героям», Афанасьев Айтал 2 кыл. «День Победы» уонна Платонов Сарыал 2 кыл. «Что такое день Победы?» хоhооннорунан кыайдылар. 2 миэстэҕэ 2 кыл. Софронов Байдам «Нет войны» хоhоонунан тигистэ. 3 миэстэҕэ 2 кыл. Константинов Харысхал «День Победы» хоhоонунан таҕыста. Анал ааты ыллылар — «Лучший знаток текста» Платонов Эрхан 2 кыл, «Поэтическая грамотность» Романов Артем 2 кыл.
3-4 кылаастарга 3 кылаастан Филиппов Даниэль «Когда мне было 17 лет» хоhоону ааҕан 1 миэстэни ылла. 4 кылаастан кылаас салайааччыта Орлеяна Михайловна, төрөппүт Зоя Аммосова уонна үөрэнээччилэр Сарыал Федотов, Ася Аммосова «Хотторбот холуонна» хоhоону бөлөҕүнэн ааҕан 2 миэстэҕэ таҕыстылар. 4 кылаас уолаттарын толорууларыгар «Ийэ сүрэҕэ» хоhоонунан 3 миэстэ буоллулар. Ону таhынан анал ааттар иҥэрилиннилэр: «За целеустремленность» 3 кылаас бөлөҕүн ааҕыытыгар «Герой Попов туhунан ырыа» хоhоонугар уонна 4 кылаас кыргыттарын «Саллаат суруга» хоhоону ааҕан тигистилэр. Кыттыбыт оҕолорбутугар грамоталар, сертификаттар уонна сэмэй бириистэр туттарылыннылар.
Аахсыйа ыытылларын устата «Что ты знаешь о Великой Отечественной войне?» уонна «И память о войне нам книги оставляют…» диэн ыйытыылартан турар биллэрэр-сырдатар сыаллаах библиотечнай квилт оҥорон, толорторон оҕолор көхтөөхтүк кытыннылар. Өҥнөөх кумааҕыларга сэрии туhунан туох өйдөбүллээхтэрин, ханнык айымньыны уонна уус-уран киинэни көрбүттэрин, билиҥҥи АБДь бүтэригэр, эйэлээх олох кэлэригэр баҕа санааларын суруйдулар. Кыттааччылар эппиэттэринэн көрдөххө историяны интэриэhиргииллэрэ уонна киэн тутталлара көстөр. Кырачааннар «Раскраска. Символы Победы» бүтүн Россиятааҕы аахсыйаҕа кыттан, уруhуйдары кырааскалаан квилпытын киэргэттилэр.
Ыытыллыбыт тэрээhиннэргэ кыттыбыт оҕолорго, бэлэмнээбит учууталларга, төрөппүттэргэ, Е.Е.Пахомов аатынан оскуолаҕа, «Колосок» уhуйааҥҥа барҕа махталбытын тиэрдэбит. Оҕолорбут куруутун бу курдук бар дьоҥҥо сырдыгынан сыдьаайа сылдьыҥ, кэрэни үксэтэ туруҥ, куруук кинигэ доҕордоох буолуҥ.
Б. Харысхал аатынан библиотекаҕа ыам ыйын 3 күнүгэр «Свои герои» диэн ааттаах бүтүн россиятааҕы «Библиосумерки» акцияҕа кыттан, Аҕа дойду улуу сэриитигэр Кыайыы 80 сылын көрсө Волгоград куоракка слекка кыттыбыт карбышевеһы Аман Павловы кытта көрүстүбүт. Слекка сылдьыбыт биэс уолаттар ааттарыттан сал. Кириллин А.С. сувенир, Аман өйдөбүнньүк магнитканы музейга бэлэхтээтэ. Онтон «Помним, гордимся, благодарим» диэн квиз-викторинаны, «Тропами войны» квест ооньуулары ыыттыбыт. 3-7кылаастарга диэри тэрээһиммит «Победа» команда кыайыылаах ырыанан, хоһоонунан түмүктэннэ. Аны улахан кылаас оҕолоругар, ыччакка «Библионочь» акцияҕа кыттарга бэлэмнэнэбит.
Улуу Кыайыы 80 сылын бэлиэтиир өрөгөйдөөх күммүт чугаһаата. Ол курдук, кыайыы сылын көрсө биһиги нэһилиэкпитигэр бэлэмнэнии үлэтэ киэҥ далааһыннаахтык бара турар: араас хабааннаах сэргэх тэрээһиннэр, үлэлэр, субуотунньуктар, араас аахсыйалар, ону тэҥэ күрэхтэр.
Биһиги биир дойдулаахтарбыт, эһэлэрбит, аҕаларбыт, эбэлэрбит, ийэлэрбит о. д. а Улуу Кыайыыны уһансыбыттарынан кинилэр ааттарынан киэн туттабыт уонна махталбыт муҥура суох… Кинилэр сэрии ыар сылларын бүтүннүүтүн сүгэн туораабыттара… Көһүтүүлээх ыар сүтүктээх сүҥкэн үөрүүлээх, Улуу өрөгөйдөөх Кыайыыны уһансыбыттара. Ким да умнуллубат, туох да умнуллубат!
Гл.библиотекарь: Ноговицына М.Ю.
Муус устар 21-25 күннэригэр «Өйдөбүнньүк нэдиэлэтэ» буолан ааста. 3, 4 кылаас оҕолоругар «Кыайыы Знамята», «Герой куораттар» эр санааланыы уруоктара ыытылынна. «Улуу Кыайыыны уруйдуубут» диэн литературнай композицияҕа 8 кылаас үөрэнээччилэрэ олохтоох автордар кыайыы туһунан хоһооннорун уус-уран ааҕыылара буолла. «Аҕа дойду сэриитин туһунан дьиэ кэргэнинэн ааҕыы» диэн кэпсэтиигэ 4 ыал кыттыыны ылла. Ыал ийэлэрэ, эбэлэрэ оҕолоругар Аҕа дойду сэриитин туһунан аахпыт кинигэлэрин кэпсээтилэр, оҕолор кыайыы туһунан хоһооннору ааҕан иһитиннэрдилэр. «Аҕа дойду сэриитэ мин дьиэ кэргэммэр» өйдөбүнньүк уруокка Аҕа дойду сэриитин кыттыылааҕа Михаил Иванович Давыдов бойобуой сырыытын туһунан сиэнэ Павел Давыдов 7 кылаас оҕолоругар кэпсээтэ.
Бүгүн, муус устар 25 күнүгэр, Улуу Кыайыы 80 сылын көрсө норуоттар икки ардыларынааҕы «Кыайыы дьыктаана» историческай акция Арассыыйа бары регионнарыгар уонна 85 тас дойдуга 6 төгүлүн ыытылынна. Дьыктаан Аҕа дойду Улуу сэриитин историятын үөрэтэргэ уонна историческай түгэннэр туһунан билиини хаҥатыы, нэһилиэнньэ киэҥ араҥатын угуйар сыаллаах ыытыллар. Саха сиригэр быйылгы дьыктаан анал сирдэргэ очно уонна онлайн эрэсиимнэринэн ыытылынна.
Быйыл Абаҕаҕа «Кыайыы дьыктаана» бастакытын икки площадкаҕа, олохтоох библиотекаҕа уонна А. Е. Кралин аатынан агротехническай орто оскуолаҕа буолла. Кыайыы 80 сылын көрсө өрөгөйдөөх ырыанан уонна сэрии ыар сылларын туһунан видеолары көрдөрүүнэн, бэсиэдэнэн саҕаланна. Ол кэнниттэн дьыктаан балаһыанньатын билиһиннэрии буолла. Аҕа Дойду Улуу сэриитин төһө билэллэрин тургутан, 25 ыйытыкка эппиэттээтилэр. Нэһилиэкпит 15 ааҕааччылара көхтөөх кыттыыны ыллылар. Дьыктаан ыйытыктарыгар толору эппиэти биэрэн, сертификат ылан, Аҕа дойду Улуу сэриитигэр аналлаах фотозонаҕа хаартыскаҕа түһэн, үөрэн — көтөн, махтанан тарҕастылар. Нэһилиэкпит олохтоохторугар махтанабыт, өрүү түмсүүлээх буолуоҕуҥ!
Муус устар 25 күнүгэр Соморсун олохтоох библиотекатыгар Улуу Кыайыы 80 сылын көрсө «Марафон мастер — классов» буолан ааста. Ол курдук брошь «Канзаши» техниканан элбэх оҕолоох ийэ Окорокова Ньургуйаана Михайловна; «георгиевскай лента» бисероплетение техникатыгар Амма улууһун маастара Трофимова Мария Егоровна; «оригами» техникатыгар обьемнай сулуһу социальнай харалта үлэһитэ Новикова Л.П.; таҥас сыыһынан «Георгин» обьемнай сибэккини библиотека үлэһитэ Николаева М.Д. уонна оҕуруонан «Кыайыы сулуһун» эдэр ийэ Васильева Н.В. көрдөрөн, мустубут дьоммут — сэргэбит бэйэлэрэ тутан — хабан оҥороннор, саҥа техникалары билсэннэр астынан — дуоһуйан тарҕастыбыт. Улуу Кыайыы өрөгөйдөөх парадын көрсөргө бэлэмнэннибит.
Неделя Памяти Великой Отечественной войны
Недавно завершилась традиционная неделя мероприятий, посвящённая памяти Великой Отечественной войны. Эта ежегодная инициатива призвана сохранить историческое наследие и передать молодому поколению память о героизме наших предков.
Как проходили события?
Мероприятия были разнообразными и привлекательными для всех возрастных групп. Так, воспитанники детских садов выступили с чтением стихов о войне, создавая атмосферу уважения и благодарности ветеранам. Это помогло детям осознать важность мира и подвиг советского народа.
Кроме того, была организована увлекательная викторина в реабилитационном центре «Күөх ыллык». Участники ответили на вопросы, проверяющие знания истории страны и факты о событиях военных лет. Викторина стала отличным способом проверить уровень осведомлённости и укрепить коллективные воспоминания.
Завершилась памятная неделя ярким мастер-классом по изготовлению георгиевских ленточек. Эти символы Победы вновь напомнили участникам о значении Дня Победы и стали символом гордости и единства поколений.
«Из всех искусств для нас важнейшим является кино» диэн мээнэҕэ этиллибэтэх буолуохтаах. Сулҕаччытааҕы Д.Ф. Наумов аатынан библиотека биир сүрүн проега “Кино и книга”. Оҕо ааҕара мөлтөөбүт кэмигэр, кинигэни киинэни кытта сибээстээн оҕо интэриэһин тардыахха сөп. Киинэ виуальнай эйгэ буоларын быһыытынан, кини бэйэтин идеятын уонна ис хоһоонун оҕоҕо хамныыр ойуу, саҥа, музыка, дьүһүн, хамсааһын, хамсаныы нөҥүө түргэнник тиэрдэр. Быйыл Кыайыы 80 сылын көрсө бу проект чэрчитинэн оскуола үөрэнээччилэригэр Аҕа дойду улуу сэриитин туһунан суруллубут бэртээхэй кинигэлэри киинэ көрдөрөн, ол нөҥүө билиһиннэрдим:
10-с кылаастарга – док. Фильм студии Медиаполе “Общая Победа:Герой Якут Федор Попов”, 3-4 кылаастарга – “Зимнее утро”.
“Киинэ буолбут бастыҥ кинигэлэр” –темананан художественнай киинэлэри көрүү нэдиэлэтэ
7 кылаастарга – В. Богомолов “Иван” сэһэнинэн уһуллубут “Иваново детство”.
6-с кылаастарга – В. Распутин “Уроки французского” сэһэнинэн уһуллубут “Уроки французского” худ.киинэ.
5-с кылаастарга – В. Катаев “Сын полка” сэһэнинэн уһуллубут “Сын полка” худ. киинэ. 1-2 сс.
8-с кылаастарга – Б. Васильев “А зори здесь тихие” кинигэтинэн уһуллубут “А зори здесь тихие” худ. киинэ.
8-с кылаастарга суруйааччы В. Шукшин уһуллубут “Они сражались за Родину” худ. киинэ. 1-кы серията
23 апреля в стенах Чапчылганской сельской библиотеке открылся долгожданный коворкинг-центр. Центр объединения умов и свежих идей гостеприимно распахнул свои двери. Перед гостями выступили заместитель главы МО Чапчылганского наслега Уваров Афанасий Васильевич, директор МКУ АМЦБС Прокопьев Прокопий Еагеньевич, автор проекта Ноговицына Алена Афанасьевна, реализатор проекта председатель ТОС «Озерной» проекта Карамзин Александр Иванович, рассказав о целях и преимуществах нового формата пространства. Специально подготовленная программа включала экскурсии по интерьеру обновленного зала, где оборудованы комфортабельные рабочие места, компьютеры, бесплатный Wi-Fi и многое другое, обеспечивающее максимальную эффективность рабочей деятельности.
Особое внимание уделялось важности поддержки креативных и деловых начинаний молодых людей и специалистов разных профилей. Проект поддерживается администрацией наслега и центральной библиотекой и направлен на создание удобных условий для активного вовлечения молодёжи в процесс социализации и интеграции. Подобные инициативы помогают библиотеке обрести дополнительные точки притяжения и стимулируют активное развитие творческой и деловой активности населения.
Б.Харысхал аатынан библиотека көҕүлээһининэн Аҕа дойду сэриитигэр Улуу Кыайыы 80 сылын уонна норуот суруйааччыта В.Е.Васильев-Б.Харысхал 75 сылын көрсө кустовой литературнай күрэх ыытылынна .Манна Сэргэ-бэс, Сулҕаччы, Соморсун, Мээндиги түмсүүлэринэн, биирдиилээн «Бойобуой суоллар хорсун быһыылара» түһүмэххэ хоһоон аахтылар,иккис түһүмэххэ Б.Харысхалга анабыл хоһооннор этилиннилэр, үһүс түһүмэххэ норуот суруйааччыта суруйбут айымньыларыттан быһа тардан монологтар, сценкалар көрдөрүлүннүлэр. Барыта 18 нүөмэрдээх улахан литературнай тэрээһин үрдүк таһымҥа ааста.
С 14 по 19 апреля в Чакырской сельской библиотеке прошла традиционная Неделя детской книги, посвящённая 220-летию великого датского сказочника Ганса Христиана Андерсена. Мероприятия были направлены на популяризацию чтения среди детей, развитие творческого мышления и знакомство с миром добрых и поучительных сказок.
Основные мероприятия:
Открытие недели – «Волшебный мир Андерсена
— беседа с презентацией о жизни и творчестве писателя.
Выставка книг: «Путешествие в сказочный мир»
«Моя любимая сказка» конкурс на лучший рисунок по мотивам сказок.
Литературная викторина «Путешествие в сказку».
Дети отвечали на вопросы по сюжетам произведений, угадывали героев сказок.
Закрытие недели.
Награждение победителей конкурсов (грамоты, сладкие призы).
Неделя прошла ярко, познавательно и оставила у детей массу положительных эмоций!
Муус устар – байанай ыйа. Ааттыын да, бу ыйбыт сылын ахсын библиотека үлэтигэр байанайдаах ыйынан биллэр. Ый бастакы күнүттэн саҕалаан олус элбэх тэрээһиннэр бараллар. Саас буолан, күн уһаан оҕо-аймах, дьон-сэргэ кэлиитэ-барыыта элбиир. Ол курдук социальнай партнердар, тэрилтэлэр өйөбүллэринэн, библиотека көҕүлээһининэн бииртэн биир кэрэхсэнэр тэрээһиннэр бараллар. Онтон биирдэстэринэн буолар аныгы ыччаты уһуйар, угуйар, толкуйдатар, долгутар, сэргэх “Игры Кальмара” оонньуу буолла. Үс хамаандаҕа арахсан, сорудахтары бэриллибит мүнүүтэҕэ толордулар. Манна дириҥ толкуй, түргэн-тарҕан туттуу, интуиция , логика барыта улахан оруолу ылар. Ордук математическай түһүмэхтэргэ ыарырҕаттылар. Өссө тыҥааһыннаах буоллун диэн уота суох, хараҥа усулуобуйаҕа фонаригынан сирдэтинэн сорудахтарын толордулар. Күрэхтэһии түмүгүнэн 10 сорудаҕы түргэнник толорон Иннокентьева М.А. уонна Максимова С.И. кыайыыны ситистилэр. Оонньуу олус интириэһинэй буолла. Онон кырдьык кальмар шупальцатын курдук эриллиҕэс-буруллаҕас таһымнаах оонньууну кэрэхсээтибит. Өссө киэн аудиторияҕа буолбута буоллар күүстээх тиритии-хорутуу барыахтааҕын бигэргэттэ.
Муус устар саҥатыгар, Аан дойдутааҕы оҕо кинигэтин күнүн тэрээһинин чэрчитинэн, олохтоох библиотекаҕа «Оҕо уонна ыччат кинигэтин нэдиэлэтэ» буолан ааста. Быйылгы оҕо кинигэтин нэдиэлэтэ – Арассыыйаҕа Аҕа, Саха сиригэр Ийэ дойдуну көмүскээччи, Улуу Кыайыы 80 сылыгар, саха суругун уус-уран литературатын 125 сылыгар ананна.
Нэдиэлэбит чэрчитинэн араас хабааннаах тэрээһиннэр ыытылыннылар. Ол курдук, алын сүһүөх кылаас үөрэнээччилэригэр 6 түһүмэхтээх “Гордимся Победой” диэн билэр-көрөр дьоҕуру сайыннарар оонньуу, орто сүһүөх оҕолоругар “По страницам Великой Отечественной войны” бэсиэдэ уонна “Никто не забыт, ничто не забыто” интеллектуальнай оонньуу буолла. Улахан кылаас оҕолоругар «Уоттаах сэрии толоонугар» бэсиэдэ, “Узнай о войне из книг” библиографическай обзор уонна
«Саха» Национальнай көрдөрөр-иһитиннэрэр хампаанньа ыытааччыта Георгий Белоусов бырайыагынан “Кини кимий” диэн интерактивнай оонньуу ыытылынна. Төрдүс күҥҥэ «Наш край в годы ВОВ» диэн библиотечнай уруок, Абаҕаттан Ийэ дойдуларын көмүскэспит биир дойдулаахтарбытын- уот сэрии толоонугар тиийэн кыттыыны ылбыт сэрии бэтэрээннэрин, тыыннарын былдьаппыт хорсун саллааттарбытын, кинилэр холооно суох хорсун быһыыларын, үтүө ааттарын эдэр көлүөнэҕэ үйэтитэр сыалтан аһаҕас кэпсэтии буолла. Оҕолор эһээлэрин, аймахтарын хаартыскаларын, хорсун быһыыларын туһунан истэн, сэҥээрэн, ыйытык биэрэн, астына иһиттилэр, сэҥээриини ыллылар. Абаҕа нэһилиэгин олохтооҕо, Аҕа дойду сэриитин кыттыылааҕа, ветеран Нектыров Илья Васильевич араас сылларга суруйан хаалларбыт хоһооннорун дорҕоонноохтук аахтылар. «Тапталлаах мин дойдум — Абаҕам барахсан» кинигэтин ырыттылар. Нэдиэлэбит бүтэһик күнүн, быйыл оскуолаҕа киирэр “Мичил” детсад оҕолоругар анаан «Библиотека — дом, где живут книги» диэн сэргэх, олус туһалаах бэсиэдэнэн саҕаланна. Кинигэ алыптаах дойдутуттан тиийэн, кинигэ туһунан сиһилии билиһиннэрэн кэпсээтибит. Оҕолор сэргээн, сэҥээрэн иһиттилэр. Кинигэ туһунан ойуулугу көрөн кэпсээтилэр. Кинигэни харыстыырга,таптыырга, сэрэнэн көрөргө үөрэннилэр. Кинигэ элбэҕи билэргэ үөрэтэрин өйдөөтүлэр.
Нэдиэлэ устата ыыттыллыбыт тэрээһиннэргэ кыайыылаахтарга махтал сурук, сэмэй бэлэхтэр туттарылыннылар.
Оҕолор үөрэн-көтөн, астынан, махтанан тарҕастылар.
Б. Харысхал аатынан библиотекаҕа ааспыт нэдиэлэҕэ оҕоҕо аналлаах нэдиэлэҕэ экскурсиялары таһынан, конкурстар буоллулар «Хорсун буойун»- уруһуй күрэҕэр ситиһиилээхтик кыттан 1-2 кылаастарга 1м. Кириллина Алена, 2м. Сутакова Вика, 3м. Сивцева Вика, 3-4 кылаастарга 1м. Иванова Айгылаана, 2м. Яковлева Юля, 3м. Петров Степа наҕараадаланнылар. Үһүс күммүтүгэр Улуу Кыайыы 80 сылын көрсө сахалыы доргуччу хоһоон, кэпсээн ааҕыытыгар күрэххэ 1 миэстэни Старостин Ньургун (хоһоон, кэпсээн), 2м. Попова Жанна (хоһоон, кэпсээн), 3м. Сивцева Саймина (хоһоон). 3м. Филиппова Милена (кэпсээн). Көрөөччү биһирэбилин Данилова Динара (хоһоон, кэпсээн) ыллылар. Бары кинигэнэн, минньигэһинэн наҕараадаланнылар. Жюрибытыгар махтал! Ону таһынан олохтоох администрация ыҥырыытынан «Кыым» хаһыат редакцията ааҕааччыларга ыалдьыттаан соһуччу бэлэх буолла.
Ааспыт нэдиэлэҕэ Б.Харысхал аатынан библиотекаҕа оскуола , детсад оҕолоругар,Сэргэ бэстэн, Амматтан кэлбит дьоҥҥо экскурсиялар, төгүрүк остуол курдук полиция, экологтар отчеттара, доруобуйанан хааччахтаах дьоҥҥо Кыайыы 80 сылын көрсө кинигэ быыстапкаларын обзора, викторина, Мээндиги бастакы баһылыга Илларионов Н.Е.кубогын иһин республиканскай волейбол күрэҕэр кэлбит Николай Егорович табаарыстарын, дьонун ахтыыта ыытылынна.
20 марта в предверии Неделе Детской книги прошел библиотечный урок с учащимися 8 класса Чапчылганской СОШ. Тема урока была «Книги-юбиляры 2025г», рассказали о детских книгах юбилярах и познакомили ребят с каталогами и картотеками библиотеки. Научили самостоятельному поиску с каталогами и картотеками при выборе литературы. И закрепили материал поиском в конце урока книг-юбиляров таких как Н. Носова «Незнайка на Луне», А. Линдгрена «Пеппи длинный чулок», Л. Кэрролл «Алиса в стране чудес».
Кулун тутар 21 күнүгэр Амма-Наахара нэһилиэгэр Аан дойдутааҕы Поэзия кунун чэрчитинэн нэһилиэк иһинэн «Уран тыл оһуордаах хонуута» уус-уран ааҕыы күрэҕэ Улуу Кыайыы 80, Россияҕа Аҕа дойду, Саха сиригэр Ийэ дойдуну көмүскээччилэр, Амма-Наахара нэһилиэгэр Ытыктабыл уонна өйөбүл, И.М. Гоголев-Кындыл төрөөбүтэ 95 сылыгар ананна.
Күрэхпит 3 түһүмэҕинэн ыытылынна:
1 түһүмэх. «Кыайыы хоһооно» — нууччалыы, сахалыы ааҕыы;
2 түһүмэх. И. М. Гоголев — Кындыл хоһоонун ааҕыы;
3 түһүмэх. Кэпсээн аа5ыы.
Нэһилиэкпит дьоно-сэргэтэ олус көхтөөхтүк кытыннылар.
Оҕолорго кыайыыны ситистэ Максимова Сайыына.
Улахан дьоҥҥо 1 миэстэ Пахомова Таттяна, 2 миэстэ Ефремова Айталы Куо, 3 миэстэ Заборовская Мария буоллулар.
Бары кыайыылаахтар уонна кыттыыны ылбыт дьоммут грамоталарынан уонна сахалыы араас үчүгэй кинигэлэринэн наҕараадаланнылар.
«ЖИВОПИСЬ – ЭТО ПОЭЗИЯ, КОТОРУЮ ВИДЯТ, А ПОЭЗИЯ – ЭТО ЖИВОПИСЬ, КОТОРУЮ СЛЫШАТ»
Так говорил Леонардо да Винчи и был совершенно прав, слова его – истина по сей день, поэзия – величайшее искусство выражения человеческих чувств, мыслей, восприятия действительности! В день, когда во всем мире отмечается День Поэзии, в честь этой памятной даты читатели нашей библиотеки прочитали стихи местных авторов, с выставки книг местных поэтов С. Капитонова, Н. Башкиной, М. Лазаревой, Л.Е. Гороховой- Сүүмэх и др. авторов в библиотеке, где языком поэзии воспеты красоты родной природы.
Год 2025 объявлен годом якутской литературы, именно 100 лет назад вышла первое литературное произведение на якутском языке — стихотворение А.Е. Кулаковского “Благословение Байаная”. Члены фольклорного клуба выразительно прочитали это произведение Кулаковского, прослушали информацию о основателе якутской литературы, просмотрели обзор его книг и книг о нем.
«Аҕа дойду сэриитэ мин дьиэ кэргэммэр» диэн үһүс өйдөбүнньүк уруок 8 кылаас оҕолоругар ыытылынна. Бүгүҥҥү уруок ананна Аҕа дойду сэриитин ыттыылаахтарыгар, иккиэн «Хорсунун иһин» мэтээллээх хорсун буойуттарга Окороков С.Г. уонна Андреев К.Ф. Семен Гаврильевич туһунан сиэн аймаҕа Филиппова Светлана Яковлевна уонна Ксенофонт Федорович туһунан кыыһа Анна Ксенофонтовна кэпсээтилэр, кинилэр тустарынан кинигэлэри көрдөрдүлэр.
Бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор педагогическай үлэ ветераннара, Абаҕа нэһилиэгин олохтоохторо Пелагея Дмитриевна Емельянова уонна Клеопатра Егоровна Жиркова библиотека бастыҥ, көхтөөх ааҕааччылара, эрэллээх доҕотторо буолаллар.
Сааһырдыбыт диэн дьиэҕэ олорбокко, бэйэлэрин көҕүлээһиннэринэн ый аайы библиотека үлэтин сыаналаан, опрос толорон бараллар. Саҥа выставкалары сэҥээрэн, кэрэхсээн көрөллөр. Аныгы олох тэтиминэн сайдан иһэргиттиттэн астынабыт, үөрэбит. Махтал тылбытын этэбит. Эһиги олоххо көхтөөх сыһыаҥҥыт эдэр ыччакка үтүө холобур буола турдуҥ!
Новости Майской библиотеки
С 25 февраля прошла выставка инсталляция посвященная «Помним. Гордимся», посвященная 80-летию Победы в Великой Отечественной войне, улусная выставка-конкурс народных мастеров, в рамках республиканской выставки «Якутия мастеровая», тематические выставки «Айар тарбахтар», «Основы финансовой грамотности».
11 марта прошло комплексное мероприятие о жизни и деятельности Афанасия Семеновича Федорова и обзор его книг «Өбүгэ сиэрэ-туома», «Саха ыалын сиэрэ-туома», а также похожих по тематике книг.
Афанасий Семенович родился 7 апреля 1941 года в с. Дюпся Усть-Алданского района ЯАССР. Окончил Театральное училище им. М.С. Щепкина. Заслуженный артист Республики Саха (Якутия), заслуженный работник культуры РФ (2002), колледже культуры и искусства им организован студенческий театр «Эйгэ», член Союза кинематографистов и актеров Якутии и России.
В 1949-1959 гг. учился в Дюпсинской средней школе Усть-Алданского района.
В 1959-1961 гг. работал трактористом колхоза «Октябрь».
В 1965-1966 гг. — заведующий клубом с. Сеген-Кюель Кобяйского района.
В 1966-1968 гг. — актер Якутского музыкально-драматического театра.
В 1969-1974 гг. — студент Московского театрального училища им. Щепкина.
В 1974-1992 гг. — актер драматического театра им. П.А. Ойунского.
С 1992 г. — преподаватель специальных дисциплин Колледжа культуры и искусства РС(Я), доцент, заведующий кафедрой национальной культуры Якутского филиала Восточно-Сибирской государственной академии культуры и искусства.
В 1993-1995 гг. преподает по совместительству на факультете национальной культуры ЯГУ им. М.К. Аммосова.
В 1998 г. в Колледже культуры и искусства им организован студенческий театр «Эйгэ».
С 1992 г. — преподаватель специальных дисциплин Колледжа культуры и искусства РС(Я), доцент, заведующий кафедрой национальной культуры Якутского филиала Восточно-Сибирской государственной академии культуры и искусства.
В 1992-2000 гг. участвовал во всемирных конгрессах по шаманизму, в том числе в 1993 г. на Аляске (США), в 1998 г. — в Японии, в 2000 г. — в Москве, В 2001 г. провел мастер-класс по режиссуре и актерскому мастерству во Франции (г. Леон).
За 20 лет работы в театре создал и сыграл более 90 ролей. Снимался в фильмах: «Пламя» — роль Того, (1972-1975 гг., Беларусь-фильм), «Срочно…Секретно… Губчека» — роль разведчика Кеши Трофимова (1982 г., Мосфильм), «Иван Бабушкин» (4 серии) — роль Шамана (1984 г., Свердловская киностудия), телефильмах: «Охоноон» — Охоноон, «Сайылык» — управляющий, «Ардах иннинэ» — Николай.
Издал книги: «Обугэлэр оонньуулара», «Депегей ыпыада», «Кылыпах уескээпинэ», «Ойуун».
В 1998-2000 гг. в Театре национального танца написал либретто и поставил спектакли «Бохсуру-йуу» и «Атыыр мун-ха».
С 1990 г. разрабатывал содержание и сценарии народного обряда «Встреча солнца» и национального праздника «Ысыах».
Награжден Министерством культуры и Министерством обороны СССР серебряной медалью им. А.А. Попова за роль советского солдата Чокурова в спектакле «Сердце солдата», почетный гражданин Усть-Алданского улуса и с. Дюпся. В 2001 г. стал обладателем Президентского гранта в области культуры и искусства.
Гл. библиотекарь: Ноговицына М.Ю.
Сэргэ-Бэс библиотекатын солуннара.
Кулун тутар ыйга ханнык мероприятиялар бардыларый?
Ыйдааҕы былааҥҥа ылыллыбыт ыытыллыахтаах үлэлэр кулууп, оскуола, тэрилтэлэр кыттыгастаах сэргэхтик бараллар. Ол курдук кылаас оҕолоро чуумпутук ааҕыы акциятыгар хас вторник ахсын библиотекаҕа киирэн Аҕа дойду сэриитин туһунан айымньылары ааҕаллар. Сорох вторник күн “Суруйааччылыын 45 мүнүүтэ” кылаас чааһа барар. Онон а5а дойду сэриитигэр сыһыаннаах хас да айымньылары аахтылар, суруйааччылардыын билсистилэр. Холобура олус сэргээн СВО кыттыылаахтарын герой уолаттарбыт туһунан ааҕан бэйэ-бэйэлэригэр утарыта кэпсэстилэр. Россия Дьоруойа буолбут саха хоһуун уолаттарын тустарынан О.Е.Васильева-Күн Чаҕыла, М.Н.Егорова, М.П.Ноговицына, Г.И.Иванова-Айтыына Уран кинигэтин биир тыынынан аахтылар уонна “Я в тылу не останусь” Сергей Москвитин документальнай кэпсээним, Марк Ефетов “Девочка из Сталининграда”, Сусанна Георгиевская “Матрос Капитолина”,ону тэҥэ герой оҕолор тустарынан хомуурунньуктары кытта билсистилэр. Бэйэлэрэ талан хас да олохторун эйэлээх олох иһин толук уурбут кырачаан геройдардыын вторник ахсын бииргэ буоллулар.
“Чтение лучшее – учение” чэрчитинэн проект ааҕыыта “Здравствуй, Победа!” А5а дойду сэриитин 80 сылыгар ананна. Кылааһынан уонна биирдиилээн дорҕооннохтук ааҕан кэккэ ситиһиилэннилэр. Сыл ахсын ыытыллар буолан доргуччу ааҕаллара тупсар, ол гынан сахалыы хоһооннорго син биир ыарырҕатыы ханна барыай. Уонна 6-7 кылаас кыргыттара “Үс коза оҕото” куукуланан остуоруйа детсад о5олоругар көрдөрдүлэр. Алена Андреевна саҥа үлэлэтэн эрэр “Дьүкээбил” театральнай студията сылы бэрткэ саҕалаата.
А.Е.Кулаковскай — Өксөкүлээх Өлөксөй 148 сылын көрсө”Үксөкүлээх сардаҥата” акцияҕа кытынныбыт.
Сааһы көрсө эдэр ийэлэргэ “Далбар Ийэ” кэрэ киэһэ барда. Ийэлэр 5 көрүҥҥэ бэйэлэрин холоннулар. Олус үчүгэй күрэх барда диэн көрөөччүлэр махтаннылар. Информационнай уонна сэргэхситигэр үлэлэр, кинигэ быыстапката ирдэбилгэ олоҕуран турар. Ааҕааччы сорох өттө уларсан туһанар, эбэтэр билсиһэр…
“Дэлэгээт Уйбаан”: Хорсун разведчик, чулуу салайааччы олоҕун кэпсиир кинигэ сүрэхтэннэ
Бэҕэһээ Дьокуускайга Нацинальнай библиотека кыраайы үөрэтэр салаатын читальнай залыгар Амма улууһун Сулҕаччы нэһилигэр республикаҕа аан бастакынан тэриллибит “Тэҥнэбил” артыал бэрэсэдээтэлэ, гражданскай сэрии хорсун разведчига Константинов Иван Иванович — Дэлэгээт Уйбаан туһунан кинигэ сүрэхтэннэ. Кинигэ республикаҕа бастакынан тэриллибит “Тэҥнэбил артыал” (колхуос) 100 сылыгар, хорсун разведчик, салайааччы Иван Иванович Константинов төрөөбүтэ 135 уонна Сулҕаччы орто оскуолата төрүттэммитэ 130 үбүлөүйдээх сылларыгар ананна. Кинигэни хомуйан оҥордо Дэлэгээт Уйбаан сиэнэ СР үөрэҕириитин туйгуна Таатта улууһун Тыараһа орто оскуолатын географияҕа учуутала Рена Нотаровна Егорова. Кини аҕата – Нотар Иванович Константинов Дэлэгээт Уйбаан 3-с кэргэниттэн Матрена Степановна Нохсороваттан төрөппүт 4 оҕотуттан 2-с уола буолар. Нотар үрдүнэн убайа Спартак уонна кыралара Владилена, Анатолий
Кинигэ 30 экземплярынан Таата улууһун “Таатта” хаһыатын редакциятыгар бэчээттэнэнэ таҕыста. Барыта 5 түһүмэхтэн турар. Ол курдук:
1 түһүмэх –“Саҥа олоҕу тутар салайааччы”: II-с түһүмэх –“Хорсун разведчик”: III-с түһүмэх – “Дэлэгээт Уйбаан туһунан дьон ахтыылара”: IV-c түһүмэх –“Дэлэгээт Уйбаан аймахтарын, сыдьааннарын ахтыыта”: V- түһүмэх- “Дэлэгээт Уйбаан сыдьааннара”.
Кинигэҕэ Иван Иванович Константинов-Дэлэгээт Уйбаан кийииттэрэ: 3-с уолун Нотар Иванович кэргэнэ Ликерия Алексеевна Константинова уонна 2-с уолун Спартак Иванович кэргэнэ Октябрина Ивановна Константинова дьиэ кэргэттэрин тус архыыптарыттан хаартыскалара киирбиттэр. Кинигэ таһыгар уонна инники форзаһыгар Дэлэгээт Уйбаан уола Нотар Иванович Константинов, “Амма эбэ” үлэтэ киирдэ. Кэлиҥҥи форзацка Платон Ойуунускай кыыһа Сардана Платонова Слепцова тус архыыбыттан биэрбит, Ойуунускай кыттыылаах 1936 сыл, балаҕан ыйын 10-12 күннэригэр ыытыллыбыт ыһыах хаартыската киирдэ. Иван Иванович Константинов-Дэлэгээт Уйбаан 2-с эрээккэ баар дьоҥҥо хаҥастан 5-с олорор.
Иван Иванович Константинов- 1989 сыллаахха 1-кы Амма улууһугар, Сулҕаччы нэһилиэгэр орто бааһынай кэргэнигэр төрөөбүтэ. Дьокуускайга реальнай училище үһүс кылааһын бүтэрбитэ. 1917 сыл сыл олунньутааҕы революция буолуор диэри Сулҕаччы, Болугур нэһилиэктэригэр суруксутунан, биир кэмҥэ Сулҕаччыга нэһилиэк старостатынан үлэлээбитэ.
1917 сыллаахха ыраахтааҕы былааһа эстибитин истээт, төлөннөөх революционнердар кулун тутарга сахалар уонна нуучча бааһынайдарын уобаластааҕы I-кы съездтарын ыҥырбыттара. Иван Иванович Константинов делегатынан талыллан манна кыттыыны ылбыта. Дойдутугар Сулҕаччыга тахсан, съезд уураахтарын олоххо киллэриигэ элбэх өрүттээх үлэни ыыппыта. Ити кэмтэн ыла кинини норуот Дэлэгээт Уйбаан диэн аатынан ыҥырар буолбута, ити аатынан киэн сиргэ биллибитэ.
Сэбиэскэй былаас олохтоммутун кэннэ, 1918-1920 сылларга Хоптоҕо уонна Сулҕаччы нэһилиэктэригэр нэһилиэк ревкомунан үлэлээбитэ уонна 1920 сыл саас Саха сиригэр бастакы “Сырдык” комунаны тэрийбитэ. 1921 сыл Губревком 3 ыйдаах курсугар үөрэнэр, партия чилиэнинэн киирэр уонна инструкторынан үлэлиир. Улуустарга партийнай ячейкалары тэрийиигэ актыыбынайдык үлэлиир. Ити сыл Чурапчы сэлиэнньэтигэр олунньу ыйга 5 улуус, онтон муус устарга 10 улуус ревкомнарын уонна дьадаҥыларын бэрэстэбиитэллэрин конференцияларын тэрийсэр. Онно Губпартбюро аатыттан дакылаат оҥорор уонна В.И. Лениҥҥэ эҕэрдэ сурук ыытыыга кыттар. 1924 сыллаахха доҕотторун, гражданскай сэрии геройдара сахалартан бастакынан “Кыһыл Знамя” орденынан наҕараадаламмыт Иннокентий Поисеевич Михайловы-Харачааһы уонна Софрон Евграфьевич Кутургуины кытта республикаҕа бастакы “Тэҥнэбил” тыа хаһаайыстыбатын артыалын тэрийбитэ. Гражданскай сэрии сылларыгар саа-саадах тутан Сэбиэскэй былааһы көмүскэспитэ. Абаҕаҕа Кыһыл дружинаны тэрийсэр, Коробейников, Пепеляев, Артемьев сэриилэрин самнарыыга саҕаланыаҕыттан бүтүөр диэри байыас, разведчик, чекист уонна политическай үлэһит быһыытынан сылдьыбыта. Кини хорсун сырыыларын, булугас өйүн туһунан кинигэҕэ суруллубута.
Кинигэ сүрэхтэниитин дьоро күнүгэр тылы бастакынан эттэ, Нотар Иванович кэргэнэ Ликерия Алексеевна Константинова, «Үлэҕэ туйгунун иһин» уонна «Чурапчы улууһугар үөрэҕирии сайдыытыгар кылаатын иһин» бэлиэлэр хаһаайкалара,85 саастаах сэрии сылын оҕото.
Амма эрэ буолбакка, бүтүн республика киэн туттар киһитин туһунан кинигэ сүрэхтэниитигэр тыл этэн, бэйэлэрин санааларын үллэһиннилэр: Амма, Үөһээ Бүлүү, Томпо улуустарын бочуоттаах олохтооҕо, СР норуот хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, саха народнай суруйааччыта, драматург Дмитрий Федосеевич Наумов-Миитэрэй Наумов. Дмитрий Федосеевич И.И. Константинов-Дэлэгээт Уйбаан уонна И.П. Михайлов-Харачаас хорсун быһыыларын истэн улааппытын кэпсээтэ уонна кинилэр иккиэн сэбиэскэй былаас бэриниилээх саллааттарын таһынан, сахалыы мындыр өйдөөх, киэҥ көҕүстээх салайааччылар этэ, хаһан да үрүҥнэргэ кыттыспыт да, утарыласпыт да дьоҥҥо кырыктаахтык сыһыаннаспатахтарын, эккирэтиспэтэхтэрин бэлиэтээн эттэ уонна Сулҕаччыга Албан аат болуоссатыгар баар Дэлэгээт Уйбаан бюһун боруонсаттан кутан саҥардан биэриэҕин диэн идеятын үллэһиннэ. СР үөрэҕириитин туйгуна, Сулҕаччы орто оскуолатын учуутала, нэһилиэк музейын үлэлэтэр Екатерина Петровна Михайлова бу кинигэ тахсарыгар аҕата кыраайы үөрэтээччи Петр Михайлович Павлов үгүс матырыйаалларын биэрбитэ. Кини Сулҕаччы музейыгар үгүс араас материал хомуллан харалан сытарын кэпсээтэ. Холобур : Дэлэгээт Уйбаан 1918 с. миинэ сылдьыбыт ыҥыыра уонна элбэх докумуоннара, ол иһигэр 1978 сыллаахха Сулҕаччы 8-с кылаастаах оскуолатыгар И.И. Константинову-Дэлэгээт Уйбаан аата иҥэ\риллэрин туһунан Амма райсоветын уурааҕа баарын эттэ. Соморсунтан төрүттээх Саха республикатын суһал сулууспа үлэһитэ, полковник Геннадий Гаврильевич Алексеев куоратынан, Уус-Маайанан, Аллайыаханан уонна Дьокуускайга архыыптары хаһан И.И. Константиновка аналлаах докуомуоннары, суруктары көрдүү сылдьарын кэпсээтэ. Уонна Иван Иванович Константинов-Дэлэгээт Уйбааҥҥа сыһыаннаах матырыйааллары мунньа сылдьарын көрдөрдө. Салгыы тыл эттилэр : быраата, Сулҕаччы начальнай оскуолатыгар үөрэммит, РСФСР үтүөлээх учуутала,педагогическай үлэ ветерана Константинов Федот Алексеевич кыыһа Пермякова Галина Федотовна. Кини балта Лена Федотовна Картузова национальнай архыыптан Дэлэгээт Уйбаан 1910 сыллаахха суруйбут көрдүһүү суругун булан, кинигэҕэ киллэрбиттэрин кэпсээтэ. 21 саастаах Иван Константинов Үрдүкү сололоох үөрэх инспекторыгар, үөрэнэргэ баҕалаах эрээри, материальнай өттүнэн төлөбүрү кыайбатын ыйан туран, ыйга көмө пособие көрдөспүт. РСФСР культуратын үтүөлээх үлэһитэ, ССРС культуратын туйгуна, суруналыыс Мария Андреевна Герасимова-Сэҥээрэ Чурапчы улууһугар буолбут кылаассабай охсуһуулары, автонгомия буолуутун саҕанааҕы 20-с сыллардааҕы историяны үйэтитэргэ үлэлиирин кэпсээтэ. Кинигэҕэ кини 10 буолас дьадаҥыларын II-c конференцияларын туһунан ыстатыйатын киллэрбиттэригэр Рена Нотаровнаҕа махталын эттэ. Аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылааҕа, үлэ ветерана, норуокка киэҥник биллибит ырыа автора, республика ытык кырдьаҕаһа, Сулҕаччы оскуолатыгар үөрэммит Гаврил Дмитриевич Ефимов “Революция хорсун саллаата” диэн ыстатыйата кинигэҕэ киирбитин кыыһа РФ үөрэҕириитин туйгуна, СР үөрэҕириитин үтүөлээх үлэһитэ Диана Гаврильевна Ефимова сырдатта.
Бу ааспыт 2024 сыл сайыныгар “Тэҥнэбил артыал” (колхуос) тэриллибитэ 100 туолбутун сулҕаччылар үрдүк таһымнаахтык бэлиэтээбиппит. Ыһыахха коммуна бастакы тэрийээччилэрэ гражданскай сэрии аатырбыт геройдара Константинов Иван Иванович- Дэлэгээт Уйбаан, Иннокентий Поисеевич Михайлов-Харачаас, Софрон Евграфьевич Кутургуин уонна коммуна бастакы чилиэннэрин сиэннэрэ, аймахтара ыҥырыллан сылдьыбыттара. Икки күннээх, улууспут историятыгар улахан суолталаах ыһыах туһунан библиотекарь Елена Попова кэпсээтэ. Эҕэрдэ тылы эттилэр уонна кинигэ тахсыбыт үөрүүлээх күнүнэн бэлэхтэри туттардылар Сулҕаччы нэһилиэгин баһылыгын солбуйааччы Василий Александрович Неустроев, И.И. Константинов-Дэлэгээт Уйбаан аатынан Сулҕаччы оскуола тын директорв Иван Григорьевич Окороков, оскуола директорын иитэр үлэҕэ солбуйааччы Аграфена Семеновна Данилова. Рена Егоровнаҕа кэһиибитин биир дойдулаахпыт, биллиилээх художник Николай Николаевич Рязанскай хартыынатын, нэһилиэк бу сыллга анаммыт өйдөбүнньүк бэлиэтин уонна кинигэлэри бэлэх ууннубут. Иван Григорьевич сулҕаччылар күүстэринэн Дэлэгээт Уйбаан туһунан художественнай киинэ оҥоруохха сөбүн бэлиэтээтэ. Оскуола кини аатын үйэтитэргэ элбэх үлэнги ыытарын билиһиннэрдилэр, ол иһигэр оскуола бастыҥ уол үөрэнээччитигэр “И.И. Константинов-Дэлэгээт Уйбаан” аатынан стипендия туттарылларын сырдаттан ыллылар.
Историческай суолталаах кинигэ сүрэхтэниитин олус бэрткэ ыытта артыыс Николай Гоголев. Хомуһунан киэргэттэ СР үтүөлээх артыыската, виртуоз хомусчут Альбина Дегтярева-Айархаана Хомус Хотун, ырыанан киэргэттилэр Дэлэгээт Уйбаан хос сиэннэрэ Алексей Егоров, Елизавета Константинова уонна СР культуратын туйгуна, мелодист, ырыаһыт Марианна Федотова — Намыына.
Елена Попова
Бу нэдиэлэҕэ Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Кыайыы 80 сылыгар аналлаах тэрээһиннэр буоллулар, ол курдук 11 кл. үөрэнээччилэригэр «Ийэ дойду хорсун көмүскээччилэрэ» диэн урок — викторина уонна икки потогунан биэс улуустан, V-с республиканскай «Юные Карбышевцы» диэн байыаннай — патриотическай хомуур кыттааччылара библиотекаҕа нэһилиэк историятын истэн, музейы сэргээн бардылар. Махтал маннык киэҥ далааһыннаах хамсааһыннары ыытар Мээндиги нэһилиэгин П.И. Караканов аатынан оскуолабыт коллективыгар!
Кулун тутар ый — бастакы сааскы ый буолар. Кулун тутар 5 күнүгэр Чакыр орто оскуолатын 3 кылаас ийэлэрин сандал саас тиийэн кэлбитинэн, Аан дойду кэрэ аҥардарын күнүнэн, сааскы маҥнайгы бырааһынньыгынан эӄэрдэлээн туран маастар кылаас тэрийиллиннэ. Өссө бу күн Ил Дархаммыт Ыйааҕынан, 2012 сылтан саҕалаан, биһиги өрөспүүбүлүкэбитигэр, Саха сирин норуоттарын уус-уран оҥоһуктарын, искусстволарын араҥаччылыыр, сөргүтэр уонна сайыннарар сыаллаах, Норуот маастарын күнэ бэлиэтэнэр. Маастар кылааһы Амматтан ыӊырыылаах ыалдьыппыт Наталья Александровна ыытта. Хас биирдии саха дьахтара киэргэл кэтэрин олус сөбүлүүр, өссө эбии бэйэтин илиитинэн оӊорбут оӊоһуга олус сыаналаах буолар. Аныгылыы моой симэӄин уоппут суох буоллар да бары оӊорон дуоһуйдулар.
Наталья Александровнаҕа улахан махтал!
Кулун тутар 5 күнүгэр олохтоох библиотекаҕа Амма улууhун «Амарах сүрэх» общественнай түмсүү актыбыыскатын, байыаннай дьайыы буола турар сиригэр баран кэлбит биир дойдулаахпыт, икки уола дойду көмүскэлигэр сылдьар Сардана Михайловна Макарованы кытта «Сүрэх баҕатынан кыайыыны уhансан» диэн көрсүhүү тэрилиннэ. Көрсүhүүгэ кыттыыны ыллылар нэhилиэк баhылыгын солбуйааччыта Любовь Эверстова, түөлбэ салайааччылара, общественнай түмсүүлэр чилиэттэрэ. Сардана Михайловна сындалҕаннаах айан туhунан сиhилии кэпсээтэ, хаартысканан көрдөрдө. Амарах санаалаах дьон көмөтүнэн, өйөбүлүнэн биир тоннаттан тахса гуманитарнай көмө олохтоохтортон хомуллан, уолаттарга тиэрдиллэн, сонуннарын ыhа-то5о кэпсээн, ахтылҕаннарын таhааран буойуттар сүргэлэрин, санааларын көтөхпүттэр. Уолаттар дойдуларын аhын баhыылканы, сылаастыы бэрэскини, алаадьыны, харысхалы тутан хайдах курдук үөрэллэрин, долгуйалларын эттэ. Түмсүү инники былааныгар бу күннэргэ хаххаланар сетка баайыыта саҕаланар. Нэhилиэкпит, улууспут дьоно бу көмөҕө көхтөөх кыттыыны ылыахтара. Биhиги библиотекабытыгар анал байыаннай дьайыыга аналлаах «СВО: о подвигах, о доблести, о Героях» кинигэ быыстапката турар. Хаhыаттарга тахсыбыт ыстатыйалары, кинигэлэри ааҕааччыларбыт уларсан көхтөөхтүк ааҕаллар.
Болугурдааҕы олохтоох библиотека
Анал байыаннай дьайыы болҕомто киинигэр
Олунньу 28 күнүгэр анал байыаннай дьайыы кыттыылааҕа, «Эр санаа» уордьаннаах, эйэлээх олох иhин олоҕун толук уурбут Софрон Захаров сырдык кэриэhигэр улуустааҕы волейбол күрэҕэ буолан ааста. Тэрээhин кэмигэр Софрон олоҕун сырдатар сыаллаах «Ахтан-санаан ааhыаҕыҥ» диэн ахтыы чааhын ыыттыбыт. Манна нэhилиэк баhылыга Андрей Никитич, Софрон кылааhын салайааччыта Петр Иосифович, бииргэ үөрэммит доҕотторо Анна Дьячковская, Мария Ефремова, бииргэ төрөөбүт быраата Айсен Анатольевич кыттыыны ыллылар. Софрон айылҕаттан талааннаах буолан музыканы аргыс оҥостон, гитараҕа оонньуу үөрэнэн куруук гитара кыбыныылаах буоларын, үөрэн-көтөн туран кыттарын, ыллыырын, спортка сыстаҕас буолан волейболлуурун истиҥ-иhирэх тылынан ахтан-санаан аастылар. Тэрээhин тэрийээччилэригэр чугас дьонун аатыттан махтал тылларын тиэртилэр.
Соморсуҥҥа В.Е. Васильев — Харысхал аатынан норуот айымньытын дьиэтигэр утуу — субуу икки кинигэ сүрэхтэннэ.
Ол курдук олунньу ый 21 күнүгэр олохтоох поэтесса Башкина Нина Афанасьевна «Тыргыллар ыллыгым тойуга» хоһоонун хомуурунньуга поэзияны сэҥээрэр дьону — сэргэни түмтэ. Нина Афанасьевна хоһооннорун оскуола оҕолоро, улахан дьон композициялаан аахтылар, үгүс элбэх эҕэрдэ истиҥ тылларын анаатылар.
Иккис кинигэ кулун тутар ый 1 күнүгэр Гаврил Федотович Алексеев оҕолоро таһаартарбыт «Аҕабыт Гаврил Алексеев — буойун, учуутал, кыраайы үөрэтээччи» кинигэ сүрэхтэниитэ буолан ааста
Ол курдук Гаврил Федотович кинигэтигэр сэриигэ сылдьыбыт дневнига, хаан — уруу аймахтарын ахтыылара, бииргэ үлэлээбит учууталлар ахтыылара түмүллэн тахсыбыт.
Бүгүн Б. Харысхал аатынан библиотекаҕа Аҕа дойдуну көмүскээччи күнүгэр аналлаах төгүрүк остуол буолла. Аармыйа кэккэтигэр сулууспалаабыт ыҥырыылаах ыалдьыттарбытыгар Лазарев Василий Иннокентьевичка, Попов Павел Петровичка оскуола оҕолоругар аармыйа олоҕуттан кэпсээбиттэригэр, ыйытыыга эпиэттээбиттэригэр, оҕолорго сүбэ-ама биэрбиттэригэр, оҕону патриотическай тыыҥҥа иитиигэ кытталларын иһин махтанабыт!
Олунньу 13 күнэ — Ийэ тыл уонна сурук бичик күнүгэр Бөтүн нэһилиэгин олохтоох библиотеката “Мичээр” оҕо сайдар киинин үлэһиттэригэр сахалыы “Толкуйдаа, оонньоо, кыай!” диэн викторина ыытта. Викторина 8 -с түһүмэхтэн турбута. Икки командаҕа арахсан ооннььообуттара. Кыттааччылар бары туоһу суругунан, кыайыылаахтар минньигэс бирииһинэн наҕараадаламмыттара.
Ону таһынан Бөтүннээҕи И.Е. Иванов аатынан орто оскуолатын 5, 6,7,8 кылаастарын үөрэнээччилэригэр эмиэ 4 командаҕа арааран ыытыллыбыта. Оҕолор диплом, минньигэс бириис тутан уөрүүлэрэ үксээбитэ.
Абаҕа нэһилиэгэр олунньу 17 күнүгэр, төрөөбүт тыл сурук бичик күнүн чэрчитинэн уонна Арассыыйаҕа Аҕа дойдуну, Сахабыт сиригэр Ийэ дойдуну көмүскээччилэр сылларыгар уонна Улуу Кыайыы 80 сылыгар аналлаах сылын ахсын ыытыллар, нэһилиэк түөлбэлэрин икки ардыларыгар «Өркөн өй — 2025» билиини, өйү-санааны тургутар интеллектуальнай оонньуу бэрт сэргэхтик буолан ааста.
Нэһилиэк 5 түөлбэттиттэн 3-түү киһилээх, 5 хамаанда кыттыыны ылла. Өйү-санааны, билиини тургутар, толкуйдатар араас хабааннаах боппуруостарга хоруйдаатылар. Тобуллаҕас толкуйдаахтар, өркөн өйдөөхтөр тыҥааһыннаах киирсиилэрин түмүгэ маннык буолла: үһүс миэстэни, 114 очукуону хомуйан, «Сомоҕо» түөлбэ хамаандата ылла. Иккис миэстэҕэ, 116 очукуону ылан, «Кэскил» түөлбэ таҕыста. Оттон кыайыылаах үрдүк аатын иккис сылын субуруччу бастаан, 130 очукуону хомуйан, «Сардаҥа» түөлбэ хамаандата эрэллээхтик кыайда. Бары кыттааччыларга туоһу сурук, кыайыылаахтарга добун сурук уонна мэтээл туттарылынна.
Алтан нэhилиэгэр Төрөөбут тыл уонна сурук бичик күнүгэр аналлаах 11 төгүлүн ыытыллар сахаалыы уус-уран уонна төрөөбут тылы таба суруйуу быраабылаларын олоҕурдууну өйөөһүн сыаллаах-соруктаах Өрөспүүбүлүкэтээҕи “Сахалыы дьыктаан” аахсыйа чэрчитинэн тэрээhиҥҥэ нэhилиэк олохтоохторо көхтөөх кыттыыны ыллылар.
Төрөөбут тыл уонна сурук бичик күнүгэр уонна Кыайыы юбилейнай сылларыгар аналлаах оҕолорго, улахан дьоҥҥо кинигэ выставката турбута.
Тэрээhин түмүгүнэн кыайыылахтар:
Бастыҥтан бастыҥ суруксут —
Атласова Татьяна Васильевна
Бастыҥ суруксут — Александрова Наталья Васильевна
Лобанова Анна Анатольевна
Үчүгэй суруксут —
Васильева Марина Николаевна
Дьячковская Инна Алексеевна
Неустроева Светлана Романовна
«День родного языка в Майском наслеге»
День родного языка и письменности — это значимый праздник для Республики Саха (Якутия), который отмечается ежегодно 13 февраля. Дата приурочена ко дню рождения первого якутского лингвиста-учёного, выдающегося просветителя, демократа, основоположника массовой письменности, автора первых учебников на якутском языке Семена Андреевича Новгородова.
В 1920 — 21 учебном году этот алфавит был официально внедрен в школьное преподавание. В 1924 году новгородовская транскрипция была официально провозглашена государственной. Создание массовой национальной письменности способствовало ликвидации неграмотности среди взрослого населения, развитию якутской литературы, периодической печати.
В этот день мы ежегодно присоединяемся к акции с целью повышения престижа и значимости родного языка и письменности в обществе, как основы культурного наследия.
Продолжая традицию, то есть 14 февраля наши жители приняли активное участие в просветительской акции XI Республиканского диктанта по якутскому языку «Сахалыы дьыктаан» в рамках мероприятий, приуроченных ко Дню родного языка и письменности. Также, в библиотеке прошли обзоры новых поступлений, книжной выставки «Гордость народа – родной язык».
Ийэ тыл, сурук-бичик күнүгэр аналлаах араас хабааннаах тэрээһиннэр олохтоох бибилэтиэкэбитигэр буолан аастылар. Ол курдук «Кинигэ үйэлээх бэлэх» акция, кэтэхтэн «Саха тылын төһө билэҕин?» викторина, кинигэ быыстапката «Ийэ тыл, сурук-бичик» турда, интеллектуальнай оонньуулар, 11-с төгүлүн өрөспүүбүлүкэбит үрдүнэн ыытыллар сахалыы дьыктаан суруйуута. Быйыл Тимофей Сметанин «Кыайбыттар ыһыахтара» айымньыттан 206 тыллаах дьыктаан суруйдубут. Сылын аайы кэлэн көхтөөх кыттыыны ылар ааҕааччыларбытыгар махталбытын тиэрдэбит.
Олунньу 14 кунугэр Чапчылҕан орто оскуолатыгар иккис төгүлүн ыытыллар күрэҕи «Мин төрүт тылым — саха тыла» тэрийэн ыыттылар үhүс көлүөнэлэр уонна нэhилиэк бибилитиэкэтэ. Икки түhүмэхтээх күрэх. Бастакы түhүмэххэ оҕолор Ольга Иванова — Сидоркевич хоhooнун «Аҕам суруктара» өйтөн аахтылар, онтон иккис түhүмэххэ өйтөн суруйан «Аҕа Дойду Сэриитин Кыттыылааҕа» темаларын талан «Мин хос эһээм», «Мин Таайым», «Мин абаҕам» сырдатан кэпсээтилэр. Кыттыыны ыллылар 6 кылаастан 9 кылаас уорэнээччилэригэр дылы.
Кыайыылаах аатын сүктэ 7 кылаас үөрэнээччитэ Ефремова Нарыйаана, иккис миэстэни ылла 6 кылаас үөрэнээччитэ Чириков Дамир, үһүс миэстэни ыллылар Устинов Кирилл 9 кылаас үөрэнээччитэ уонна Соловьев Радомир 8 кылаас үөрэнээччитэ.
Сылтан сыл Саха тылбыт сайдан, үүнэн эрэр көлүөнэлэрбит Төрүт тылларын үөрэтэн күрэххэ көхтөөхтүк кытталларыгар баҕарабыт🤗
Олунньу 15 күнүгэр Төрөөбүт төрүт тылбытыгар уонна сурукка — бичиккэ анаммыт Дьыктаан буолан ааста.
Дьыктаан «Кыайыылаахтар ыһыахтара» Тимофей Сметанин кэпсээниттэн быһа тардыытын суруйдулар нэһилиэк олохтоохторо.
5 киһи кыттыыны ыллылар.
Дьыктаан түмүгэ тахсарын кэтэһэ таарыйа сахалыы викторина, оонньуулар буоллулар.
Онтон икки киһитэ Бастыҥтан бастыҥ суруйааччы аатын сүктүлэр, үс киһи бастыҥ суруйааччы аатын сүктүлэр.
Төрөөбүт тыл – норуот сайдар кэскилэ
Төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күнүгэр, Дойду үрдүнэн Аҕа дойдуну көмүскээччи, Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр Ийэ дойду көмүскэлин сылыгар уонна биир дойдулаахпыт, оҕо бэйээтэ Көстөкүүн Туйаарыскай – Константин Николаевич Дьячковскай 110 сылыгар, нэһилиэкпит айар куттаах бэйитиэссэтэ Тамара Васильевна Семенова 70 сылыгар аналлаах нэһилиэк иһинэн ыытыллар “Саха сайдам саҥата” уус-уран ааҕыы күрэҕэ тэрилиннэ. Кылаан күрэх кыайыылааҕынан 3-с киһи састааптаах дьүүллүүр сүбэ быһаарыытынан дьааһыла-саад иитиллээччитэ Айтал Чоросов буолла. Күрэх 3-с түһүмэҕинэн барда. Бастакы түһүмэххэ: 1 үрдэл Кузьмина Кристина, 2 үрдэл Фомина Кира, 3-с үрдэл Слепцов Юра ыллылар. Иккис түһүмэххэ; бииргэ төрөөбүт кыргыттар кыайыы өрөгөйүн биллилэр. 1 үрдэл Александрова Айылгылаана, 2-с үрдэл Александрова Мичийэ, 3-с үрдэл Александрова Дайаана. Онтон улахан дьоннорго: 1 үрдэл Мария Удина, 2-с үрдэл Екатерина Максимова, 3-с Алевтина Сутакова кыайыыны биллилэр. Барыта 20 күрэхтэһээччи кыттыыны ыллылар.
Ону таһынан оскуола иһинэн мэлдьи ыытылларын курдук “Аман Өс” быйылгы сылларга туһаайыллан барда. Детсад иитиллээччилэрэ уонна оскуола үөрэнээччилэрэ сыл ахсын араас теманы таланнар олус сатабыллаахтык кэпсиир-ипсиир буоллулар. Ол курдук ордук хос-хос-хос хорсун быһыыларын туһунан итэҕитиилээхтик кэпсээтилэр. Кыра кылаастарга 1 үрдэл Тимур Кузьмин, 2 үрдэл Лев Протопопов, 3 үрдэл Дайаана Александрова, улахаттарга 1 үрдэл Никита Иннокентьев, 2 үрдэл Ростислав Софронеев, 3 үрдэл Давид Абрамов.
Сахалыы дьыктаан суруйуутугар аҕыйах киһи кытынна (7-тэ). Быйылгы дьыктаан тиэкиһэ олус судургута суох. Ол гынан суруйбут дьон бары бастыҥ сыаналарга суруйдулар. Ол курдук түөрт киһи 5 сыанаҕа, үс киһи 4 сыанаҕа суруйдулар. Онон төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күнэ элбэх кыттааччыны түмэ тарта. Уопсайа 47 кыттааччы хабылынна
Үүнэ-сайда, чэчирии турдун, төрөөбүт төрүт тылбыт!
«Өркөн өй – 2025»
Олунньу 13 күнүгэр Сахалыы сурук-бичик күнүн бэлиэтиибит. Бу күн сахаттан бастакы тыл үөрэхтээҕэ, сахалыы маассабай суругу-бичиги төрүттээбит бастакы учуонай-лингвист, талааннаах педагог уонна общественнай деятель, тюрколог, монголист Сэмэн Андреевич Новгородов төрөөбүт күнэ.
Чакыр нэһилиэгин олохтоохторугар сыл ахсын ыытыллар «Өркөн өй» күрэх Түөлбэлэр икки ардыларыгар ыытылынна. Нэһилиэкпитигэр 4 түөлбэ баар: Кэскил, Кустук, Дьулуур уонна Эрчим. Мындыр өйдөөхтөр күрэхтэрэ саӄаланыан иннинэ Чакыр нэһилиэгин аӄа баһылыга Григорьев Семен Николаевич эӄэрдэ тылын эттэ. 6 түһүмэх түмүгүнэн Кэскил түөлбэ муӊутуур кыайыылааӄынан тахсан үөрдүлэр – көттүлэр. 2 миэстэ – Кустук, 3 миэстэ – Дьулуур буолуллар. Төрөөбүт тылбытыгар сүгүрүйэбит, ийэ тылбыт улуутун туойабыт, кэрэтин кэрэхсиибит, төрүт дьоммутунан киэн туттабыт.
Култуура дьиэтин иһинэн тэриллибит «Тэтим» тыыннаах доӄуһуолаах ансаамбыл ырыаларынан киэргэттиллэр. Күрэӄи Илларионова Р.В. аатынан сельскэй библиотека ыытта.
Олунньу 13 күнүгэр төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күнүн «Колосок» уһуйааны кытта бииргэ үөрүүлээхтик бэлиэтээтибит. Уһуйаан уонна олохтоох бибилэтиэкэ бииргэ «Кинигэ — бастыҥ доҕор» диэн проегынан үлэлиибит. Ол чэрчитинэн төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күнүгэр туһаайан, остуоруйаттан оҕо элбэх үтүө өрүттэргэ үөрэнэр, төрөөбүт дойдутун историятын интэриэһиргиир буолар диэн сыалтан-соруктан «Таал-Таал эмээхсин» саха норуотун остуоруйатынан аралдьытыы ыыттыбыт.
Манна биһиэхэ күүс-көмө буолан көхтөөхтүк кытыннылар бибилэтиэкэбит ааҕааччылара, уһуйаан төрөппүттэрэ.
Киириигэ саха тылын күнүн туһунан иһитиннэрии кэнниттэн кырачааннар остуоруйа эйгэтигэр киирдилэр. Таал-Таал эмээхсин оруолун бибилэтиэкэбит бастыҥ доҕоро Зоя Аммосова итэҕэтиилээхтик оонньоон оҕолору үөртэ-көтүттэ. Муус-муус оруолугар бибилэтиэкэр, төрөппүт Наталья Софронова, Күн-күн оруолугар төрөппүт Сардаана Филиппова, Былыт-былыт оруолугар төрөппүт Лидия Семёнова, Тыал-тыал оруолугар төрөппүт, уһуйаан үлэһитэ Аграфена Кисинянова, Хайа-хайа оруолугар эһээ Владимир Тимофеев, Киһи-киһи оруолугар убай Дьулуур Федотов олус үчүгэйдик, табыллан оонньоотулар, кырачаан көрөөччүлэр дохсун ытыстарын тыаһын бэлэхтээтилэр. Хас биирдии остуоруйа дьоруойа оҕолорго сахалыы оонньуулары оонньотто, саха тыла баай байҕалыгар киллэрдэ.
Түмүккэ киһи күүстээх санаалааҕа, муударайа, кыайыгаһа- хотугаһа көһүннэ, Таал-Таал эмээхсини быыһаан, үөрэн-көтөн аралдьытыыбытын уопсай оһуор үҥкүүтүнэн түмүктээтибит.
Көхтөөх кыттыыны ылбыт күндү дьоммутугар, уһуйаан үлэһиттэригэр, кырачаан көрөөччүлэрбитигэр барҕа махталбытын тиэрдэбит.
Саха остуоруйатын оҕолорбутугар кэпсиэҕиҥ, ааҕыаҕыҥ, саха фольклорун баай кистэлэҥнэригэр уһуйуоҕуҥ.
Сулҕаччы нэһилиэгэр Төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик нэдиэлэтэ бэрт сэргэхтик ыытылла турар.
Ол чэрчитинэн, олунньу 13 күнүгэр И.И. Константинов-Дэлэгээт Уйбаан аатынан оскуолаҕа тыл үөрэҕин учууталларын методическай холбоһуга уонна Д.Ф. Наумов-Миитэрэй Наумов аатынан нэһилиэк олохтоох библиотеката “17-с страница” диэн Дорҕоонноохтук ааҕыы күрэҕин ыыттыбыт.
Күрэххэ барыта 6 дьиэ-кэргэн кыттыыны ылла. Усулуобуйа быһыытынан, үөрэнээччи оҕо ийэтинээн, аҕатынаан, эһээтинээн, эбээтинээн кыттан, бэриллибит кинигэ 17-с страницатын арыйан, онно баар тексты дорҕоонноохтук уонна иҥнибэккэ сөпкө ааҕыахтаах.
Быйыл Улуу Кыайыы 80 сылын бэлиэтиибит, ол быһыытынан күрэххэ кыттааччыларга саха фронтовик суруйааччылара Тимофей Сметанин уонна Иннокентий Артамонов кинигэлэриттэн аахтардыбыт. Тимофей Сметанинтан “Гурьянов” кэпсээнэ уонна Иннокентий Артамоновтан “Атаака кэнниттэн” хоһооно сөп түбэстилэр. Кыттааччы дьиэ-кэргэн, кааҕыы буолар аудиториятыгар биир-биир киирэн, сонно тута бэриллибит кинигэни арыйа тардан, кыһаллан, иҥнибэккэ, доргуччу аахпыттара биһигини үөртэ. Ааҕыыны омук тылын учуутала, СР үөрэҕириитин туйгуна Раиса Иосифовна Стручкова салайан ыытта. Дорҕоонноохтук ааҕыы күрэҕин түмүгэ маннык буолла : I-кы миэстэни ыллылар YI-c кылаас үөрэнээччитэ Родион уонна эһээтэ Иннокентий Ильич Исаковтар, II-с миэстэҕэ таҕыстылар YII-с кылаас үөрэнээччитэ Мичийэ уонна ийэтэ Оксана Славична Бурцевалар, III-с миэстэни ыллылар YI-c кылаас үөрэнээччитэ Андрей уонна ийэтэ Мария Славична Варламовтар. Маны таһынан анал ааттары туттардыбыт. Ол курдук, “Истээччини тардар ааҕааччы” – Y-с кылаас үөрэнээччитэ Адриан уонна ийэтэ Лена Владимировна Неустроевалар, “Дорҕоонноох ааҕааччылар” – YII-с кылаас үөрэнээччитэ Ангелина уонна ийэтэ Сахаяна Семеновна Избековалар, “Чуор куоластаах ааҕааччылар” — Y-с кылаас үөрэнээччитэ Афоня уонна ийэтэ Анна Славична Носовтар дьиэ-кэргэн. Анал аат хаһаайыттарыгар биир дойдулаахпыт, саха народнай суруйааччыта ДФ. Наумов-Миитэрэй Наумов “30 кэпсээн” диэн кинигэтин бэлэх туттардыбыт.
Онтон киэһээ Х.Максимов аатынан кулуупка Төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик нэдиэлэтин үөрүүлээхтик аһыы буолла. Бу киэһэ кулуупка культура эйгэтигэр саҥа үлэлээн эрэр, уонна өссө да үөрэнэ сылдьар практикант ыччаттарбыт сүүрэн-көтөн, соун тэрээһини ыыттылар. Кыттыыны ыллылар “Айар”- үҥкүү ансаамбыла (сал. Мария Иванова), “Сайдар саҕахтар” фольклорнай ансаамбыл (сал.Вера Исакова), дьон сөбүлээн истэр ырыаһыта, сыана ветерана Данил Михайлов, эдэр ырыаһыт Виталий Носов,Эдуард Тихонов. Фольклор бөлөҕүн ырыаларын-хомустарын уонна ырыаһыттары чопчулаан бэлэмнээтэ культура колледжын студена Эдуард Тихонов. Эҕэрдэ номердары сэргэ саха тылыгар уонна литературатыгар викторина ыытылынна. Онтон бүгүн, олунньу 14 күнүгэр “Сахалыы дьыктаан” бүтүн республикатааҕы акция XI-c төгүлүн ыытыллыытыгар кыттыахпыт.
Елена Попова
Б. Харысхал аатынан библиотека: «Неделя исторической памяти» диэн күннэргэ: «Бессмертный подвиг защитников Отечества», «Мээндигиттэн хорсун буойуннар», «Сталинград хорсун быһыыта», «Подвиг якутян в В.О.В.», «Подвиг якутян во имя России» [СВО] диэн уруоктары, информацияны, слайд — презентациялары, экскурсиялары уонна Аҕа дойду сэриитигэр аналлаах кинигэ быыстапкаларын билиһиннэриитин ыытта.
Олунньу ый 12 күнүгэр Соморсун олохтоох бибилэтиэкэтэ уонна Б. Харысхал аатынан кулууб үлэһиттэрэ Ийэ тылбыт уонна сурук — бичик күнүгэр анаан оскуола орто уонна улахан кылааһын оҕолоругар анаан «Омук күүһэ өйүгэр, өйүн күүһэ тылыгар» иккис сылын ыытыллар сахалыы айар — тутар эйгэни тэрийэн ыыттыбыт. Сахалыы «кытыан» отунан, сылгы үрүҥ сиэлинэн ыраастаныы сиэрэ — туома, кыргыттарга анаан суһуох киэргэлэ, уолаттарга анаан «күүгүнүүр» оонньуур оҥорор маастар кылаастар, саха тылын билиитигэр биктэриинэ, булчуттар уонна күннээҕи олоххо туттуллар үгэстэри билиигэ күрэх, сахалыы оонньуурдарынан оонньоон, сылаас алаадьы амсайан, түмүгэр оһуокайдаан ойон — тэбэн сэргэхсийэн тарҕастыбыт.
Кыайыы 80 сылын көрсө түөлбэлэр икки ардыларыгар
«Т.О.К.» оонньуу ыытылынна
«Толкуйдаа, оонньоо, кыай» оонньууну нэһилиэкпит спортинструктора Ноговицына Нонна Николаевна быйылгы сыл комплекснай күрэхтэрин чэрчитинэн уонна нэһилиэк олохтоох модельнай библиотеката иилээн-саҕалаан ыыттылар. Оонньуу түһүмэхтэринэн арахсан киирэн биэрдилэр — Эмиспит нэһилиэгин историята, Улуу кыайыы 80 сылыгар аналлаах, Василий Назарович Чемезов 110 сылыгар аналлаах ыйытыктар, ону тэҥэ, нэһилиэкпит бэлиэ сирдэрин хаартыскаларынан таайыы, нуучалыы тылтан сахалыыга сөптөөхтүк тылбаастааһын, Сахабыт сирин историятыттан тэттик ыйытыктар эмиэ кииирэн биэрдилэр. Сэргэх, тэтимнээх 5 түһүмэхтээх оонньуу уопсай түмүгэр «Илгэ» түөлбэ хамаандата кыайыылааҕынан таҕыста. Хамаандалар оонньоон, сэргэхсийэн, сорох саҥаны билэн, билиилэрин хаҥатан, астына оонньоон тарҕастылар.
Гл.библиотекарь, Ноговицына М.Ю.
Олунньу 1 күнүгэр Б. Харысхал аатынан библиотекаҕа 2025сыл — Россияҕа, Саха сиригэр Аҕа дойдуну көмүскээччи сыла биллэриллибитинэн сылы аһыы буолла. Тэрээһиҥҥэ «Мээндигиттэн уоттаах сэриигэ» слайд презентация, «Героизм Ленинграда-Сталинграда» кэпсээн викторина, «блокадный хлеб» амсайдыбыт уонна музейга «Подвиг во имя Отечества» муннук уонна Б. Харысхал 75 сылын көрсө «Баһылай Харысхал дьонноро, доҕотторо төрөөбүт дойдутугар» диэн стенд презентацияланна.
Тохсунньу 29 күнүгэр «Дуораанчык» уһуйаан оҕолоругар «Остуоруйа дойдутугар» диэн тэрээһин буолан ааста. Тэрээһиммитин Амма Даайыс хоһоонунан мустубут о5олорго Гаврильев Дархан доргуччу ааҕан иһитиннэрдэ.
Бугун оҕолор саха, нуучча, тас дойду суруйааччыларын остуоруйаларын кытары билистилэр. Оҕолор билэр остуоруйаларын көрөннөр уорэ-кото бэйэлэрэ кэпсээтилэр, боппуруостарга эппиэттээтилэр.
Улахан группа оҕолоро «Белоснежка» остуоруйаны көрөн: — биһиги бу остуоруйаны туруораары бэлэмнэнэ сылдьабыт дэстилэр.
Тэрээһиммит бүтүүтүгэр оҕолор харахтарыгар сөбүлүү көрбүт кинигэлэрин ылан дьэрэкээн ойууларын арыйталаан көрдүлэр.
Улуу Кыайыы 80 сыллаах үбүлүөйүн көрсө былааннаах үлэлэр ыытыллан саҕаланнылар. Ол курдук «Аҕа дойду сэриитэ — мин дьиэ кэргэммэр» диэн өйдөбүнньүк уруок 11 кылаас оҕолоругар ыытылынна. Аҕа дойду сэриитин кыттыылааҕа, «Хорсунун иһин» мэтээллээх Захаров Архип Михайлович уола Архип Архипович Захаров уонна Ленинградскай фронт кыттыылааҕа, «Бойобуой үтүөлэрин иһин» мэтээллээх Шишигин Роман Иванович кыыһа Любовь Романовна Гурьева аҕаларын бойобуой суолларын, олохторун туһунан кэпсээтилэр. Оҕолор биир дойдулаахтарын туһунан сэҥээрэ иһиттилэр, ханнык кинилэргэ суруллубуттарын биллилэр, бойобуой наҕараадаларын көрдүлэр.
Прошёл урок мужества «Блокада Ленинграда«
Цели:
1) формирование гражданского самосознания, уважения к историческому прошлому нашей Родины;
2) вызвать у школьников чувство сопереживания с трагической судьбой ленинградцев, восхищение и гордость за народ, проявивший стойкость и мужество в схватке с врагом.
Задачи: познакомить ребят с понятием блокада;
2) пробудить в детях чувство сострадания и гордости за стойкость своего народа в период блокады Ленинграда на протяжении всей Великой Отечественной войны.
🌌💫🔮Тохсунньу ый – Таҥха ыйынан биллэр. Ол чэрчитинэн, тохсунньу 18 күнүгэр, А.Е. Кралин аатынан Абаҕатааҕы уопсай үөрэхтээһин орто оскуолатын иһинэн «Таҥха киэһэтэ» диэн сэргэх тэрээһин ыытылынна. Тэрээһин саҕаланыытыгар сахаларга былыр-былыргыттан тарҕаммыт таҥха ɵйдɵбүлүн, кэмин суолтатын, таҥхалааһын араас көрүҥнэрин, билгэлэнэр, сэрэбиэйдэнэр ньымаларын туһунан библиотекарь Елена Давыдовна сиһилии сырдатта. Оҕолор бары болҕойон сэҥээрэн олорон иһиттилэр, элбэҕи биллилэр-көрдүлэр. Дьэ, ол кэннэ библиотека көҕүлээһининэн, сахалыы сиэри-туому билэр, сахалыы саҥарар үөрүйэҕэ сайыннарар сыаллаах «Хараҥа хос» диэн түбэлтэ кэпсээччилэр күрэстэрэ буолла. Кылаастан биирдии үөрэнээччи эрдэттэн бэлэмнэнэн кэлэн, кутталлах, дьулаан ис хоһоонноох олохторугар буолбут, истибит түбэлтэлэрин кэпсээтилэр. Дьүүллүүр сүбэ уонна истээччилэр оҕолор умсугутуулаах кэпсээннэрин олус үчүгэйдик болҕойон олорон иһиттилэр. Күөн-күрэс түмүгүнэн бастыҥ түбэлтэ кэпсээччинэн, 6 кылаас үөрэнээччитэ, Ефимов Дьулуур ааттанна. Таҥха киэһэтин саамай сонуна – таҥхалааһын буолла. Ол курдук, бу күн оҕолор кылаастарынан эмиэ инникилэрин кыратык торумнанан көрдүлэр, таҥха оонньууларын кытта билсистилэр.
Улуу Кыайыы 80 сылыгар аналлаах тэрээһиннэр саҕаланнылар
Акция – монтаж “Мама! Хлебушка дай-ка!”
Умнар тускут суох эдэр көлүөнэ
Буолан ааспыт сэрии кириэстэбилин,
Умнар туспут суох эн биһикки
Кэлбэтэх саллаат туолбатах иэстэбилин
И. Уххан
Элбэх үктэллэрдээх, үрдэллэрдээх, кылааннардаах — 2025 сылынан!
Президеммит Путин Владимир Владимирович Россия үрдүнэн — 2025 сылы “Аҕа дойдуну көмүскээччи” сылынан анаата. Сахабыт сирин Ил Дархана Николаев Айсен Сергеевич бу биллэриини ылынан “Төрөөбүт дойдуну көмүскээччи” сылынан биллэрдэ. Бары билэрбит курдук бу сылбыт анал байыаннай эппирээссийэ кыттыылаахтарыгар уонна биһиги эһэлэрбит, эбэлэрбит Улуу Кыайыыны уһансыбыттара 80 сылыгар ананыа. Бүтүн Россия үрдүнэн муҥура суох махталынан кэриэстээн, билигин баар да, суох да бэтэрээннэрбитин ытыс үрдүгэр тутан ытыктыырбытын, сүгүрүйэрбитин биллэрэр тэрээһиннэрбит саҕаланнылар. Ол курдук Кыайыы Парадын былааҕын нэһилиэгинэн өрө күүрүүлээхтик көрүстүбүт. Бөһүөлэкпитигэр оскуола оҕолорун толоруутугар “Пусть всегда будет солнце” ырыанан сыл аһылынна. Улуу Кыайыы хамсааһынын “Блокадный хлеб” акциятын өйөөн ол хамсааһыҥҥа кыттыһан сэмэй кылааппытын киллэрсэн литературнай чаас ыыттыбыт. Презентация нөҥүө “Ленинград блокадата” бэсиэдэнэн директоры иитии чааһыгар солбуйааччыта Ирина Васильевна Данилова сырдатта. Ол кэннэ “Мама! Хлебушка дай-ка!” — монтаж дьүһүйүү турда. Барыта 20 о5о хабылынна. Акция таҥыллан видеоролик оҥоһуллан соц.сеть нөҥүө сырдатылынна. Ону тэҥэ “Умнуллубат – тыыннаах уот” кинигэ быыстапката панорама сылы быһа туран эйэлээх олоҕу бэлэхтээбит дьоммутун сырдатыа.Үүнэр ыччат улуу өбүгэлэрин тустарынан, бу айымньылартан, документальнай суруллуулартан элбэҕи билиэхтэрэ, өйдүү-саныы сылдьыахтара, патриотическай тыыннаарын чиҥэтиэхтэрэ.
Улуу Кыайыы 80 сылын көрсө Илларионова Р.В. аатынан Чакырдааҕы сельскэй модельнай библиотека «Сэрии дуораана» проект бастыкы тэрээһинин тохсунньу 22 күнүгэр ыытта. Проект чэрчитинэн алын сүһүөх үөрэнээччилэр библиотека ааҕааччылара сэрии туһунан доргуччу ааҕыыта буолар. Хас ый аайы мустан оҕолорго ааҕан, ырытан биэрии буолар. Бастакы тэрээһини олус сэргээтилэр. Үөрэнээччилэр бэйэлэрин санааларын үллэһиннилэр.
Сулҕаччытааҕы Д.Ф. Наумов аатынан модельнай библиотека Кыайыы 80 сылын көрсө үлэтин саҕалаата.
Ол курдук, тохсунньу 12 күнүгэр, 2025 сыл Улуу Кыайыы 80 сылын көрсө Бүтүн республикатааҕы “Бары бииргэ Кыайыыга” девизтээх үгэс буолбут «Кыайыы Знамята ”эстафетата Сулҕаччы нэһилиэгэр ыалдьыттаата. Саха народнай артыыһа Христофор Максимов аатынан культура уонна сынньалаҥ киинин саалатыгар дьон толору мустубута киһини үөрдэр: тыыл уонна үлэ ветераннара, бойобуой дьайыылар кыттыылаахтара, Сулҕаччы уонна Сэргэ-Бэс оскуолаларын үөрэнээччилэрэ, олохтоохтор.
Үөрүүлээх чааска Кыайыы Знамятын эстафетатын көрсүү хамсааһын историятыттан кылгастык билиһиннэрдэ ветераннар сэбиэттэрин бэрэссэдээтэлэ, библиотекарь Елена Попова.
Тохсунньу 15 күнүгэр республика 5 орденнаах чулуу ыанньыксыта, ыччат наставнига, тыыл, үлэ ветерана, Амма улууһун, Сулҕаччы нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо М.И. Кутуков төрөөбүтэ 95 сылын көрсө, кини олоҕун, үлэтин сырдатар сыаллаах тематическай нэдиэлэ ыытылынна. Нэдиэлэ иһинэн 6-8, 10-11 кылаас үөрэнээччилэригэр информация күннэрэ:ол иһигэр бэсиэдэ, М.И.Кутуков туһунан фотопланшеттары, кинигэҕэ киирбит материаллары, хаһыат страницаларын билистилэр уонна 1974 сыллаахха Ленин аатынан колхоз 50 сылыгар уһуллубут док. киинэ көрдүлэр.
Тохсунньу 20 күнүттэн Ленинград блокаддатан босхолооһунугар аналлаах “Города-Герои СССР 1945-1965” диэн тематическай нэдиэлэ ыытылла турар. Оскуола алын уонна орто сүһүөх кылаастарыгар. Нэдиэлэ иһинэн Ленингрда куорат блокадаттан босхолооһуҥҥа аналлаах урок мужества, уонна Москва, Севастополь,Керчь, Тула уонна Брест-герой кириэппэс тутстарынан информация күннэрэ, бэсиэдэлэр ыытыллаллар уонна ВК Видео нөҥүө док. кылгас киинэлэри көрдүлэр. Нэдиэлэ салҕанар.
Чинчийэр-көрдүүр үлэ саҕаланна : ол курдук “Сулҕаччы түөлбэтин сэһэннэрэ” – нэһилиэк историятын кэпсиир фонданы хаҥатыыга Кыайыы 80 сылынан эбии материал НБ периодика саалатыттан булан сканердаан аҕаллым.
Сылы түмүктээн Россияҕа “Дьиэ кэргэн”, Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр “Оҕо саас” сылларыгар аналлаах уонна саха суругунан уус-уран литературата төрүттэмитэ 125 сылыгар анаан “Сахабэчээт” СӨ САТ “Чолбон” сурунаалын редакциятян партнердарын кытары олохтоох модельнай библиотекаҕа “Чолбон өй күрэһэ” II оонньуута буолан ааста. Күрэскэ барыта сэттэ дьиэ кэргэн кыттыыны ылла. Саха суругунан уус-уран
литературатын төрүттээччилэриттэн саҕалаан аныгы кэм суруйааччыларын айымньыларыгар тиийэ хабар боппуруостарга кыттааччылар бэрткэ эппиэттэстилэр, ону тэҥэ, билиилэрин хаҥаттылар. Күрэс түмүгэр барыларыттан элбэх бааллаах Степановтар уонна Соловьевтар дьиэ кэргэн тэҥнэһэн, кыайыылаах үрдүк аатын ыллылар. Ол курдук, кыайбыт дьиэ кэргэттэр Дьокуускай куоракка полуфиналга баран ситиһиилээхтик кыттан кэлиэхтэрэ диэн бигэ эрэллэхпит.
Гл.библиотекарь: Ноговицына М.Ю.
Тохсунньу ый 18 күнүгэр Соморсун нэҺилиэгэр доруобуйанан хааччахтаах уонна аҕам саастаахтарга олохтоох библиотека, социальнай үлэһит Новикова Л.П. уонна кулууб коллектива буолан саҥа сылы көрсө итии чэйдээх көрсүһүү тэрийэн ыыттыбыт. Манна көрдөөх оонньуулар, минньигэс салааттарга, саҥа дьыллааҕы маскаҕа уонна Амма улууһун, саха сирин суруйааччыларын уонна чулуу дьоннорун сырдатар «Кини кимий?» — литературнай оонньуу ыытыллан аҕам саастаах дьоммут — сэргэбит олус сэҥээрбиттэрин бэлиэтээтибит.
Амма-Наахара нэһилиэгин олохтоох библиотеката төрүттэммитэ 95 сыла
1930 сыллаахха тохсунньу 9 күнүгэр Амма оройуона тэриллиитигэр Амма-Наахара нэһилиэгэ, оччолорго Амма нэһилиэгэ дэнэн Илин-Хаҥалас улууһугар сирэ-уота киирсэрэ. Бу сыл нэһилиэк Амма оройуонугар холбоспута. Амма-Наахара 7 кылаастаах оскуолатыгар Амма-Наахара, Бологур, Лээги уонна Чыамайыкы нэһилиэктэрин оҕолоро кэлэн үөрэнэллэрэ. Амма-Наахара нэһилиэгэ ыччат түмсэр сирэ этэ. Амма-Наахаратааҕы тыа сирин библиотеката 1940 сылтан үлэлээбит. Сэбиэдиссэйинэн Нам улууһуттан төрүттээх Алексеев Афанасий Кириллович үлэлээбитэ.
\Саха Республикатын Национальнай архивын фондата 806, опиһа 1, дьыалата 121, илииһэ 185/
Библиотекардарынан уонна сэбиэдиссэйдэринэн үлэлээбиттэр: Александров Тихон Ионович, Устинов Михаил Егорович, Леонтьева Ульяна /Дмитриевна/, Пахомова Екатерина Николаевна, Алексеева /кэргэнинэн Самульцина/ Анна Егоровна, Чемокина Федора Тимофеевна, Павлова Клара Ивановна, Никитина Дария Титовна, Федорова Варвара/Ивановна/, Абрахова Любовь Афанасьевна, Гаврильева Ольга Устиновна, Устинова Фекла Ивановна, Ефремова Наталья Николаевна, Пахомова Марина Семеновна үлэлээбиттэрэ.
Михаил Егорович Устинов 1941 сыллаахха сэрииттэн эргиллэн кэлэн Ааҕар балаҕан үлэтин салҕаабыта. «Кини үксүн агитационнай-маассабай үлэни үүннээн-тэһииннээн ыытара. Учаастактары кэрийэ сылдьан хаһыат, кинигэ сонуннарын кэпсиирэ» — диэн ахтар балта Никифорова Анна Егоровна.
Павлова Клара Ивановна (1936-2002сс) Дьокуускайдааҕы культурнай-сырдатар училищаны бүтэрбитэ (1955-1957сс.).
Кини 1936с балаҕан ыйын 31 күнүгэр Алтан нэһилиэгэр учуутал дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ.
«Училищаны 1957с. кулун тутарга бүтэрэн, Амма оройуонугар үлэлии кэлбитим. Культура отдела Бологур сельсоветын Амма-Наахаратааҕы кулуубугар сэбиэдиссэйинэн анаабыта. Муус устар 4 күнүгэр 1957с. үлэлээбитим. Бастакы кулуубунай үөрэхтээх этим. Кыһыл муннуктары, передвижкалары, араас стендэлэри оҥорон фермаларга, сайын отчуттарга тириэрдэн, бэсиэдэлэри оҥорорум. 1960 сылтан 1967 сылга дылы олотоох библиотекаҕа библиотекардаабытым. Библиотека кинигэтэ аҕыйаҕа, ону сыл аайы хаҥатан иһэрим уонна элбэх сурунааллары, хаһыаттары суруттарбытым. Фермаларга кинигэ ыытан элбэх ааҕаччыны хабар этим.Улахан дааталарга стендэлэри, бойобуой листовкалары, ыанньыксыттарга үлэлэрин көрдөрөр дуоскалары оҥорор этим.Оскуола оҕолорун кытта араас үлэлэри ыытарым».
Клара Ивановна 1967-1971сс. Амма-Наахара сельсоветын председателинэн, 1971-1977сс. Амма сельсоветын секретарынан үлэлээбитэ. 1977-1993сс. дылы пенсияҕа тахсыар диэри остолобуой сэбиэдиссэйинэн уонна араас үлэлэргэ үлэлээбитэ.
Культура министерствотын уонна культура отделын бочуотунай грамоталарынан, сыаналаах бэлэхтэринэн наҕараадаламмыт.
Устинова Фекла Ивановна Амма-Наахара библиотекатыгар 35 сыл үтүө суобастаахтык, айымньылаахтык үлэлээбитэ.
«Бастаан үөрэхпин бүтэрээт, Дьааҥы оройуонугар Дьулҕалаах диэн сиргэ библиотекардаабытым. Онно өр буолбатаҕым. Дойдум барахсан ыҥыран ылбыта. Библиотекарь үлэтэ нэһилиэккэ, кыһынын участоктарынан, фермаларынан онтон сайынын ходуһаларынан, сайылыктарынан сырыттаххына эрэ, үлэн –хамнаһын тахсыылаах буолара.
Ефремова Наталья Николаевна 2003-2005сс. олохтоох библиотека сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ. Библиотека иһинэн «Эдэр краевед» икки группалаах кружогун, «Өркөн» оҕо научнай обществатын, «Интелектуал» эдэр ыччат кулуубун «Эдэр библиотекарь» кружогун үлэлэппитэ.
Пахомова Марина Семеновна 2006-2010сс. олохтоох библиотекаҕа сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ.
Нэһилиэк айар куттаахтарын, суруйар талааннаахтарын түмэр сыалтан бастаан оҕолорго «Аман өс» риторика кружогун тэрийэн үлэлэппитэ. Нэһилиэккэ ыытыллар концертарга, улууска «Полярная звезда» конкурска кыттыбыттара.
Онтон нэһилиэк олохтоохторуттан айар куттаахтар «Абылаҥ» литературнай түмсүүнү тэрийбитэ.
2008с-ха «Амма олоҕо» хаһыат духуобунаска аналлаах «Умсулҕан» сыһыарыытын салайааччыта Семен Слепцов бырайыак оҥорон, Амма улууһун дьаһалтата үбүлээһининэн, уус тылга дьулуһар, алыптаах тылга талаһар, улуус суруйар дьоҕурдаахтарын кинигэлэрин таһаартарбыта. Онно Амма-Наахара нэһилиэгиттэн үс кинигэ бэчээттэнэн тахсыбыта. Ол курдук Степан Захаров «Дойдум дьоно», Надежда Пахомова «Үрүҥ түүн» уонна айар тыл абылаҥа умсугуппут нэһилиэк олохтоохторун «Айылҕалыын алтыһан» хоһооннорун хомуурунньуктара күн сирин көрбүттэрэ.
2010 сылтан олохтоох библиотека сэбиэдиссэйинэн Унарова Екатерина Николаевна үлэлиир. Библиотека иһинэн «Лепбук», «Амма-Наахара олонхоһуттара» проектар үлэлииллэр. Ону таһынан үһүс көлүөнэ «Уран тарбахтар», «Кыбытык» куруһуоктар ыытыллаллар. Лээги, Саһыл учаастактарыгар уонна «Дуораанчык» уһуйааҥҥа передвижной библиотека үлэлиир. Нэһилиэк кыаммат өрөҕөтүгэр социальнай үлэһити кытта кинигэ таһыытыгар тэҥҥэ үлэлэһэллэр.
«Амма чулуу дьоно» сериянан «Петр Ионович Яковлев», «Саха киэн туттар дьоно» серианан «Петр Ионович Яковлев», «Саха сирин нэһилиэктэрэ» сериянан «Амма-Наахара нэһилиэгэ», Л.Л.Александров «Фотолетопись жизни Лаврения Александрова», «Учуутал, иитээччи, Герой ийэ Александрова Мария Лаврентьевна», «Амма-Наахара сэрии сылларыгар» уонна да атын кинигэлэр сүрэхтэниилэрэ ыытыллыбыттара. Нэһилиэккэ, улуууска, республикаҕа ыыттыллар араас таһымнаах тэрээһиннэргэ ситиһиилээхтик кытталлар.
Унарова Екатерина Николаевна
Б. Харысхал аатынан библиотекаҕа доруобуйаларынан хааччахтаах ааҕааччыларга Саҥа дьылы уонна Аҕа дойду сэриитигэр Кыайыы 80 сылын көрсө «Эйэ халлаанын анныгар бары биирбит» диэн араас түһүмэхтэрдээх бу сылга бүтэһик тэрээһин сэргэхтик ааста.
Ахсынньы 6 күнүгэр «Чуораанчык» оҕо уһуйааныгар Олоҥхо сылын түмүктүүр үөрүүлээх тэрээһин бэрт сэргэхтик буолан ааста. Ол курдук, «Көлүкэчээн» эбээлэр түмсүүлэрэ биир дойдулаахпыт Ю.П. Борисов суруйбут «Баһырҕастаах аттаах Баабый Баатыр» олоҥхону иһитиннэрдилэр. «Олоҥхо дойдута – мин дойдум» квест оонньуу сэргэхситтэ. Бары кыттааччылар туоһу суруктары, сэмэй бэлэхтэри туттулар. Ыалдьыттарга анаан сахалыы астаах сандалы бу киэһэни киэргэттэ.
Бүгүн Социалистическай Үлэ Геройа, сылгыһыт Тимофей Спиридонович Лукин төрөөбүтэ 110 сыла
Ко дню Героя Отечества 10 декабря прошла встреча с учащимися 3 классов. Была проведена беседа кто такой Герой, когда учредили праздник, с чьим именем связан, какие награды дают героям и в конце встречи прошла викторина «Что мы знаем о героях». Все дети принимали активное участие и рассказали про подвиг Филиппа Лобанова в честь которого названа Чапчылганская средняя общеобразовательная школа.
Соморсунская сельская библиотека в день Героя России 9 декабря провела совместно с ЦДиК «Дархан» совместную встречу учащихся 6 и 7 класса . Была проведена лекция — беседа «Патриотизм для меня это…», просмотр и обсуждение короткометражного фильма «Летят журавли!», знакомство с наградами ВОВ и СВО, патриотические игры.
«День Олонхо» в Майском наслеге
25 ноября 2005 году Организация объединенных наций «ЮНЕСКО» объявила якутский народный эпос «Олонхо» Шедевром устного и нематериального наследия человечества. По Указу главы Якутии с 2006 года «Об установлении Дня Олонхо» мы ежегодно отмечаем «День Олонхо». К этой знаменательный дате ежегодно в нашем наслеге проходят ряд интересных и познавательных мероприятий, направленных на сохранение и популяризации эпического наследия приуроченных к Декаде олонхо.
25 ноября учащиеся Майской СОШ им. Е. Л. Чистякова приняли участие в республиканской онлайн-акции «Диктант Олонхо-2024». В тестировании приняли участие всего 20 учащихся с 5 по 10 классы. Нужно отметить, что вопросы быьи очень интересными и познавательными. А так же, в Майской сельской библиотеке на одном дыхании прошли мероприятия по программе. «Диктант Олонхо», отрывок из олонхо «Нюргун Боотур Стремительный» П. А. Ойунского, презентации по олонхо «Якутский эпос олонхо», чтение и обсуждение отрывка из олонхо Амгинского олонхосута Т. Захарова-Чээбий «Ала Булкун», обзор книг о олонхосута, являющихся уроженцами Амгинского улуса.
День Неизвестного Солдата в России отмечается ежегодно 3 декабря. Это памятная дата в память о российских и советских воинах, погибших в боевых действиях на территории страны или за её пределами.
Дата выбрана в связи с тем, что в этот день в 1966 году, в ознаменование 25-й годовщины разгрома немецких войск под Москвой, прах неизвестного солдата был торжественно захоронен у стен Московского Кремля в Александровском саду.
В этот день мы должны вспомнить о подвигах наших солдатов, которые храбро защищали нашу Родину и пали в боях. Для учащихся с 5-11классов проведены мероприятия посвящённые этой дате. Уроки памяти провела Чакырская сельская библиотека.
Баһылай Харысхал аатынан библиотекаҕа олохтоохторго Хомус декадатыгар уонна оруобуна Хомус күнүгэр төрөөбүт дэгиттэр талааннаах Яков Петрович Деляев 75 сааһыгар аналлаах «Хомус алыбар уйдаран» диэн көрсүһүү биэчэр буолла, манна Я.П. Деляев туһунан слайд-презентация, бэйэтэ хомус хайдах оҥоһулларын, кыра эрдэнээҕиттэн олоҕун кэпсээнин истибэтэхпитин иһиттибит, үлэлээбит үлэтин сырдаттыбыт, «Варганная музыка якутов» диэн кинигэ быыстапкатын обзора ыытылынна. Яков Петровичка юбилейынан истиҥ тыллары анаан истиҥник эҕэрдэлээтибит. Бары үөрэн, астынан тарҕастыбыт.
Республикатааҕы олоҥхо ассоциацията, СР национальнай библиотеката, М.К. Аммосов аатынан ХИФУ хотугулуу — илиҥҥи норуоттарын тылларын уонна культуратын институтун фольклор кафедара тэрийэн ыытар акцията “Диктант Олоҥхо — 2024” Сулҕаччы нэһилиэгэ эмиэ көхтөөх кыттыыны ыллыбыт. Диктаны сэтинньи 29 күнүгэр, күнүс 3 чаастан Х. Максимов аатынан культура уонна сынньалаҥ киинигэр суруйдубут. Тексты аахта РФ үөрэҕириитин бочуоттаах үлэһитэ, СР үөрэҕириитин туйгуна Екатерина Филипповна Рязанская. Барыта 13 киһи суруйда. Онтон Раиса Стручкова, Саргылана Рязанская, Лириана Ксенофонтова таба суруйууга уонна сурук бэлиэтигэр да биир да сыыһаны-халтыны оҥорбокко “Бастыҥтан бастыҥ суруксут”, Антонина Неустроева, Мария Иванова, Евдокия Данилова, Анна Баишева “Бастыҥ суруксут” аатын ылан добун суруктары туттулар.
📚📚📚 Сэтинньи 27 күнүгэр В.М.Новиков-Күннүк Уурастыырап аатынан киин библиотека Россияҕа «Дьиэ кэргэн», Саха сиригэр «Оҕо саас» сылынан доруобуйаларынан хааччахтаахтар декадаларын чэрчитинэн улуустааҕы дьиэ кэргэнинэн «Всей семьей» оонньууга 8 дьиэ кэргэн мустан күөн көрүстүлэр. Биһиги нэһилиэктэн Павловтар Сандал ийэтинээн Клавдия Борисовналыын дартс күрэҕэр инники тахсан кыайыылаах бастакы миэстэни ситистилэр.
📚📚📚 Сэтинньи 29 күнүгэр Россияҕа «Дьиэ кэргэн», Саха сиригэр «Оҕо саас» сылынан Амматааҕы В.Жожиков аатынан оҕо библиотекатын үлэһиттэрэ «Я и моя семья» диэн улуснай интеллектуальнай күрэх тэрийэн ыытта. Барыта 7 нэһилиэк киирэн кыттыыны ыллылар. Биһиги нэһилиэктэн Заборовская София ийэтинээн Мария Лапсоновналыын ситиһиилээхтик кыттыннылар.
Павловтар уонна Заборовскайдар дьиэ кэргэттэригэр итии-истиҥ эҕэрдэбитин тиэрдэбит. Өссө да инникитин көхтөөхтүк кыттаргытыгар баҕарабыт, куруутун маннык кинигэ доҕордоох буолун диэн баҕарабыт.
Саллар саас тухары – саханы үрдэтиэ олоҥхо
Күннүк Уурастыырап
Олонхо сылын түмүктүүр
“Олоҥхо уонна хомус оллоонун тула” тэрээһининэн түмүктэннэ
Ол курдук сэтинньи 18 күнүттэн төрөппүттэр күүстэринэн тигиллҥбҥт олоҥхо геройдарынан “Алыптаах олонхо” уус-уран быыстапка турда. Олонхо ыһыаҕын көрсө тигиллибит ат симэҕэ, кыбытык тигиилэр, олбохтор сахалыы тыыны биэрдилэр. Үһүс күн “Сиэдэрэй симэх” өттүк симэҕин тигиигэ маастар кылаас барда. Маастар кылааһы биир дойдулаахпыт Владимирова Надежда Михайловна ыытта. “Олонхо уонна хомус – саха төрүт дьарыга” кинигэ быыстапката турда. Быйыл Аммабытыгар биллэриллибит Олонхо сылынан тахсыбыт кинигэлэргэ презентация буолла. Хас биирдии кинигэ тугу кэпсиирин туһулаан сырдатылынна. Сахалыы таба суруйуу үөрүйэҕин сайыннарар, олонхо баай тылын-өһүн, билиини-көрүүнү кэҥэтэр сыаллаах Олонхо дьыктаанын акциятыгар 13 улахан киһи уонна 21 оскуола оҕото кытынна. Түмүктүүр күҥҥэ сэтинньи 30 күнүгэр бөһүөлэк оҕото-сэргэтэ, улахан дьонноро киирэр аантан алгыстаах алаадьынан күндүлэннилэр. Хас биирдиилэрэ хобо чуорааны лыҥкынатан ыраастанан аастылар уонна салама салбархайдарын баҕа санаа бастыҥын саныы-саныы ситиигэ баайдылар. Ол кэннэ сиэдэрэй сахалыы астаах сандалыттан ас минньигэһин амсайдылар. Күүс-уох ылынан өбүгэ төрүт оонньуутун оройуттан туттулар. Хас биирдии оонньууну көҕүлээччилэр салайан истилэр. Онон оонньуулар биир тыынынан олус кэрэхсибиллээхтик аастылар.Түмүк күн кырыымпа уонна хомус нарын-намчы иэйиилээх, сүүрүгүрдэр матыыбтара сүрбүтүн-куппутун тутта.. Бу киэһэ омуннаах олонхобутун оллоонноон олорон олонхолоотубут. Олонхобут уонна хомуспут киэһэтин Михайлова Анастасия Николаевна “Үрүйэчээн” фольклорнай бөлөҕө киэргэттэ. Оҕолор сыл устата билбиттэрин бүүс-бүтүннүү бигэргэттилэр. Дьүрүһүй хомусчуттар бөлөхтөрүн дьүрүскэнинэн уонна оһуохай оонньуулаах эҥээрхэй ырыатынан түмүктэннэ. Дьэ кырдьык Олонхо уонна Хомус киэһэтэ буолла.
Олоҥхо декадата саҕаламмытынан сибээстээн сэтинньи ый 26,27 күннэригэр Бөтүҥ нэһилиэгигэр Дьулуруйар Ньургун Боотур олоҥхоттон быһа тардан истэн суруйуу ыыттыбыт. Бастакы күҥҥэ Мичээр ого сайдар киинин улэһиттэрэ көхтөөхтук кытыннылар. Иккис күн С.Я. Левин аатынан норуот айымньытын киинин улэһиттэрэ уонна олохтоох дьаһалта улэһиттэрэ уөрэ-кетө суруйдулар. Олоҥхону суруйтарда Неустроева Светлана Алексеевна, РФ уопсай үөрэхтээһинин бочуоттаах улэһитэ уонна СР үтүөлээх учуутала.
Тэрээһи кыттыылаахтарыгар барыларыгар сертификат туттарыллынна, ону таьынан 6 туоһу сурук. Барҕа махталбытын тиэрдэбит кыттыылаахтарга.
Бүгүн Б. Харысхал аатынан библиотекаҕа Олонхо декадатыгар аналлаах уонна Олонхо сылын түмүктээн кинигэ быыстапкатын, муннугун обзорун билистибит, түөрт Олонхо ыһыаҕар кыттыбыт (Бүлүү, Өймөкөөн Өлүөхүмэ, Амма) Вера Афанасьевна Борисова «Кыыс Дэбилийэ» олонхоттон быһа тардан толордо уонна диктант буолла, бу иннинэ наар сахалыы суруйбут буоллахпытына, аны нууччалыы переводтаммыт П.А. Ойуунускай: «Ньургун Боотур Стремительный» айымньытыттан быһа тардан суруйдубут.
…Саллар саас тухары олоҥхо
Саханы урдэтиэ олоҥхо:
Кэс тылбыт кэскилин көрдөрүө,
Кэхтибэт кэрэтин сөхтөрүө.
(Күннүк Уурастыырап)
Сэтинньи 25 күнүттэн саҕалаан Өрөспүүбүлүкэбит үрдүнэн Олоҥхо дэкээдэтэ саҕаланна. Бу кэм устата улуустарга, куораттарга араас тэрээһиннэр ыытыллаллар.
Олоҥхо декадатын чэрчитинэн Амма-Наахара олохтоох библиотеката «Олоҥхо эйгэтэ» кинигэ быыстапката, гугл форматынан «Олоҥхо дойдутугар айан» викторина уонна сэтинньи 27 күнүгэр » Олоҥхо дьыктаан 2024″ ыытылынна. Быйылгы «Олоҥхо дьыктаан 2024» Былатыан Ойуунускай «Дьурулуйар Ньургун Боотур» (олоҥхоттон быһан тардыы) икки тылынан ытылынна.
Дьыктаан суруйа кэлбит ааҕааччыларбыт саха уус-уран айымньытын сахалыы тиэкиһин талан суруйдулар.
Олоҥхо тыла-өһө, таба суруйуута уустугун бэлиэтээтилэр. Дьыктааҥҥа кыттыыны ылбыт ааҕааччыларбыттартан түөрт туйгун суруйааччы билиннэ. Бары кыттааччылар Туоһу сурук тутуурдаах тарҕастылар.
Соморсун нэҺилиэгэр сылын аайы ыытыллар «Олонхо дьыктаана» аахсыйа 8 ааҕааччы кэлэн көхтөөх кыттыыны ыллылар. «Бастыҥтан бастыҥ» анал ааты Скрыбыкина Анна Васильевна, эдэр ааҕааччыбыт Вера Федорова «Бастыҥ суруксут» анал ааттары ыллылар. Быйыл П.А.Ойуунускай айымньытыттан быҺа тардыыны аахта почта начальнига, фольклорнай кулууб кыттыылааҕа Наумова Амгалена Афанасьевна.
Ко дню рождения нашего главного новогоднего волшебника всех времён — Деда Мороза. С 15 по 18 ноября прошла акция «напиши пожелания Дедушке Морозу». С 1 класса по 4 класс дети в Чапчылганском наслеге писали свои пожелания и желания Деду Морозу и отпускали письма в почтовый ящик Деда Мороза. Все дети и родители приняли активное участие в акции.
Сэтинньи 13 күнүгэр Саха Республикатын бастакы президенэ төрөөбүтэ 87 сылыгар аналлаах билиини-көрүүнү биэрэр тэрээһин буолан ааста: Михаил Николаевка аналлаах информационнай чаас кэннэ, аныгылыы сэринэн — челлендж “Прочитай книгу Николаева” бэрт сэргэхтик, солуннук ааста, элбэх дьону түмтэ.
Гл. библиотекарь Эмисской СМБ: Ноговицына М.Ю.
Сулҕаччыга М.Е. Николаев төрөөбүтэ 87 сылыгар билиини-көрүүнү биэрэр тэрээһин буолан ааста.
Саха Республикатын 1-кы президенэ, РФ Федерация мунньаҕар Федерация сэбиэтин бэрэссэдээтэлин солбуйааччы, РФ Үрдүкү мунньаҕын Государственнай Дума мунньаҕа YI-с ыҥырыылаах мунньаҕын депутата, Государственнай Советник, Аан дойдуга «Человек тысячилетия» аат хаһаайына, СР бочуоттаах олохтооҕо, сахалар киэн туттар ытык киһибит: дьиҥнээх Патриот, Салайааччы – Михаил Ефимович Николаев төрөөбүт сэтинньи 13 күнүгэр билиини-көрүүнү биэрэр бэртээхэй тэрээһиннэр культура киинин саалатыгар буоллулар, ол курдук:
— «Я благодарен своему народу» диэн документальнай – художественнай киинэ көрдөрүлүннэ
— “Саха сирин чулуу уола” — Киинэ кэнниттэн М.Е. Николаев олоҕун, үлэтин кэпсиир өй — билии викторината ыытылынна.
Кыайыылаахтар бириистэри туттулар, кинилэр ааттара:
Алиана Андросова – И.И. Константинов — Дэлэгээт Уйбаан аатынан Сулҕаччы орто оскуолатын 6-с кылааһын үөрэнээччитэ
Диана Оконешникова — И.И. Константинов — Дэлэгээт Уйбаан аатынан Сулҕаччы орто оскуолатын 5-с кылааһын үөрэнээччитэ
Амгаяна Максимова — И.И. Константинов — Дэлэгээт Уйбаан аатынан Сулҕаччы орто оскуолатын 9-с кылааһын үөрэнээччитэ
Марат Данилов — И.И. Константинов — Дэлэгээт Уйбаан аатынан Сулҕаччы орто оскуолатын 5-с кылааһын үөрэнээччитэ
Виолетта Неустроева — И.И. Константинов — Дэлэгээт Уйбаан аатынан Сулҕаччы орто оскуолатын 5-с кылааһын үөрэнээччитэ
Афоня Носов — И.И. Константинов — Дэлэгээт Уйбаан аатынан Сулҕаччы орто оскуолатын 5-с кылааһын үөрэнээччитэ
Сэргэх тэрээһини Д. Наумов аатынан Сулҕаччы библиотекатын кылаабынай библиотекара Елена Васильевна Попова, Х. Максимов аатынан Сулҕаччытааҕы культура уонна сынньалаҥ киинин үлэһиттэрэ Мария Андреевна Дьячковская, Платон Николаевич Максимов иилээн-саҕалаан ыыттылар.
Сэтинньи 13 күнүгэр Чакыр нэһилиэгэр Михаил Ефимович Николаев 87 сылыгар аналлаах тэрээһин ыытыллынна. Аан тылы Аҕа баһылыкпыт Семен Николаевич ылла. Оҕолорго, эдэр ыччакка туһаайан Михаил Ефимович Республика сайдыытыгар үлэлээбит-салайбыт кэмнэрин үтүө холобур оҥосторго, төрөөбүт Сахабыт сирин сайдыытыгар бэйэҕит кылааккытын киллэриэххит диэн эрэнэрин биллэрдэ. Салгыы Илларионова Р.В. аатынан Чакырдааҕы сельскэй библиотекара Матрена Анастасовна бастакы бэрэсэдьиэн олоҕун сырдатта уонна бэлэмнээн кэлбит «Я — твой сын, Саха сирэ!» кинигэ быыстапкатын сиһилии кэпсээтэ. Түмүккэ алгыс тылы анаан кэлэр кэнчээрилэргэ Михаил Ефимович сырдык аата үйэлэртэн үйэлэргэ ааттана турдун диэн уопсай санааҕа киирдибит.
Бүгүн Б. Харысхал аатынан библиотекаҕа Саха республикатын бастакы Президена Михаил Ефимович Николаев төрөөбүтэ 87 сылыгар анаан ааҕааччыларга «Дьоһун киһи М.Е. Николаев» диэн информация буолла. М.Е. Николаев биографиятын билиһиннэрэн баран, өрүү история кинигэтин уларсар, 7 кылаас үөрэнээччитэ Кирилл Охлопков, Михаил Ефимович 10 сыл иһигэр туох үлэни ыыппытын ааҕан иһитиннэрии оҥордо. Ол кэннэ Өктөмҥө баар М.Е. Николаев аатынан музейы экраҥҥа көрдүбүт уонна «Ради настоящего и будущего» диэн кинигэ быыстапкатын көрдүбүт.
Сэтинньи 13 күнэ — СР маҥнайгы Президенэ Михаил Ефимович Николаев төрөөбүт күнэ. Бу күнү Ил Дархан Айсен Николаев Саха Республикатыгар Инновация күнүнэн биллэрбитэ. Михаил Николаев туһунан төһө билэргитин бэрэбиэркэлэнэн «Биһиги Президеммыт» диэн викторинаҕа кыттыҥ, билиигитин хаҥатыҥ диэн ыҥырабыт.
Болугурдааҕы олохтоох библиотека
Баар буоллун куруутун
ИЛ уонна ЭЙЭ
«Ураа, каникулы» диэн оскуола оҕолоругар Сомоҕолоһуу күнүн чэрчитинэн “Квест-оонньуу” барда. Алын уонна орто сүһүөх кылаастара этиллибит чааска хойутааһына суох тиийэн кэллилэр. Саҕаланыан иннинэ кылгас боппуруостарга разминка ыытылынна. Квест оонньуу барыта 7 түһүмэҕинэн барда. Бастаан хамаандалар ааттанан-суолланан, төгүрүк уонна триугольник фигуралары талан хамаандаҕа хайдыстылар. Мантан антах тиийбит хосторун аайы конверга угулла сылдьар сыыппаралары ылаллар. Бу сыыппаралар ханнык хоско тиийэллэрин ыйаллар. Ол хостор тугу кистээн сыталлара, заданиялара биллибэт. Ол курдук хос аайы киирэн истилэр. Бу оонньууларга ким төһө түргэнэ, быһаарыылаҕа уонна хамаанда төһө биир санаалааҕа тута көстөр. Онон туох да балыйсыыта суох бүтэһик түһүмэхтэрин ааһан ким бастаабыта быһаарылынна. Кыайбыт хамаанда хотторуулаах хамаанданы 5 мүнүүтэнэн аһары түстэ. Кылгастык сырдатар буоллахха “Пазл” — остуоруйаны хомуйуу, “Интуиция” – өҥү сөпкө талан миэстэтин булларыы, Баайыылаах харахтаах – “Лабиринт” туорааһын, Ииччэх-бааччах баайыллыбыт быа устун туорааһын, Кистэммит тылы таһаарыы, “Бэйэ-бэйэни өйдөһүүгэ – быһаҕас уулаах роса бытыылкатын тэҥҥэ көтөҕүү, Обруч иһинэн киирэн бэйэ-бэйэҕэ бэрсии, Командир мимиканан таайтарар тылын тута өйдөөн этии. Бу курдук оҕолор сүүрэн-көтөн олус сэргэхсийдилэр, астыннылар. Саҥа оонньуулары биллилэр. Түмүгэр өссө хамсаныылаах үҥкүүлэри үҥкүүлээтилэр, маассабай оонньуулары оонньоотулар. Барыта да туһалаах буолла. Сомоҕолоһуу күнэ ил олоҕу, өйдөһүүнү түстээтэ.
Б.Харысхал аатынан библиотекаҕа сэтинньи 7 ,8 күннэригэр: бастакы күн Мээндиги П.И.Караканов аатынан 9-10 кл.н үөрэнээччилэригэр » Биир дойдулаахпыт Б.Харысхал 74сыла» библиотечнай урок, «Прозаик ,драматург айымньылара» кинигэ быыстапкатын обзора ,суруйааччы олоҕун билиһиннэрии буолла.Иккис күн: Л.В.Киренскай аатынан Амма лицейын 9-с кылаас үөрэнээччилэригэр норуот суруйааччыта Б.Харысхал 74 сылыгар аналлаах «Творческое наследие писателя-патриота..» диэн библиотечнай урок ыытылынна.Оҕолорго суруйааччы биографиятын,айымньыларын кэпсээн, бэйэлэригэр карточканан кинигэлэри талларан ,кинигэ туһунан аннотациялары аахтылар,онтон быыстапкатын, муннугун ,музей көрөн сэргээтилэр. Мээндиги нэһилиэгин видеобзорун, «Буойун кэриэһэ» документальнай киинэ көрдүлэр.
Амма-Наахара нэһилиэгэр сэтинньи сэттистиир күнүгэр олохтоох биллиотекаҕа IX төгүлүн ыытыллар Бүттүүн Россиятааҕы «Улахан этнографическай диктант» ыытылынна. Быйылгы диктант норуот сомоҕолоһуутугар ананна. Диктант уопсайа 30 вопростан турда.
Диктант суруйа кэлбит ааҕааччыларбыт биир тыынынан боппуруостарга эппиэттэтилээн билиилэрин бигэргэттилэр. Элбэх баалы ылан инники таҕыстылар: Филиппова Валентина Дмитриевна, Михайлова Екатерина Владимровна, Пахомова Оксана Егоровна.
Диктант кэнниттэн Улуу Өктөөп бырааһынньыгын бэлиэтээтибит. «Эһээ Ленин» бюстара, кинигэлэрэ, открыткалара, значоктара выставкаҕа турда. Ол саҕанааҕы ырыаларар ылланнылар, хоһооннор этилиннилэр. Ааҕааччыларбыт урукку кэминээҕи хаартыскаларын, грамоталарын аҕалан ирэ-хоро, чүмэчи уотугар урукку кэмнэри ахтан-санаан үөрэн-көтөн тарҕастылар.
Норуот сомоҕолоһуутун күнэ — биһиги, Арассыыйа норуота, биир сомоҕо буолан, дойдубут утары турбут өстөөҕү кыайан, бары уустуктары туораан, дойдубут үгүс үйэлэрдээх историятын ытыктыырбытын, билэрбитин көрдөрөр бырааһынньык буолар.
Көлүөнэттэн көлүөнэҕэ бэриллэн кэлбит патриотическай өйү-санааны, сыаннастары, историяны харыстыах уонна эдэр ыччакка тиэрдиэх тустаахпыт. М.А.Ноговицын аатынан Болугурдааҕы култуура киинэ уонна олохтоох библиотека кыттыhан, Е.Е.Пахомов аатынан орто оскуолаҕа оҕолорго аналлаах “Сомоҕолоһуу – биһиги күүспүт” диэн патриотическай чаас ыыттылар. Тэрээһиҥҥэ кыттыыны ыллылар Болугур нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, СР муниципальнай сулууспатын бочуоттаах бэтэрээнэ Мария Васильевна Софронова уонна РФ уопсай үөрэхтээһинин бочуоттаах үлэһитэ, кыраайы үөрэтээччи, коллекционер Тимофей Трофимович Никифоров. Тэрээһин саҕаланыытыгар библиотекарь Наталья Софронова норуот сомоҕолоһуутун бырааһынньыгын историятын сырдатта. Ол кэнниттэн Мария Васильевна ааспыт кэм олоҕун-дьаһаҕын, оскуола историятын, бары биир сомоҕо, күүс-көмө буолан саҥа таас оскуола тутуллуутугар, нэһилиэкпит сайдарын туһугар үлэлээбиттэрин кэпсээтэ. Тимофей Трофимович баай ис хоһоонноох коллекциятын туһанан Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойдарын туһунан кэпсээтэ, араас омук сомоҕолоһон или-эйэни аҕалбыттарын, өстөөҕү кыайбыттарын билиһиннэрдэ, сырдатта. Ытык-мааны дьоммут дириҥ ис хоһоонноох бэсиэдэлэрэ, баҕа санаалара кэнчээри ыччаппытыгар патриотическай тыыны иҥэрэн, төрөөбүт дойдуларын таптыы, бэриниилээх буола улааталларыгар баҕарабыт.
Сэтинньи 4 күнүгэр олохтоох библиотекаҕа Сардаана Михайловна Трофимова «Сво-ҕа кэтиллэр көстүүмү» тигэргэ маастар — кылаас биэрдэ. Эдэр элбэх оҕолоох ийэ оҕолорун биэбэйдиирин быыҺыгар волонтердаан босхо таҥас тигэрин, иистэнэ үөрэммит сатабылын кэлбит кэрэ аҥаардары кытта үллэҺиннэ. Түмүгэр 7 ыстаан уонна биир китель толору тигиллэн бүттүлэр, тус кылааппытын киллэрэн киэҺэ астынан тарҕастыбыт.
Бүтүн Россия үрдүнэн бэлиэтэнэр норуоттар сомоҕолоҺууларын күнүгэр анаан алын кылаас оҕолоругар аналлаах «Дерево Дружбы» оҥоҺук, сомоҕолоҺуу туҺунан бэсиэдэ, Россия араас омуктарын сырдатар викторина, кинигэ быыстапката билсэн тарҕастыбыт.
Сэтинньи 4 күнүгэр Б.Харысхал аатынан библиотекаҕа Бүтүн Норуот Сомоҕолоһуутун күнүгэр аналлаах «Государственный праздник в ноябре» диэн 7 рауннаах квиз- оонньуу буолла. Манна араас темаҕа викторинаны таһынан оонньуу күрэхтэр ыытылыннылар: Пантомималары таайыы, уксаан, «Название блюд», «День народного Единства»диэн хоһоон айыытыгар конкурстар уонна «Минута славы» буолла. Икки командаларга араас анал ааттар бэрилиннилэр, бүтэһигэр 2-с команда «Үрдүк чыпчаал» анал аатынан наҕараадаланна!
2 ноября ко Дню Народного Единства, совместно с коллективом ЦНТ им С.Я. Левина провели для населения квиз-игру. Участники разделились на 4 команды и каждая назначили капитанов. Команды рисовали стенгазету, угадывали народные инструменты, угадывали названия российских логотипов, названия отечественных фильмов. Все прошло в атмосфере веселья и единения. В конце победила дружба, участники награждены были сладким призом.
Алтынньы 18 күнүгэр «Дуораанчык» уһуйаан улахан бөлөхтөрүгэр «Остуоруйа дойдутугар айан» тэрээһин ыытылынна.
«Остуоруйа дойдутугар айан» кинигэ выстаката турда. Оҕолор икки хамаандаҕа арахсан остуоруйа дойдутугар айаннаатылар. Бастакы команда «Ракета» капитан Дархан Гаврильев, иккис команда «Сибэккилэр» Арина Нестерева буоллулар. Оонньуубут айана 7 түмэхтэн турда. 1 оонньуу – «Ырыа таайыы», 2 оонньуу – «мультик таайыы», 3 ооннььуу «Худуоьунньук», 4 оонньуу – «Ойуу сааьылааьын», 5 оонньуу – «Тыл сааьылааьына», 6 оонньуу – «Пантомима», 7 оонньуу «Буукуба». «Остуоруйа дойдутугар айан» оонньуубутугар бары тэн-тэҥэ түһэрсэн, бааллара тэҥэһэн доҕордоүуу кыайда. Оонньуубут түмүктэммитин кэннэ оҕолор собүлүү көрбүт остуоруйаларын ылан көрдүлэр.
Балаҕан ыйын 28 күнүгэр Амма-Наахара нэһилиэгэр Бүтүн Арассыыйатааҕы коллекционердар күннэрин бэлиэтээн аастыбыт.
Амма-Наахара нэһилиэгин «Эгэлгэ» коллекционердар түмсүүлэрэ 2017 сылтан үлэлиир. Тумсуу салайааччыта Унарова Лариса Ивановна. «Эгэлгэлэр» бэлиэ күнү көрсө нэһилиэкпит дьонугар-сэргэтигэр нэдиэлэ устата Ретро выстака туруорда.
Бу күн остуол тула олорон санаа атастаһыыта, истин-иһирэх кэпсэтии, көрдөөх оонньуулар, коллекцияҕа аналлаах викторина ыытылынна.
Алтынньы 17 күнүгэр олохтоох библиотекаҕа Саха республикатыгар Ийэ күнүнэн сибээстээн, «Сырал»ийэлэр түмсүүлэрин «Махтаныахха айыыларга» диэн видеоклип сүрэхтэниитэ буолла.
Алтынньы 18 күнүгэр ийэлэргэ аналлаах «Ийэ күнэ» тэрээһин ыытылынна. Ийэлэр икки хамаандаҕа арахсан 7 түһүмэхтээх эстафетаҕа күрэхтэстилэр. Эстафетаҕа эдэр ийэлэр кыайан инники таҕыстылар, онтон 4 темалаах викторинаҕа иккис хамаанда кыайда. Түмүгэр тэҥнэһии буолан «доҕордоһуу» кыайан, ийэлэрбит сэмэй бэлэх тутан сэргэхсийэн тарҕастылар.
Аҕам саастаахтарбыт декадаларын түмүктүүр бэрт сэргэх тэрээһин буолан ааста. Бу күн биһиэхэ Алтанатан ыҥырыылаах ыалдьыттар кэллтлэр. Олус интэриэһинэй “Кэрэни кэрэхсээн” коллекционердар выставкалара үгүс дьон сөҕүүтүн ылла. Киирии номердарынан буолбут “Күһүҥҥү киһи күлбүтүнэн”сүүйүүлээх лотерея бэрт сэргэхтик ааста, кэлбит ыалдьыттар бука бары илии тутуурдаах, өттүк харалаах бардылар, бириистэринэн тоҥ чир балыктан, хоҥур хаастан, кустан саҕалаан араас күһүҥҥү консервацияҕа тиийэ. Ону тэҥэ, олохтоох библиотекаҕа «Кинигэни таптыыбыт» фотосессия ыытылынна. Кэлбит ыалдьыттар бэйэлэрин мөссүөннэрин тутаннар олус үөрдүлэр, астыннылар. Бу күн араас сэргэх оонньуулардаах, ырыа-тойук доҕуһуоллаах үтүө күн ааста.
Декада чэрчитинэн аҕам саастаах дьоммутугар анаан олохтоох библиотека үлэһиттэрэ “Харысхал” маастар кылаас ыыттылар, уонна эти-сиини эрчимирдэр “Возраст – не помеха” зарядка. Маастар кылаас точечнай техниканан аналлаах үстүөкүлэ кырааскатынан уруһуйдааннар, саҥа техниканы баһылаан, тус бэйэлэригэр, сорохтор дьиэ кэргэттэригэр харысхал оҥостон үөрэн-көтөн, астынан тарҕастылар.
Алтынньы 16 күнүгэр библиотекаҕа «Белая трость» бүтүн россиятааҕы декадаҕа аналлаах, харахтарынан мөлтөхтүк көрөр доруобуйаларынан хааччахтаах дьоҥҥо экскурсия буолла.Мээндигиттэн Никитин А.Д., Жиркова О.В., Леонтьева Р.А. кытыннылар. Брайль шриф-суругунан ааҕыыга Никитин А.Д.-бастакы миэстэ буолла. Улуустааҕы библиотека үлэһиттэрэ араас оонньууну ыыттылар, Мээндиги библиотеката экскурсияҕа гидтаата.
Дьиэ кэргэн уонна оҕо сыла
элбэх дьону-сэргэни түмтэ
Кэрэ-бэлиэ сылбыт түмүктэнэрэ аҕыйах ый хаалла. Сыл саҕаланыаҕыттан туох баар үлэ бу сылга туһаайыллан араас кэрэхсэнэр мероприятиялар буоллулар. Ол курдук Сэргэ-Бэс бөһүөлэгэр кыыс оҕо, аҕам саастаахтар, ийэ күннэрэ эмиэ өр кэмнэргэ умнуллубаттык ыытыллыннылар. Кыыс оҕо күнүгэр 11 – 15 саастарыгар дылы саастаах кыргыттарга “Между нами девочками” — диэн ааттаах аһаҕас кэпсэтии барда. Манна кыттыыны ылла олохтоох биэлсэр Любовь Михайловна Константинова. Кини кыргыттарга олус наадалаах сүбэлэри биэрдэ. Кыргыттар утары ыйытыы биэрэн, бэйэлэрин ыйытыыларыгар туһалаах хоуйдары ыллылар. Кэпсэтии кэмигэр кыргыттарга аналлаах кинигэ быыстапката сырдатылынна, көрдөрүлүннэ. Онтон Аҕам саастаахтар күннэригэр итии үүттээх, араас от чээйдэрдээх “Музыкальная ЛОТО” буолла. Бу саҥа сүүрээн барыбытын астыннарда. Нуучча лототун курдук эрээри буочука турар миэстэтигэр карточка5а ырыалар ааттара суруллаллар. Онньуу кэмигэр ырыа тыаһыыр, оччоҕуна бу ырыаны лотон карточкатыттан була охсон бочкаларгынан саба охсуохтааххын. Түҥ-таҥ түһүү, мунуу-тэнии, сыыһа-халты истии бөҕөтө. Дэлби күллүбүт. Онон олохпутун уһатттыбыт. Киһи оонньуу туруон оонньуутун оонньотон – ким да дьиэлиэн баҕарбата. Иккис күнүгэр Сулҕаччыга тиийэн “Ретро” муода көрдөрдүбүт. Хамаанданан күрэхтэргэ кытынныбыт. Бириискэ да тигистибит. Бириэмэ биллибэккэ ааста. Ийэ күнэ – бу күн сыл ахсын хаста да бырааһынньыктанар эрээри, син биир олус кэтэһиилээх, күүтүүлээх бырааһынньык буолар. Маннык истиҥ, дуоһуйууну биэрэр күн аҕыйах. Ол курдук бастакы күн “Гаражная распродажа” турда. Манна араас таҥас-сап, киэргэл у.д.а. туһалаах, туттуллар, кэтиллэр кыччаабыт маллары аҕаллылар. Бэйэтэ туспа быыстапка буолан таҕыста. Үп-харчы да киллэриннибит. Иккис күн тоҕус түһүмэхтээх күрэх ыытылынна. Манна эдэр ийэлэр уонна орто-аҕам саастаах ийэлэр күрэхтэстилэр. Ол курдук“Истиҥ эҕэрдэ” (ким эҕэрдэ ыыппытын куоластарыттан таайыы), “Четыре фото 1 слово”, “Гонка слов”, “Угадай медодию”, “Назови чего я хочу”, “Вопросы на логику”, “Музыка для всех”, “Авангар мода — из под ручных материалов”, “Я визажист”, “*Үҥкүү-батл” ыытылыннылар. ПРАЗДНИК на “УРА”… барда. Маны таһынан Фестиваль “ОТОН.Фест” хаартыска күрэҕэр 6 дьиэ кэргэн көхтөөхтүк кыттыыны ылла ону тэҥэ “Флешмобка” бөһүөлэк дьоно-сэргэтэ, оҕото-уруута бары кытынна. Уонна сүрүн сорукпут буолар Анал Байыаннай Эппирээсийэҕэ сылдьааччыларга көмө. Балаҕан ыйыгар сетка баайбыппыт уонна бу ыйга харысхаллары оҥорон ыыттыбыт… Барыта этэҥҥэ буоллун. Олохпут тубустун. Ил-Эйэ сатыылаатын!
Сулҕаччыга аҕам саастаахтары сэргэхситэр үтүө тэрээһин буолан ааста
Алтынньы 11 күнүгэр Сулҕаччы уонна Сэргэ-Бэс бөһүөлэктэрин аҕам саастаахтарын түмсүүтэ элбэх дьонун түмэн, бэрт интэриэһинэйдик ааста. Тэрийээччилэр : Сулҕаччы нэһилиэгин дьаһалтата, нэһилиэк ветераннарын сэбиэтэ уонна социальнай харалта киинин үлэһиттэрэ, Х.Максимов аатынан сынньалаҥ киинэ, Ф. Наумов аатынан библиотека. Урукку сыллартан уратыта диэн; нэһилиэк, улуус, республика туһугар үлэлээн-хамсаан, үгүс үтүөнү оҥорбут, билигин ветераннар кэккэлэригэр суох буолбут юбилейнай саастаах ытык дьоннор ааттарын ааттаан, ахтан-санаан, кыратык бэлиэтээн ааһыы. Ол курдук: “Гражданскай килбиэн” анал бэлиэ хаһаайына, Саха Республикатын бочуоттаах пенсионера, Амма улууһун уонна Сулҕаччы нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, тыыл уонна үлэ ветерана, республикаҕа биллэр кыраайы үөрэтээччи, нэһилиэк историятын, биллиилээх дьонун үйэтитиигэ элбэх брошюраны, кинигэни суруйбут Петр Михайлович Павлов уонна «Бочуот Знага» орден кавалера, ССРС доруобуйатын харыстабылын туйгуна, ССРС Бочуоттаах донора, Амма улууһун уонна Сулҕаччы нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, тыыл, үлэ ветерана, Чурапчы күүс өттүнэн хоту көһөрүллүүтүн кыттыылааҕа, 1949 сылтан 2005 сылга диэри, барыта 56 сыл устата, доруобуйа харыстабылын курдук эппиэттээх, ыарахан үлэҕэ бүтүн олоҕун анаабыт биэлсэр Егор Иннокентьевич Ефимов төрөөбүттэрэ 95; сэрии, тыыл, үлэ ветерана. Амма улууһун бочуоттаах олохтооҕо,Сулҕаччы нэһилиэгин И.П. Михайлов-Харачаан аатынан колхоз чилиэнэ, пулеметчик. «Ленинград оборонатын иһин», «Хорсунун иһин», «1941-1945 сс. Аҕа дойду улуу сэриитин кэмигэр килбиэннээх үлэтин иһин» мэтээллэр, «Октябрьскай революция» орден кавалера, САССР үтүөлээх тутааччыта Василий Степанович Николаев төрөөбүтэ 110; Сулҕаччы нэһилиэгин бастакы комсомолецтарыттан биирдэстэрэ. 30-с сылларга Дьокуускай куоракка советскай-партийнай оскуолаҕа үөрэммит, партия райкомун инструкторынан, онтон комсомол райкомун тэрийэр отделын сэбиэдиссэйинэн үлэлээбит, кулууп бастакы директора Мотрена Петровна Васильева төрөөбүтэ 105; Педагогическай үлэ бэтэрээнэ, сэрии сылын оҕото, РСФСР норуотун үөрэҕэриитин туйгуна, учуутал, библиотекарь, общественник Зинаида Никитична Михайлова төрөөбүтэ 85; СР тыа хаһаайыстыбатын туйгуна, 2018 сыллаахха тахсыбыт “Уйан кылы таарыйан” диэн ааттаах хоһоон хомуурунньугун ааптара Тамара Васильевна Семенова төрөөбүтэ 70 сыллара бэлиэтээн ааһылынна. Ытык кырдьаҕастарбыт төрөппүт оҕолоро, сиэннэрэ кинилэр олохторун, үлэлэрин кэпсиир хаартыскалаах стендэлэри, альбомнары уонна кинигэлэр быыстапкаларын бэлэмнээн аҕалан дьон көрүүтүгэр туруордулар. Маны таһынан дьоро күн үөрүүлээх чааһыгар кинилэр олохторун кэпсиир кылгас презентация көрдөрүлүннэ. Биир кэрэхсэбиллээҕэ – бэлиэ саастаах ытык кырдьаҕастар төрөппүт оҕолоро кыттыыны ыллылар, ол курдук Петр Михайлович Павлов төрөппүт кыыһа Екатерина Михайлова Сулҕаччыга тэриллибит “Тэҥнэбил” артыал 100 сылыгар аналлаах ыһыахха аһыллыбыт, 1954 сыллаахха ыйаммыт “Капсула времени” ис-хоһоонун кэпсээтэ, улахан экраҥҥа толору көрдөрдө, Василий Степанович Николаев төрөппүт кыыһа Оксана Васильевна Борисова Абаҕаттан кэлэн, аҕатын олоҕун, үлэтин кэпсиир сэдэх хаартыскалары көрдөрдө, кэпсээтэ уонна бэйэтин аҕатын аатынан “Үйэлээх тутуу” диэн анал ааты, харчынан бириэмийэни нэһилиэк элбэх оҕолоох, быйыл саҥа дьиэҕэ киирбит Роксана, Иосиф Стручковтар элбэх оҕолоох дьиэ-кэргэҥҥэ туттарда. Аҕатын билэр дьонун, табаарыстарын оҕолорун кытта билистэ, ирэ-хоро кэпсэтэн барда
Үөрүүлээх чааска ветераннары Сулҕаччы нэһилиэгин дьаһалтатын аатыттан баһылыгы солбуйааччы Василий Александрович Неустроев эҕэрдэлээтэ, наҕараадалары туттартаата. Үһүс көлүөнэ “Күөгэйэ” үҥкүү бөлөҕө “Бурятскай” үҥкүүнү бэлэх ууннулар. Салгыы тыыл, үлэ ветерана, Амма улууһун уонна Сулҕаччы нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо Петр Михайлович Павлов суруйбут хоһооннорун дорҕоонноохтук ааҕыыҕа күрэх буолла. Күрэххэ 9 киһи кыттыыны ылла, түмүк маннык буолла:
1-кы миэстэ Раиса Иосифовна Стручкова, 2-с миэстэ Александра Михайловна Кириллина, 3-с миэстэ Зоя Петровна Рязанская, биһирэбил бириис Розалия Иннокентьевна Кириллина. Хоһоон ааҕааччылартан уонна көрөөччүлэртэн хас да киһи Петр Михайлович туһунан кылгас, истиҥ ахтыы оҥордулар.
Бырааһынньыктааҕа итии чэйдээх остуол тула ирэ-хоро кэпсэттилэр, ооньуу-көр арааһа буолла:
— «Күһүҥҥү серенада» ырыа күрэҕэ. Бастаата Степанова Мария Георгиевна, иккис миэстэ Максимова Агнесса Дмитриевна, үһүс миэстэ Кульбертинов Валерий Тихонович буоллулар.
— «Мин эбээм былаата» – эбээм бааммыт былыргы былаата күрэххэ бастаата Михайлова Анастасия Николаевна
— «Былыргы ырыанньык» — урукку илиинэн суруллубут ырыанньык күрэҕэр 1942 уонна 1952 сыллаахха суруллубут уруһуйунан киэргэтиллибит ырыанньык тэтэрээттэр хаһаайкалара Елена Григорьевна Рязанская бастаата
— «Эдэр сааһым таҥаһа»(ретро-стиль) муода күрэҕэр 8 киһи кыттыыны ылла. Күрэххэ Егорова Галина Иннкентьевна бастаата, 2-с миэстэ Михайлова Екатерина Петровна, 3-с миэстэ Горохова Евдокия Егоровна буоллулар. Күрэххэ кыттыбыт дьоҥҥо барыларыгар араас бириистэр туттарылыннылар. Дьоро киэһэ түмүктэниитэ бары күрэхтэргэ актыыбынайдык кыттыбыт Зоя Петровна Рязанскаяҕа, Агнесса Дмитриевна Максимоваҕа, Семен Никитич Еримеевка уонна тэрээһиннэргэ кыттар Наталья Прокопьевна Андросоваҕа анал бириистэр туттарылыннылар.
Биэчэр түмүгүнэн кырдьаҕастар, аҕам саастаахтар тэрийээччилэргэ үгүс махтал тылын эттилэр, дуоһуйан, астынан тарҕастылар. Педагогическай үлэ ветераннара А.Д. Максимова, З.П.Рязанская : “Сыл аайы кырдьаҕастарга анаан араас тэрээһиннэри ыытаргыт олус үчүгэй, сэргэхсийии буолар. Быйылгы тэрээһиҥҥэ элбэх буолан үчүгэй, кулууп, библиотека үлэһиттэрэ солун, сэргэх тэрээһиннэри тэрийдилэр, көхтөөхтүк кытынныбыт, онон олус махтанабыт. Инникитин да маннык мероприятиелар буола турдуннар, сэргэхситэ сырыттыннар. Үлэҕитигэр ситиһиилэри, доруобуйаны, дьолу баҕарабын. Марияҕа, Еленаҕа махтал”, Р.И.Иннокентьева “Кырдьаҕастар декадаларынан наһаа үчүгэй тэрээһиҥҥэ сырыттыбыт,тэрийбит дьоҥҥо барҕа махтал,инникитин да маннык саастаах дьону үөрдэ көтүтэ сылдьыҥ,баҕарабын доруобуйаны,дьоллоох олоҕу”. Дьоро киэһэни тэрийэн ыыттылар Сулҕаччы нэһилиэгин ветераннар сэбиэттэрин бэрэссэдээтэлэ, Д. Наумов аатынан библиотека кылаабынай библиотекара Елена Попова, Х.Максимов аатынан кулууп режиссера Мария Дьячковская, кинилэри кытта тэҥҥэ тэрийсэн үлэлэстилэр социальнай киин үлэһиттэрэ Ньургустина Павлова, Саргылана Тарасова, олохтоох дьаһалта үлэһитэ Евгения Степанова.
Декада устата «Сарыал» маҕаһыыҥҥа «Үтүө санаа» ас-үөл,табаар корзината акция үлэлээтэ. Хомуллубут бородуукта ытык кырдьаҕастарбытыгар, барыта 5 киһиэхэ үтүө баҕа санааны кытта бэлэх уунулунна. «Көмүс күһүн,көмүс саас»-күһүҥҥү ыраастаныы субуотунньуктара,оскуола бары кылаастара кыттыылаах тимуровскай көмөлөр оҥоһулуннулар. Ветераннар,пенсионердар “Кырдьаҕастан-алгыһын» акцияҕа кыттан СВО кыттыылаахтарыгар харысхал бэлиэтин оҥорууга кыттыстылар. Оттон алтынньы 9 күнүгэр «Эдэрдии эрчиминэн..»-лотуоһуттар күрэхтэрэ ыытылынна.
Аҕам саастаах дьоҥҥо анаммыт декада чэрчитинэн Болугурдааҕы олохтоох библиотекаҕа «Назад в СССР» тэрээhин ыытылынна. Библиотека көхтөөх ааҕааччылара, куруук көмө буолар бочуоттаах сынньалаҥҥа олорор бэтэрээн учууталларбыт кэлэн интерактивнай квиз-оонньууга икки хамаанда буолан кытыннылар. Ол курдук, «Ашки» хамаанда састааба Альбина Павлова, Александра Александрова, Александра Чирикова уонна «ДЛГ» хамаанда Дария Моисеева, Любовь Борисова, Галина Неустроева буолан эрчимнээх эдэр саастарын санаан, сэбиэскэй кэминээҕи историяны сэгэтэн, боппуруостарга эппиэттээн, илин-кэлин киирсэн, түмүккэ тэҥ очукуолаах тахсан доҕордоhуу кыайда.
Маны таьынан үтүө өйдөбүллээх, сүрэххэ-дууhаҕа чугас, күндү малы, биридимиэти аҕалан көрдөрөн, сэhэргээн, хас биирдиитин имэрийэн-томоруйан, тыаhатан көрдүбүт-иhиттибит, сэбиэскэй кэми ахтан-санаан ыллыбыт.
Күннээн-күөнэхтээн үлэлээн, үлэттэн үтүөнү, өрөгөйү билбит олох биир кэрдиис кэмин историята куруук ахтылла турдун.
Аҕам саастаахтар декадаларын чэрчитинэн, алтынньы 9 күнүгэр «Күһүҥҥү лирика, хоһоон хонуута» ыҥырыылаах ыалдьыппыт, биир дойдулаахпыт, Россия суруйааччыларын журналистарын союһун чилиэнэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх үлэһитэ, бэйиэт Саргылана Васильевна Гольдерова — Саргы Куо нэһилиэнньэни кытары көрүстэ. Көрсүһүүбүт бастакы чааһа күннэх бэйиэт Күннүк Уурастыырап төрөөбүт Саппыйа алааһыттан уонна Олоҥхо дьиэтиттэн саҕаламмыта. Иккис чааһыгар, бэйиэт ырыа буолбут “Дьикти сайын” хоһоонунан, ырыа ыллаан, эҕэрдэлээн киэргэттилэр “Далбар Хотун” түөлбэ ансаамбыла, салайааччы СР култууратын туйгуна Наталья Николаевна Константинова. Саргылаана Васильевна-Саргы Куо истиҥ көрсүһүүттэн олус астынан, хоһооннорун доргуччу ааҕан, бэйэтин кинигэтин бэлэх уунан, баҕа санаатын, алгыс тылларын тиэртэ. Нэһилиэкпит дьоно-сэргэтэ бэйиэти кытта көрсөн, хоһооннорун ааҕан, истиҥ-иһирэх кэпсэтииттэн олус астыннылар-дуоһуйдулар, өйдөбүнньүк хаартыскаҕа түстүлэр.
30 сентября, начиная с 2023 года, в России отмечается новая памятная дата- День воссоединения Донецкой Народной Республики, Луганской Народной Республики, Запорожской области и Херсонской области с Российской Федерацией. В этот день рассказала и показала ученикам события тех дней. Дети с удовольствием послушали, а затем и разделившись на команды поиграли в квиз- игру на патриотическую тему.
Библиотека сонуннара
Ааспыт нэдиэлэҕэ Чакыр нэһилиэгэр аан дойду үрдүнэн бэлиэтэнэр Аҕам саастаахтар күннэрин бэлиэтээтибит. Тэрээһиннэр аһара бэркэ табыллан бардылар. Ардах самыыр диэн иҥнэн-толлон турбакка добуочча элбэх киһи тэрээһиннэргэ көхтөөх кыттыы ылла. Илларионова Р.В. аатынан Чакырдааӄы сельскэй библиотека үлэһиттэрэ «Мин дойдум – Саха сирэ» диэн күрэх ыытта. Кыайыылааӄынан Васильева Анна Ивановна буолла. Күрэх кыттыылаахтарыгар барыларыгар сэмэй бэлэх туттарыллынна.
Декада чэрчитинэн сыл ахсын үгэскэ кубулуйбут Аӄам саастаах ааӄааччыларга библиотека аатыттан Махтал сурук уонна сэмэй бэлэх туттарыллынна. Саамай көхтөөх ааӄааччыларбыт: Гаврильева Евдокия Иннокентьевна, Крылова Марина Софроновна, Григорьев Николай Николаевич, Игнатьева Светлана Николаевна, Варламова Светлана Ивановна буолаллар.
Аӄам саастаах кырдьаӄастарбытыгар тапталбыт, убаастабылбыт, махталбыт мунура суох. Кырдьар диэӊӊэ кыһаллыбакка, ыарыы диэни ылыммакка, чиргил чэгиэн доруобуйаланын, уу чуумпу олохтонун, ыбылы дьоллоох суолланын, үрдүк түөлбэлэнин, үчүгэй тыл мүөттэнин, дьон хамсыырын толорун, алгыс курдук олорун!
Алтынньы ый 12 күнүгэр Ф. Потапов аатынан культура киинигэр 14.00 чаастан Алтаннар киэн тутта ааттыыр биир дойдулаахпыт, биллиилээх мелодиспыт Валерий Власьевич Ноев төрөөбүтэ быйыл 85 сылын туоларынан кинигэ презентацията буолан ааста. Бу бэлиэ түгэңңэ туһаайан уонна 2024 сыл Саха республикатыгар «О5о саас» сыла биллэриллибитэнэн Алтаннааҕы «Иэйии» киин уонна олохтоох библиотека үлэһиттэрэ оҕолорго аналлаах ырыанньык оңорон таһаардыбыт. Аныгы олох тэтиминэн хас биирдии ырыа QR-кодтаах, онон киирэн дууһа астынар ырыаларын дуоһуйа истиэххитин, тэңңэ ыллаһыаххытын сөп. Ырыанньыкка киирбит 13 ырыаны Алтан орто оскуолатын үөрэнээччилэрэ уруһуйдаан киэргэттилэр. Кинигэбит 100 экземплярынан Дьокуускайдааҕы «Офсет» хампаанньаҕа бэчээттэнэн таҕыста, 32 страницалаах, сымнаҕас переплеттаах. Кинигэ редактордара А.А. Лобанова, А.А. Захарова, тас киэргэтии В.П. Дьячковская. Бу кэрэ бэлиэ күңңэ анаммыт кинигэбит Валерий Ноев аатын, ырыатын тойугун үйэтитэн, көлүөнэттэн көлүөнэҕэ тарҕана турарыгар төһүү күүс буолуо диэн эрэнэбит.
11 сентября прошёл праздник к международному дню девочек. Праздник проходил МБУ Чапчылганский клуб ЦК им. М.М.Григорьева с дресс-кодом: кукольный или розовый наряд. Для них подготовили разные конкурсы, песни и танцы. От библиотеки прошёл мастер — класс по рисованию пластилином.
На праздник пригласили педагога детской школы искусств Захарову Туймааду Апполоновну для аквагрима. Также работала вкусная лавка для девочек.
Б.Харысхал аатынан библиотека алтынньы ыйдаах тэрээһиннэрэ Саха Республикатын государственноһын күнүгэр икки этабынан үөрэнээччилэргэ,ыччаттарга, республикабытын билиһиннэриинэн викторинанан саҕаланна, Мээндиги сиригэр эмиэ уһуллубут Тыгын Дархан туһунан художественнай киинэ көрдөрүлүннэ,биир дойдулаахпыт Харысхал памятнигын аһыллыытыгар суруйааччыга анаммыт хоһооннору аахтыбыт, библиотекаҕа Аан дойдутааҕы саастаахтар күннэригэр анаммыт «Мы родом из СССР» төгүрүк остуол, паркаҕа, музейга экскурсия буолла.Викторина оонньуутугар -«Өркөн өй» Анал аатын уонна Сэбиэскэй союз Кэминээҕи өйдөбүнньүк малы кэпсээһиҥҥэ- «Дьикти, үчүгэй өйдөбүнньүк мал» Анал аатын- Соморсун, уксаан оонньуутугар «Уксаан кыайыылааҕа» Анал аатын -Мээндиги хамаандалара ыллылар. Аан дойдутааҕы кыргыттар күннэрин көрсө 6-7 кыл.кыргыттара «Сахалыы саҥарабын» диэн квест оонньууга кыттан, «Сахалыы ырбаахы уруһуйун кыайыылааҕа» -Элиза Сивцева, «Мүнүүтэҕэ сахалыы ааҕыы кыайыылааҕа»- Саймина Сивцева, «Нууччалыыттан сахалыы быһаарыы кыайыылааҕа»- Изабелла Кривошапкина, «Тыл суолтатын билии кыайыылааҕа»- Динара Данилова буоланнар анал ааттар туттарылыннылар.
Маны таһынан 4 кылаас үөрэнээччилэригэр библиотечнай библиографическай билиигэ экскурсия, тылдьыттары ырытыы, кинигэлэри билсэн уларсыы буолла. Ону таһынан библиотечнай библиографическай үлэҕэ уроктар экскурсиялар буоллулар,алтынньы 12 күнүгэр краевед Алексеев М.А.»Күн дьоно-Хоролор» саҥа кинигэтин сүрэхтэниитэ ыытылынна.
Алтынньы ый 11 күнүгэр Аҕам саастаахтар декадаларын чэрчитинэн олохтоох библиотекаҕа «Битва поколений» диэн шахматнай турнир буолан ааста. Оскуола саахымакка кружогун салайааччыта Мария Семеновна Смитина алын сүҺүөх кылаас оҕолорун тэрийэн аҕалан аҕам саастаахтары, доруобуйанан хааччахтаахтары, саахыматы сөбүлээн оонньооччулары кытта күөн көрүстүлэр. Библиотека үлэҺиттэрэ кинигэ быыстапката уонна улуу шахматистар уонна шахмат историятын билиҺиннэрэр биктэриинэ ыыттылар. Оскуола бизнес — инкубатор оҕолоро минньигэс тортунан күндүлээтилэр.
Соморсун нэьилиэгин социальнай үлэҺитин сэргэ олохтоох библиотека үлэҺиттэрэ алтынньы ый 9 күнүгэр аҕам саастаахтар декадаларын чэрчитинэн доруобуйаларынан хааччахтаах уонна сво-ҕа сылдьар байыастар төрөппүттэригэр анаан «Поле Чудес» тэрийэн ыыттыбыт. Кэлбит ыалдьыттарбыт музыкальнай номерынан эҕэрдэлэҺэн, сахалыы эргэрбит тыллары таайан, муҥутуур кыайыылааҕы Тамара Григорьеваны эҕэрдэлээн, минньигэстик чэй иҺэн, сэргэхсийэн тарҕастыбыт
Болугур нэһилиэгин айар куттаах олохтоох ааптара Галина Гаврильевна Максимова айылҕа биир алыптаах, кэрэ, көмүс кэмин — күһүнү хоһуйбут хоһооннорун билиһиннэрэбит. Күһүҥҥү айылҕаны хаартыскаҕа түһэрэн үйэтиттэ Зоя Арсениевна Корнилова.
Күһүҥҥү тыа
Саһарбыт сэбирдэх тэлээрэр,
Сири көмнөхтүүр, бүрүйэр,
Суугунас күһүҥҥү айылҕа
Сөрүүннүк сирэйбин илбийэр.
Сиэдэрэй хатыҥнаах чараҥҥа
Сииктээх от нүөлсүйбүт сиригэр,
Айылҕа алыба маанылаан
Тэллэйи тэлгэтэн тэниппит.
Бөп-бөдөҥ мастардаах тыатыгар
Толору отонун олорпут,
Айылҕа амтанын амсата
Сугунун сааһылаан хаалларбыт.
Хатыланар бөлкөйдөрүн,
Хатыылаах дьикти дөлүһүөнүн,
Кып-кыһыл алыптаах дьүһүнүн
Хараҕы үөрдээри ыйаабыт.
Уон араас өҥүнэн оонньооҥҥун,
Күһүҥҥү дьэрэкээн айылҕа,
Дууһабын музанан толоро
Уйаннык долгута сылыттыҥ.
Курулас ардах
Түннүгүм анныгар чалбах уу
Айылҕа туругун кэпсиирдии,
Оргууйдук дьиримнии долгуннуу
Тыалбыт сипсийэрин сэһэргиир.
Курулас ардах түһэр чалбахха
Элбэх нуотаны оонньото-айа,
Ол гынан күһүҥҥү серенада
Мелодията бүгүн биир курус.
Күһүҥҥү силбик, сөрүүн салгын
Дьагдьатар, тоҥорор-хатарар,
Чалбахпыт куурарын кэтэһэ
Долгуйа кэтиибит халлааны.
Күһүҥҥү сиппирэҥ апдахпыт,
Чуумпуга олордо үөрэтэр.
Санааны ыраастаан, сааһылаан
Үтүөҕэ тириэрдиэн баҕарар.
Курулас ардахтан саһаммын
Оһохпун толору оттобун,
Сып-сылаас суоһугар олорон
Сүрэҕим сылаанньыйан ылар.
Күһүҥҥү ыраас халлаан
Күһүҥҥү ыраас халлаан
Эн сырдык санааны саҕаҕын,
Сөп-сөрүүн салгыҥҥын сөбүлээн
Дуоһуйа астына тыынабын.
Күлүмнэс күн сөтүөлүүр эбэҕэ,
Долгуна суох ыраас көрүҥҥэр,
Ол ыраах мотуорка айана
Биэрэги оргууйдук хамсатта.
Күһүҥҥү байылыат тиэргэҥҥэ
Сибэкки хойуутук мичээрдиир,
Үгүс ыал дууһатын үөрдээри
Оҕуруот өлгөмнүк көрүлүүр.
Хонууга астына мэччийэр
Тыа ыалын төһүүтэ — сүөһүлэр,
Үрүлүйэр үүт-сүөгэй үтүөтэ,
Үп-харчы эбиллэр быйаҥа.
Оҕо-аймах сөрүүнү сөбүлээн,
Таһыттан киирбэккэ сырсаллар,
Оскуола боруогун кэтэһэ
Үөрэллэр-көтөллөр, күүтэллэр.
Бу дьоллоох, бу орто дойдуга
Барыта ырааһа, кэрэтэ,
Чуумпу, ып-ыраас халлаанныы
Устан ис олохпут дуоһута.
Ырыаҕа ылламмыт, хоһооңңо хоһуллубут, сардааналыын көрсүбүт Аммабытыгар, сайыны сайыспыт хатыңчааннаах Алтаммытыгар, киһиэхэ төрөөбүт дойдута сүрэҕин чопчута буоларын ырыа гынан ыллаабыт биир дойдулаахпыт, биллиилээх мелодист, Валерий Власьевич Ноев, быйыл 85 сааһа буолла. Сахабыт сиригэр 2024 сыл Оҕо саас сыла биллэриллибитинэн оҕолорго аналлаах ырыанньык таһаартараары бэлэмнии сылдьабыт. Алтан нэһилиэгин библиотеката кинигэни кытта ыкса үлэлиир буолан, нэһилиэкпититтэн тахсар кинигэ барыта библиотека нөңүө таңыллан, бэчээттэнэн тахсар. Ырыанньыкпытын Алтан орто оскуолатын үөрэнээччилэрин дьэрэкээн уруһуйдара киэргэтэллэр. Аныгы кэм тэтиминэн хас биирдии ырыа QR-кодтаах буолар. Оҕолор барахсаттар дууһа ыллыыр ырыаларын дуоһуйа истиэхтэрэ, тэңңэ ыллаһыахтара диэн эрэнэбит.
14 сентября прошла презентация книги памяти первого главы МО «Чапчылганский наслег» Григорьева Михаила Михайловича, о человеке, который внес большую заслугу для развития Чапчылганского наслега. Пусть светлая память живет в наших сердцах. Эта книга станет историей для молодого поколения о деятельности первого главы села. Благодарим семью Григорьевых за подаренную книгу.
“Көмүс куоласчааннар” Кытайга бараары бэлэмнэнэллэр
Сулҕаччы библиотеката 1995 сыллаахтан үлэлэтэр бырайыага оҕо-аймах айар дьоҕурун сайыннарар “Көмүс куоласчаан” күрэх 2023 сылтан саҕалаан улуустааҕы тэрээһиҥҥэ кубулуйда. Быйыл 2024 сылга 29-с төгүлүн ыытылынна. Нэһилиэк дьаһалтата, кулууп, библиотека уонна бары тэрилтэлэр бу күрэҕи өйүүллэр, күүс-көмө буолаллар. Быйылгы күрэххэ дьүүллүүр сүбэҕэ үлэлээтилэр Саха республикатын культуратын туйгуна, Христофор Максимов аатынан культура киинин режиссера,республикаҕа киэҥник биллибит “Быара суохтар” норуот көр-күлүү театрын салайааччыта Мария Андреевна Дьячковская, Саха Республикатын үөрэҕириитин туйгуна, Мындаҕаайытааҕы “Ымыы” уһуйаан музыкаҕа салайааччыта Надежда Николаевна Артемьева, Саха республикатын үөрэҕириитин туйгуна, Амма орто оскуолатын музыкаҕа учуутала, Матрена Ивановна Исакова, Бологур нэһилиэгин муниципальнай тэриллии дьаһалтатын главнай специалиһа, хомус, үҥкүү түмсүүлэрин салайааччыта Дария Григорьевна Дьячковская.
Россияҕа дьиэ-кэргэн, Саха республикатыгар оҕо саас, Амма улууһугар олоҥхо сылларыгар анаммыт күрэххэ барыта 51 оҕо кыттыыны ылбыта. Күрэх түмүгүнэн Гран-при хаһаайыннарынан үс көрүҥҥэ буолбуттара:
Хоһоон ааҕыытыгар Айтал Чоросов (Сэргэ-Бэс) “Саха саҥата” Семен Данилов хоһоонунан, ырыаҕа Матвеев Дениэль, Сулҕаччы оскуолата, үҥкүүгэ Ангелина Мартынова, Соморсун. Маны таһынан лауреат үрдүк аатын 13 оҕо ылбыта. Күрэх урукку с ылтан уратыта – дьиэ-кэргэнинэн кыттыы. Манна 1 ст.лауреатынан Сулҕаччыттан Сазоновтар, 2 ст. Лауреат- Носовтар (Сулҕаччы), 3-с ст. Лауреатынан Сэргэ-Бэстэн Сутаковтар дьиэ-кэргэн буолбуттара. Көрэххэ кыттан лауреат үрдүк аатын ылбыт 11 оҕо алтынньы ыйга Кытай народнай республикатын Хунчунь куоратыгар барарга путевка ылбыттара. Кинилэр 11-с төгүлүн ыытыллар норуоттар икки ардыларынааҕы «Красочный калейдоскоп» конкурс-фестивальга кыттыыны ылыахтара. Бырайыагым үйэлээх үгэскэ кубулуйда. “Көмүс куоласчааны” төрүттээбит киһи буоларым быһыытынан, күрэхпит саҥа үрдэлгэ үктэммититтэн киэн туттабын.
Республиканскай маҥнайгы семейно — патриотическай фестиваль «Отон.фест» чэрчитинэн ыытыллар «Саха комикс» конкурска А.П.Рязанскай аатынан Соморсун орто оскуолатын 9 кылааҺын үөрэнээччитэ Даайа Давыдова 15 — 18 саастаах оҕолорго 2 миэстэ ылла. Кини быйыл улууспутугар ыытыллыбыт Олонхо ыҺыаҕар анаан «Дьулуруйар Ньургун Боотур» олонхоттон уруҺуйдаан кытынна
С 18 по 23 сентября в нашей Бетюнской сельской библиотеке прошел конкурс рисунков «Чудо ягода- Брусника». Всего в конкурсе участвовали 16 работ. Путем голосования на нашем канале в телеграм стали известны победители:
Артемьев Андрей — 1 место,
Никитин Коля- 2 место,
Васильева Вика — 3 место.
Всем участникам вручили призы, грамоты, благодарственные письма.
В рамках I Республиканского семейного патриотического фестиваля «ОТОН.фест» Эмисская библиотека провела семейный фотоконкурс «Биир күн сылы аһатар» («Один день год кормит»), где семьи нашего села приняли активное участие, очень отрадно, что наши семьи сохраняют семейные ценности и труд. Победители и номинанты награждены памятными призами и грамотами, также, все усчастиники получили благодарственные письма от имени нашей библиотеки.
Тэрээһиннэр са5аланнылар
Олохтоох библиотека бастакы дьиэ кэргэнинэн патриотическай “ОТОНФЕСТ” күрэҕи өйүүр сыаллаах Сэргэ-Бэс бөһүөлэгин иһинэн «Уус-уран коллаж» акциятын ыытан саҕалаата. Билиҥҥи туругунан дьон кыттыыны ылан эрэр. Бу акциябыт түмүгүнэн Республикабыт судаарыстыбаннаһын күнүгэр ФЛЕШМОБ оҥоһуллара күүтүллэр. Сыл тахсар аспытын ОТОН барахсан өлгөм үүнүүтүн, дьиэ кэргэни үлэҕэ, биир санааҕа түмпүтүн туоһулуур, айылҕаҕа харыстабыллаах сыһыаны бигэргэтэр хаартыскалар кээрэттэн кэрэ көстүүлэрэ кэккэлэһиэхтэрэ. Бу киирбит үлэлэри үйэтитэр былааннаахпыт. Онон библиотека фондатыгар биир сэмэй бэлэх буолара саарбаҕа суох. Библиотекаҕа хараллан дьон-сэргэ сэҥээриитин ылыаҕа. Инникитин өссө ыытыллыннаҕына сыл ахсын халыҥаан иһиэҕэ…. Маны таһынан оскуола иһинэн дьиэ кэргэнинэн күһүнү сэргэхтик көрүстүбүт. Үүнээйиттэн араас ас эгэлгэтэ тэлгэннэ…Өссө улахан тэрээһинэ Көмүс күһүн – Сахам сиригэр республикабыт судаарыстыбаннаһын күнүгэр тэриллиэҕэ.
