![](https://i0.wp.com/amgabiblioteka.ru/wp-content/uploads/2022/04/7.jpg?fit=1428%2C2000&ssl=1)
Владимир Новиков биир норуот литературатын аныгы кэмин уруккутугар утары туруоран охсуһуннарбат. Киниэхэ ханнык да норуот тыыннаах литературата ааспыт айанын суолугар тирэнэн, үүнэн-сайдан иһэр. Ити саамай сөптөөх өйдөбүл!
Н.Е.Мординов – Амма Аччыгыйа
![](https://i0.wp.com/amgabiblioteka.ru/wp-content/uploads/2022/04/11.jpg?fit=1428%2C2000&ssl=1)
Суруйааччы быһыытынан үүнэрбэр Владимир Михайлович үгүс быһаччы көмөнү оҥорбут, сүбэни-аманы биэрбит улахан өҥөлөөх диэн манна аһаҕастык билиниэх тустаахпын.
***
Урут, оҕо сылдьан, уулуссанан Күннүк Уурастыырап ааһан иһэр буоллаҕына, тохтоон туран, көстүбэт буолуор диэри көрөн хааларым. Оннук кэрэтик көрөр, күндүтүк саныыр киһибин, Владимир Михайловиһы, кытта билсиһэн-көрсүһэн, эн-мин дэһэн, этэргэ дылы, элбэхтик биирдэ чэйдэһэр, истиҥник сэһэргэһэр дьылҕаламмыппыттан улаханнык үөрэбин, астынабын. Олоххо биир улахан дьол диэн үтүө дьону кытта алтыһыы буолар эбит. Кырдьыга даҕаны, үчүгэй дьон ортотугар сылдьан, ама, ким куһаҕан аатырыан баҕарыай.
***
Күннүк Уурастыырап суруйууларын тыла-өһө, стилэ, тутула уонна ис дууһата – барыта дьиҥ-чахчы народнай, ол да иһин норуокка ордук өйдөнөр, ордук чугас. Ол туох да мөккүөрэ суох. Оттон бэйэтэ, айылгытынан, үтүө санаатынан, нарын дууһатынан, норуот уус тылын, мындыр өйүн, бастыҥ майгытын-сигилитин, үтүө үгэһин-сиэрин – бүүс-бүтүннүүтүн этигэр-хааныгар иҥэрбит киһи этэ.
В.Соловьев – Болот Боотур
![](https://i0.wp.com/amgabiblioteka.ru/wp-content/uploads/2022/04/2.jpg?fit=1428%2C2000&ssl=1)
Күннүк Уурастыырап хоһоонноро бэйэтэ үйэлээх-сааһыгар дьулуһарын курдук, норуокка эҕили-бугулу өйдөммөккө, таайылла сатаммакка, чопчу уонна чуолкайдык тиийэр гына суруллаллар. Хоһоону суруйуу ахсаана биллибэт элбэх ньымаларыттан Владимир Михайлович биир эрэ көнө, судургу суолу – муҥутуурдук дьэҥкэтик этиини, муҥутуур түргэнник өйдөнүмтүө буолууну былыргыттан талбыта. Кини норуот күннэтэ туттар боростуой тылларынан киһи дууһатын нарынтан-нарын иэйиилэрин табан, сатаан этэр уонна поэзия үрдүк чыпчаалынан ааттыыр. Ол иһин “күдээринэ күүрээни” утары утумнаахтык охсуһар.
***
Күннүк Уурастыырап – ааттаах нарын юмордаах поэт. “Күөх нуоҕай мутукча”, “Уой да уой”, “Харалаампый Молоочук” о.д.а. уостан түспэт ырыалар буолбуттарын биир төрүөтүнэн истиҥ-эйэҕэс, бэрт нарын-намчы, дууһа, сүрэх саамай киччим иэйиилэрин кычыгылатан ылар юмордаахтара буолар.
Петр Тобуруокап
![](https://i0.wp.com/amgabiblioteka.ru/wp-content/uploads/2022/04/6.jpg?fit=1428%2C2000&ssl=1)
Уһулуччу талааннаах поэт уус-уран литература биир бөдөҥ маастара буолбута, үрдүк идеялаах, суккулла кутуллар музыкальнай хоһооннору абылыыр күүстээх лириканы, төрөөбүт Сахатын сирин кэрэ айылҕатын оһуордаан ойуулаан дьүһүннүүр айымньыларын төрөөбүт норуотугар бэлэхтээбитэ, улугурбут уутуттан уһуктубут кыраайын туойбута. Кини ол курдук чочуллан оҥоһуллубут, сиэдэрэй кэрэчээн сибэкки курдук нарын-намчы, сүүрүктээх таас үрэх уутунуу кылбаһыйа устар тыллаах-өстөөх Саха сирин народнай поэта этэ.
***
Күннүк Уурастыырап – саха чахчы талааннаах народнай поэта уһулуччулаах айымньылары бэйэтин төрөөбүт норуотугар бэлэхтээбит киһи айар үлэ киэҥ эйгэтигэр үрүмэччи маҥан ата күлүмүрдэс сулус буолан иннин диэки ойон-көтөн үйэлэргэ үөрдэ-көтүтэ сылдьыаҕа!
В.Протодьяконов – Кулантай
![](https://i0.wp.com/amgabiblioteka.ru/wp-content/uploads/2022/04/14.jpg?fit=1428%2C2000&ssl=1)
Мин аттыбар, чугаспар Владимир Михайлович баара ханнык да ыарахан түбэлтэҕэ мэлдьи өйөбүл, тирэх буолара, санаабар санаа салгыыра, күүспэр күүс эбэрэ.
***
Күннүк Уурастыырап – саха норуотун уус-уран тылын, ыллам-дьэллэм ырыатын, ойуу-мандар тойугун, улуу олоҥхотун, омуннаах кэпсээннэрин, номохторун, үһүйээннэрин дьиҥ-чахчы этигэр-хааныгар иҥэриммит киһи
Иван Федосеев – Доосо
![](https://i0.wp.com/amgabiblioteka.ru/wp-content/uploads/2022/04/Простая-акварельная-открытка-с-днём-рождения-.jpg?fit=1428%2C2000&ssl=1)
Саха сирин биир баар-суох улуу поэтын, кэрэ киһитин Владимир Михайлович Новиковы – Күннүк Уурастыырабы сахалыы тыллаах, саллаҕар бастаах саха урааҥхай баарын тухары умнуо суоҕа! Саас-үйэ тухары кини сахаларга Күн курдук күндү буола туруо!
Федор Ефимов
![](https://i0.wp.com/amgabiblioteka.ru/wp-content/uploads/2022/04/13.jpg?fit=1428%2C2000&ssl=1)
Күннүк Уурастыырап киэҥ билиилээх, төрөөбүт норуотун тылын, уус-уран айымньытын дьиҥнээхтик иҥэриммит, буолаары буолан онно эбии бэртээхэй олоҥхоһут киһи этэ. Ол иһин кини нуучча норуотун кэрэ культуратын дириҥник үөрэтэн улааппыт дьиҥнээх патриот уонна интернационалист этэ.
Авксентий Мординов
![](https://i0.wp.com/amgabiblioteka.ru/wp-content/uploads/2022/04/1.jpg?fit=1428%2C2000&ssl=1)
Күннүк Уурастыырап..Күн сирин көрүөхпүттэн, ону-маны өйдүөхпүттэн ити аат мин өйбөр-санаабар, сүрэхпэр-быарбар, куппар-сүрбэр баар...
***
Мин саныахпар Күннүк Уурастыырап курдук сүдү, улуу талааннары биэрбит норуот – дьоллоох норуот; оттон төрөөбүт норуотун төлкөлөөх түөрэҕин түстэспит, ону ыллаабыт-туойбут поэт – дьоллоох поэт.
Савва Тарасов
![](https://i0.wp.com/amgabiblioteka.ru/wp-content/uploads/2022/04/4.jpg?fit=1428%2C2000&ssl=1)
. Уурастыырап курдук норуот тылынан уус-уран айымньытыгар убаммыт, айар үлэтин усталаах туоратыгар бөҕө тирэх оҥостубут поэт ахсааннаах буолуо.
***
Уурастыырап адьас айылҕа албаннаах уола этэ, бэйэтэ төрөөбүт айылҕатын – бүөбэйдиир биһигин курдук ис-иһиттэн уйадыйан туран таптыыра диэхпин баҕарабын.
***
Владимир Михайлович бэйэтэ даҕаны, олорбут олоҕо, суруйталаабыт айымньылара, көстөр дьүһүнэ – бүүс-бүтүннүү быстыспат, биир образ буолан мин өйбөр сылдьаллар диэм этэ. Биир ыстатыйабар этэн аһарбытым: “Үөрүү, дьол этиллибит хоһоонноро – бу автор бэйэтин ис туругун туоһулара, хомолто баар буоллаҕына – поэт дьиҥ бэйэтин хомолтото, ханна мичээр, көр-күлүү көстөр буоллаҕына – Уурастыырап бэйэтинэн мичээрдии олорор курдук өйдүөххэ сөп”. Ол курдук, биһиги поэзиябыт ытык кырдьаҕаһа бэйэтин сүрэҕин сылааһын бүтүннүүтүн биэрбит норуотун өйүгэр-санаатыгар умнуллубат кэрэ образ быһыытынан саас-үйэ тухары сылдьыаҕа.
Иван Спиридонов
![](https://i0.wp.com/amgabiblioteka.ru/wp-content/uploads/2022/04/12.jpg?fit=1428%2C2000&ssl=1)
Ырыа, олоҥхо алыптаах тылын илбиһэ, имэҥэ чахчы этигэр-хааныгар иҥпит поэта этэ.
Алексей Бродников
![](https://i0.wp.com/amgabiblioteka.ru/wp-content/uploads/2022/04/8.jpg?fit=1428%2C2000&ssl=1)
Владимир Михайловиһы сахалыы ырыа уһун үйэлээбит киһитэ. Аны, кини бар-дьонун өйүгэр-санаатыгар бэйэтэ айбыт кэрэкэчээн ырыаларын кытары өссө да уһуннук олоруоҕа. Кинини ырыалара уһун үйэлиэхтэрэ диэн эрэнэбин.
***
Мин өйдүүрбүнэн Владимир Михайлович литература, поэзия туһунан күүрээннээх, дарбааннаах мөккүөрдэргэ кыттыспатаҕын иһин, бэйэтин санаатын, өйдөбүлүн көмүскэһэр этэ. Кини эдэр суруйааччылары тылы таптыырга, кини сүөгэйин, сүбэтин таба туһанарга, тыл бараммат баайын дьаныһан туран үөрэтэллэрин , билэллэрин уонна баһылыылларын иһин турара. Төрөөбүт тыл “ис кистэлэҥнэрин сэрэйэргэ, таайыллыбат таабырыннарын таайарга, улуу муудараһынан туһанарга” ыҥырара. “Саха тыла наһаа баай, этэргэ дылы, имэҥнээх-илбистээх тыл” диирэ кини.
***
Кини айымньыларын суруйааччыларга дуу литературнай критиктэргэ дуу анаан суруйбат, боростуой ааҕааччыга, саха дьонугар анаан суруйара. Кини ырыалара көннөрү үлэ дьонугар ордук тиийимтиэ, өйдөнүмтүө этилэр.
Иннокентий Сосин
![](https://i0.wp.com/amgabiblioteka.ru/wp-content/uploads/2022/04/16.jpg?fit=1428%2C2000&ssl=1)
Владимир Михайлович хоһоонноро киһи сүрэҕэр-быарыгар сөрүүн сүлбэ уутун курдук сайа охсон киирэллэрэ. Олорго биһиги таптал, эдэр саас, төрөөбүт кыраай туһунан этиэхтээх тылларбытын, саныыр санааларбытын булан ылар курдукпут, буларбыт даҕаны. Оннук ырыалар этилэр “Сааскы күөх сарсыарда”, “Күөх нуоҕай мутукча”, “Ырыа”, “Түүл”, “Сайын”, “Көлүкэчээн”, “Ленин сирин дьонноро”, “Үрүмэччи маҥан ат”, “Долгунча”.
***
Кини хаһан да улахан, аатырбыт-суолурбут поэппын диэн улуутумсуйбат, үрдүктүк туттубат буолара. Кими баҕарар кытта – эдэр да, эмэн да буол, биллиилээх да, биллиитэ да суох буол – тэҥнээҕин дьэ булбуттуу итиитик-истиҥник сыһыаннаһар, ирэ-хоро кэпсэтэр, күлэр-оонньуур үтүө майгылаах Улахан Киһи этэ. Оннук киһини биирдэ олорор олоххор хайдах умнуоххунуй?!
Анна Егорова
![](https://i0.wp.com/amgabiblioteka.ru/wp-content/uploads/2022/04/15.jpg?fit=1428%2C2000&ssl=1)
Күннүк Уурастыырап поэзията – олоҕу бигэргэтии. Кини күн сиригэр тугу таптаан, умсугуйан туойара олох диэн дириҥ өйдөбүлү санатары барытын истиҥ дууһа иэйэр сылааһынан хам кууһар.
***
Мин бу сүдү поэкка аһара сүгүрүйэр буолан, киниэхэ өрүү көстө сатаабат, туох эмэ мүлчүрүйбэт наадалаах түгэннэргэ кинилиин кэпсэтэр, бириэмэни тирээн кэлэр сорукка-садьыкка ону-маны быһаарсыһар буолар этим. Маныаха кини элэккэйэ-эйэҕэһэ, судургута-боростуойа эн симиттэргин түргэнник суох гынан кэбиһэрэ. Кини эйиигин кытта тэҥҥэ үөрэр-көтөр, абарар баар буоллаҕына – абарсар, хомолтолооххо – хомойсор. Кини итиннигэ дьиҥнээх норуот дууһата дууһалааҕыттан, норуот өйө өйдөөҕүттэн буолуохтаах.
Петр Аввакумов
![](https://i0.wp.com/amgabiblioteka.ru/wp-content/uploads/2022/04/9.jpg?fit=1428%2C2000&ssl=1)
Күннүк Уурастыырап биһиги литературабытыгар саха норуотун өйүн-санаатын, тылын-өһүн, урукку үгэһин салҕаабыт, саҥа кэмҥэ саҥалыы сайыннарбыт, ол тыыныгар биһигини ииппит суруйааччы этэ. Кини олоҥхото, кини сахалыы ийэ өйүнэн толкуйдаах хоһоонноро, адьас сахалыы ыпсарыллыбыт тыла-өһө кэнники суруйааччылар поэзияларыгар төһөлөөх улахан сабыдыаллааҕын билигин өссө ким даҕаны үөрэтэ илик, үөрэтиллэрэ, чинчиллэрэ инники турдаҕа.
***
Владимир Михайловиһы кытта бииргэ сылдьан биллэххэ, саха киһитин бары үтүөкэн национальнай хаачыстыбатын барытын бэйэтигэр түмэн, иҥэринэн илдьэ сылдьарга дылыта. Бу өйө-санаата сырдыгын-ырааһын, киэҥин-куоҥун, туттара-хаптара дуоспурунун, саҥата-иҥэтэ ыллыктааҕын, сахалыы-нууччалыы тыл эттэҕинэ биир даҕаны сыыс тыла суох лоп курдугун!
В.С.Яковлев – Далан
![](https://i0.wp.com/amgabiblioteka.ru/wp-content/uploads/2022/04/5.jpg?fit=1428%2C2000&ssl=1)
Күннүк Уурастыырап айымньыта – саха норуотун “былыргы дьыллар мындааларыттан” күн бүгүҥҥүгэ диэри ааспыт суолун – эмиэ да чаҕылхай чыпчааллардаах, хараҥа хаспахтардаах, эмиэ да дьол-соргу, үөрүү-көтүү доҕуһуоллаах, эмиэ да сор-муҥ, кыа хаан, харах уута аргыстаах уһун суолун умсугутуулаах поэтическай энциклопедията.
***
Владимир Михайловичка төрөөбүт норуотун туох-баар кэрэтэ, үчүгэйэ барыта сүүмэрдэнэн түмүллүбүккэ дылыта: кини сөҕүмэр айар талаана уонна дириҥ, муударай өйө, уйаҕас, нарын дууһата уонна аһыныгас амарах быһыыта, киэҥ көхсө уонна ыраас суобаһа.
Софрон Данилов
![](https://i0.wp.com/amgabiblioteka.ru/wp-content/uploads/2022/04/3.jpg?fit=1428%2C2000&ssl=1)
Саха норуодунай бэйиэтин Владимир Михайлович Новиков – Күннү Уурастыыраптыын алтыспыт түгэннэрбин күндүтүк саныыбын, кини кэрэ кэпсээннэрин, сэһэргээһинин өйүм-санаам киэргэлэ оҥостобун, үтүөкэннээх поэзиятын олох алгыһын курдук ылынабын.
***
Владимир Михайловичка төрөөбүт норуотун туох-баар кэрэтэ, үчүгэйэ барыта сүүмэрдэнэн түмүллүбүккэ дылыта: кини сөҕүмэр айар талаана уонна дириҥ, муударай өйө, уйаҕас, нарын дууһата уонна аһыныгас амарах быһыыта, киэҥ көхсө уонна ыраас суобаһа.
С.А.Попов – Сэмэн Тумат
![](https://i0.wp.com/amgabiblioteka.ru/wp-content/uploads/2022/04/10.jpg?fit=1428%2C2000&ssl=1)
Күннүк Уурастыырап поэзията, кини сөрүүн сүөгэй, саамал кымыс, сир симэҕин дыргыл сытын курдук хоһоонноро – саха литературатын дууһата, салгын кута буолаллар.
Е.И.Михайлова